زندان اوین تشدید بحران و انتقال اجباری زندانیان پس از بمباران

از دوشنبه شب۲ تیرماه، فضای اطراف زندان اوین به‌شدت امنیتی شده و ده‌ها خودروی نظامی و گاردهای ویژه در اطراف زندان مستقر شده‌اند

کانون حقوق بشر ایران، سه‌شنبه ۳ تیرماه ۱۴۰۴ – پس از بمباران روز گذشته زندان اوین که هنوز ابعاد آن به‌طور کامل مشخص نشده است، گزارش‌های متعدد از تشدید فضای امنیتی و انتقال اجباری زندانیان زندان اوین به سایر زندان‌ها منتشر شده است. طبق اطلاعات موثق، نیروهای امنیتی به‌صورت شبانه، با استقرار گسترده در مقابل زندان اوین و با استفاده از خودروهای ویژه انتقال زندانیان، اقدام به جابه‌جایی فوری و اجباری زندانیان کرده‌اند. این اقدامات، نگرانی‌های جدی را درباره سرنوشت زندانیان سیاسی و امنیتی این زندان افزایش داده است.

انتقال دسته‌جمعی زندانیان اوین؛ نگران‌کننده و مشکوک

بنا بر ویدئوهای منتشرشده توسط شهروندان، اتوبوس‌های متعددی در محدوده یادگار امام و نزدیکی زندان اوین صف کشیده بودند که احتمال می‌رود، این خودروها برای انتقال زندانیان به سایر زندان‌ها مورد استفاده قرار گرفته‌اند. همچنین گزارش شده است که زندانیان زن زندان اوین به زندان قرچک ورامین منتقل شده‌اند. این انتقال‌ها بدون اطلاع خانواده‌ها و در شرایطی اجباری و پر از تهدید انجام شده است.

از شب گذشته، فضای اطراف زندان اوین به‌شدت امنیتی شده و ده‌ها خودروی نظامی و گاردهای ویژه در اطراف زندان مستقر شده‌اند. به گفته شاهدان عینی، نیروهای امنیتی به‌طور مستمر در حال انتقال گروهی از زندانیان به مقصدهای نامعلوم هستند.

انتقال تنبیهی دو تن از بازداشت شدگان اعتراضات در زندان تهران بزرگ — زندان تهران بزرگ (فشافویه)

تهدید مسلحانه و انتقال بدون وسایل شخصی

براساس گزارش‌های داخلی، هدایت‌الله فرزادی، رئیس زندان اوین، با استقرار نیروهای گارد ویژه مسلح در بند ۴ این زندان، به زندانیان سیاسی این بند دستور داده است که بدون اجازه برداشتن وسایل شخصی خود بند را ترک کرده و به زندان تهران بزرگ منتقل شوند. زندانیان سیاسی با اعتراض شدید به این اقدام، از خروج خودداری کرده‌اند اما نیروهای گارد با تهدید به استفاده از سلاح و اعمال خشونت، تلاش کرده‌اند این انتقال اجباری را به‌زور اجرا کنند.

بند ۴ زندان اوین یکی از بزرگ‌ترین بخش‌های این زندان است که بیش از ۴۰۰ زندانی سیاسی را در خود جای داده است. انتقال ناگهانی این تعداد زندانی، بدون آماده‌سازی و با تهدید مسلحانه، خطرات جدی را متوجه سلامت و امنیت آنان کرده است.

انتقال زندانیان سیاسی به زندان تهران بزرگ؛ تصمیمی پرمخاطره

گزارش‌های به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که هدف از این انتقال‌های شتاب‌زده، انتقال اجباری زندانیان بند ۴ اوین به زندان تهران بزرگ است؛ زندانی که به‌دلیل شرایط غیرانسانی، ازدحام جمعیت و فقدان استانداردهای حداقلی حقوق بشری، همواره مورد انتقاد فعالان حقوق بشر بوده است.

فعالان حقوق بشر و خانواده‌های زندانیان با ابراز نگرانی شدید نسبت به این انتقال اجباری، هشدار داده‌اند که این اقدامات می‌تواند زمینه‌ساز وقوع فجایع انسانی جدید در زندان‌های ایران باشد. بسیاری از زندانیان، با اعتصاب غذا و اعتراض‌های دسته‌جمعی سعی در جلوگیری از این انتقال دارند.

زندان اوین؛ فراخوان فوری برای نجات جان زندانیان سیاسی — بمباران زندان اوین

پیامدهای بمباران زندان اوین

روز گذشته، زندان اوین شاهد یک حمله بمبارانی بود که منابع رسمی درباره آن توضیحی نداده‌اند. این حمله که در اطراف زندان به وقوع پیوست، فضای زندان را به‌شدت ملتهب کرد. به‌دنبال این حادثه، نیروهای امنیتی با شتاب، طرح انتقال اجباری زندانیان را آغاز کردند. برخی تحلیل‌گران معتقدند این انتقال‌های ناگهانی می‌تواند تلاشی برای سرپوش گذاشتن بر واقعیت‌های پنهان پشت این بمباران باشد.

سکوت مقامات و افزایش نگرانی‌ها

در حالی که خانواده‌های زندانیان با اضطراب پیگیر وضعیت عزیزان خود هستند، تاکنون مقامات قضایی و مسئولان زندان اوین درباره چرایی انتقال‌های اجباری و جزئیات بمباران روز گذشته، هیچ‌گونه توضیح رسمی ارائه نکرده‌اند. این سکوت، بر ابهامات افزوده و شایعات گوناگونی درباره وضعیت زندانیان و هدف از این اقدامات در فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است.

فعالان حقوق بشر خواستار پاسخ‌گویی فوری مسئولان، توقف فوری انتقال‌های اجباری، و بازگرداندن زندانیان به محل قبلی نگهداری آن‌ها شده‌اند. هم‌چنین آن‌ها تاکید دارند که سلامت و جان زندانیان در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری در معرض خطر قرار دارد.

زندان اوین؛ کانون بحران و نقض حقوق بشر

زندان اوین طی سال‌های اخیر به نماد فشار و سرکوب مخالفان سیاسی و مدنی در ایران تبدیل شده است. این زندان، به‌خصوص پس از وقایع اخیر، بار دیگر در کانون توجه جامعه جهانی و سازمان‌های حقوق بشری قرار گرفته است. اقدامات خشونت‌آمیز و انتقال‌های شبانه بدون رعایت حقوق قانونی زندانیان، بر کارنامه سیاه نقض حقوق بشر در این زندان افزوده است.

در شرایطی که ابهامات درباره بمباران زندان اوین و سرنوشت زندانیان ادامه دارد، افکار عمومی و نهادهای بین‌المللی خواستار نظارت فوری و مستقل بر وضعیت این زندان شده‌اند.

نقض صریح حقوق بشر در انتقال اجباری زندانیان زندان اوین

ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: منع شکنجه و رفتار غیرانسانی
انتقال اجباری و شبانه زندانیان با تهدید مسلحانه و اجبار فیزیکی، مصداق بارز رفتار غیرانسانی و تحقیرآمیز است که به‌طور مستقیم ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر را نقض می‌کند. اعمال فشار روانی، تهدید به خشونت، و اجبار به ترک محل بدون وسایل شخصی، می‌تواند شکنجه روانی تلقی شود.
ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت بازداشت و تبعید خودسرانه
جابجایی زندانیان بدون حکم قضایی معتبر و بدون رعایت تشریفات قانونی، به‌ویژه در نیمه‌های شب و به شکل اجباری، مصداق بازداشت و تبعید خودسرانه است که به صراحت در ماده ۹ این اعلامیه ممنوع شده است.
ماده ۱۲ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حفظ حریم خصوصی
ممانعت از همراه بردن وسایل شخصی زندانیان و انتقال آن‌ها بدون فرصت برای جمع‌آوری متعلقات شخصی، تجاوز به حق حریم خصوصی و زندگی شخصی افراد است که در ماده ۱۲ اعلامیه جهانی حقوق بشر مورد تاکید قرار گرفته است.
ماده ۱۳ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: حق دادرسی عادلانه در برابر اخراج یا انتقال
هرگونه جابجایی یا اخراج زندانیان باید با اطلاع قبلی، امکان دفاع و با دلایل موجه صورت گیرد. انتقال اجباری و شبانه بدون طی مراحل قانونی و بدون حق اعتراض، نقض آشکار این ماده است.
ماده ۱۰ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: رفتار انسانی با زندانیان
بر اساس این ماده، با تمام افرادی که آزادی‌شان سلب شده باید با کرامت و احترام برخورد شود. انتقال زندانیان با تهدید اسلحه و اجبار فیزیکی، نقض کامل این اصل است و با هیچ‌یک از استانداردهای بین‌المللی رفتاری در زندان‌ها سازگار نیست.