کشته شدن چهره‌های کلیدی زندان اوین

در میان کشته‌شدگان، نام‌هایی چون وحید حیدرپور و علی قناعت کار به چشم می‌خورد. همچنین از کشته‌شدن چند افسر نگهبان و معاون سلامت زندان اوین در جریان این حمله خبر داده شده است

زندان اوین؛ کشته شدن چهره‌های کلیدی دستگاه سرکوب در پی بمباران — علی قناعت کار

کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۶ تیرماه ۱۴۰۴ – در پی حمله‌ای که روز ۲ تیر ۱۴۰۴ بخش‌های مختلف زندان اوین از جمله ساختمان‌های اداری و دادسرا را هدف قرار داد، خسارات سنگینی به زیرساخت‌های زندان وارد شد و چندین مقام کلیدی امنیتی و قضایی جان باختند. در میان کشته‌شدگان، نام‌هایی چون وحید حیدرپور و علی قناعت کار به چشم می‌خورد. همچنین از کشته‌شدن چند افسر نگهبان و معاون سلامت زندان اوین در جریان این حمله خبر داده شده است.

وحید حیدرپور، چهره پشت پرده رنج‌های اوین

یکی از چهره‌هایی که در جریان این حمله کشته شد، وحید حیدرپور، رئیس بند سیاسی زندان اوین، بود. وی پیش‌تر ریاست بندهای چهار و هشت را نیز بر عهده داشت.

حیدرپور نقشی کلیدی در فشار بر زندانیان سیاسی داشت و به‌عنوان یکی از چهره‌های اصلی سرکوب در زندان اوین شناخته می‌شد. حیدرپور به دلیل برخوردهای خشن، تهدید و فشار علیه زندانیان سیاسی به عنوان یکی از چهره‌های شناخته‌شده دستگاه سرکوب در زندان اوین شناخته می‌شد. به گفته زندانیان سابق، او مسئول مستقیم رفتارهای غیرانسانی با زندانیان، از جمله جلوگیری از رسیدگی درمانی، محدودیت تماس، اعمال فشار روانی و همکاری نزدیک با بازجویان نهادهای امنیتی بود.

حیدرپور در موارد متعددی متهم به اعمال خشونت مستقیم علیه زندانیان، جلوگیری از دسترسی آن‌ها به خدمات اولیه بهداشتی و پزشکی و تسهیل در روند صدور احکام ناعادلانه بود. بسیاری از زندانیان او را «چهره پشت پرده رنج‌های اوین» می‌دانستند.

گزارش‌ها از نقش مستقیم قناعت‌کار در پرونده‌سازی

علی قناعت‌کار، سرپرست دادسرای اوین (ویژه امنیت) و معاون امنیتی دادستان تهران، از دیگر کشته‌شدگان انفجار دادسرا بود. قناعت‌کار سال‌ها به‌عنوان بازپرس ویژه پرونده‌های سیاسی و امنیتی، از چهره‌های اصلی صدور احکام سنگین علیه فعالان مدنی، روزنامه‌نگاران و شهروندان دوتابعیتی محسوب می‌شد. نام او به دلیل نقض گسترده حقوق بشر و نقش در گروگان‌گیری اتباع خارجی در فهرست تحریم‌های دولت کانادا و پارلمان بریتانیا قرار گرفته بود.

بر اساس شهادت‌های متعدد، قناعت‌کار در روند بازجویی‌های خشونت‌بار و پرونده‌سازی علیه زندانیان سیاسی، همکاری تنگاتنگی با نهادهای امنیتی داشت و از ابزار تهدید و تحقیر خانواده زندانیان برای تشدید فشار بر بازداشت‌شدگان استفاده می‌کرد. گزارش‌هایی وجود دارد که او در جریان پرونده‌های مرتبط با اعتراضات ۱۴۰۱، به‌طور مستقیم در صدور احکام سنگین دخیل بود.

به شهادت بسیاری از زندانیان سیاسی و خانواده‌های آنان، قناعت‌کار نه تنها بازپرس نبود، بلکه در عمل نقش شاکی، بازجو و قاضی را هم‌زمان بازی می‌کرد. وی در موارد متعددی از وکلای مستقل جلوگیری کرده و متهمان را تحت فشار قرار داده بود تا به اتهامات ساختگی و از پیش‌تعیین‌شده اعتراف کنند.

از جمله نمونه‌های بارز رفتار غیرقانونی و غیراخلاقی او، برخورد توهین‌آمیز با خانواده‌های زندانیان سیاسی، تهدید و توهین به مادران، از جمله کوبیدن پرونده به صورت مادر یک زندانی سیاسی، ذکر شده است. وی همچنین در پرونده‌های اعتراضات سال ۱۴۰۱ نقش پررنگی در صدور احکام سنگین مانند اعدام و حبس‌های طویل‌المدت ایفا کرد.

درخواست فوری برای حمایت از زندانیان سیاسی

بسیاری از کارشناسان و فعالان حقوق بشر تأکید دارند که کشته‌شدن چهره‌های کلیدی دستگاه سرکوب در زندان اوین، نشانه‌ای از شکنندگی ساختار سرکوب در کشور است. نهادهای مدافع حقوق بشر نیز ضمن ابراز نگرانی از وضعیت فعلی زندانیان سیاسی، خواستار دسترسی فوری خانواده‌ها به اخبار موثق از عزیزان‌شان شده‌اند.