وضعیت بحرانی در زندان خورین ورامین؛ آماده‌باش کامل و فضای امنیتی شدید

غلامعباس شلالوند، رئیس زندان خورین ورامین، شب‌ها در همان محل اقامت دارد و تمامی کادر اداری و امنیتی این زندان نیز به حالت تمام‌وقت فراخوان شده‌اند

کانون حقوق بشر ایران، یک شنبه اول تیرماه ۱۴۰۴ – بر اساس گزارش‌ منابع مطلع، وضعیت در زندان خورین ورامین به‌طرز بی‌سابقه‌ای بحرانی شده است. افزایش پرسنل امنیتی، آمادگی کامل نیروهای انتظامی داخل زندان و انتقال برخی زندانیان به سلول‌های انفرادی، از جمله اقدامات اخیر است که فضای اضطراب و نگرانی را بر این زندان حاکم کرده است.

به گفته افراد مطلع، زندان خورین ورامین به‌طور کامل در حالت آماده‌باش قرار دارد. غلامعباس شلالوند، رئیس زندان خورین ورامین، شب‌ها در همان محل اقامت دارد و تمامی کادر اداری و امنیتی این زندان نیز به حالت تمام‌وقت فراخوان شده‌اند. منابع محلی تأیید کرده‌اند که تردد پرسنل، بازرسی‌ها و کنترل‌های داخلی در زندان خورین ورامین به‌شدت افزایش یافته و امکان جابه‌جایی یا تماس آزاد برای زندانیان به حداقل رسیده است.

آزادی در قبال سندهای میلیاردی

در میان اخبار منتشرشده، یکی از موضوعات بحث‌برانگیز مربوط به آزادی برخی زندانیان زندان خورین ورامین در قبال وثیقه‌های سنگین است. به گفته منابع نزدیک به خانواده‌های زندانیان، برای برخی از زندانیان، تنها در صورتی امکان آزادی موقت فراهم شده که وثیقه‌ای در حدود ۱۰ میلیارد تومان ارائه دهند.

این اقدام، در حالی انجام می‌شود که اغلب خانواده‌های زندانیان توان تأمین چنین مبالغی را ندارند. یکی از بستگان یک زندانی با هویت محفوظ می‌گوید: «این رقم‌ها عملاً غیرممکن هستند. ما حتی خانه‌مان را هم رهن بگذاریم، بازهم نمی‌توانیم چنین سندی جور کنیم.»

سرایت حالت فوق‌العاده به سایر زندان‌ها

گزارش‌ها حاکی از آن است که حالت آماده‌باش و فوق‌العاده فقط به زندان خورین ورامین محدود نیست و این روند به زندان‌های دیگر از جمله قزل‌حصار نیز گسترش یافته است. منابع حقوق بشری تأیید کرده‌اند که در روزهای اخیر، زندان قزل‌حصار نیز به وضعیت امنیتی شدید در آمده است.

در این زندان، کلیه درهای بندها بسته شده، گاردهای ویژه به‌صورت دائم در داخل زندان مستقر شده‌اند و تیربارهای سنگین بر بام ساختمان‌ها نصب شده است. همچنین مأموران به‌طور مستقیم به زندانیان هشدار داده‌اند که در صورت هرگونه حرکت یا اعتراض، با واکنش مسلحانه و مرگبار مواجه خواهند شد.

یکی از زندانیان در تماس با خانواده‌اش اعلام کرده: «ما عملاً گروگان گرفته شده‌ایم. هیچ دسترسی به تماس یا هواخوری نداریم. تهدید کردند اگر صدایی بلند شود، همه‌مان را می‌کشند.»

گسترش فضای رعب و نگرانی

بازتاب این تحولات، نه‌تنها در میان زندانیان بلکه در میان خانواده‌های آنان نیز موجی از نگرانی و اضطراب ایجاد کرده است. در برخی از زندان‌ها، خانواده‌ها که روزهای ملاقات هفتگی را از دست داده‌اند، نسبت به سرنوشت بستگان خود اظهار بی‌خبری کرده‌اند. تماس‌های تلفنی از داخل برخی از زندان نیز یا قطع شده یا به شدت محدود شده‌اند.

افزایش شمار اعدام‌ها و انتقال مکرر برخی محکومان به سلول انفرادی، نگرانی‌ها را درباره اجرای قریب‌الوقوع احکام اعدام نیز تشدید کرده است. در هفته‌های اخیر، چندین گزارش درباره انتقال زندانیان با احکام اعدام به بخش قرنطینه یا انفرادی منتشر شده است.

سکوت نهادهای مسئول و نگرانی‌های حقوق بشری

در حالی‌که گزارش‌های مستقل و منابع خانوادگی بارها درباره وضعیت بحرانی در زندان خورین ورامین و سایر زندان‌ها هشدار داده‌اند، تاکنون هیچ‌یک از نهادهای رسمی مسئول نسبت به این وضعیت واکنش مشخصی نشان نداده‌اند. نهادهای حقوق بشری از جمله عفو بین‌الملل و گزارشگران ویژه سازمان ملل، بارها از مقامات خواسته‌اند در مورد وضعیت داخلی زندان‌ها شفاف‌سازی کنند و حقوق اولیه زندانیان را رعایت کنند.

موارد نقض حقوق بشر در زندان خورین ورامین

تحلیل‌گران حقوق بشر بر این باورند که تحولات اخیر در زندان خورین ورامین با چندین ماده از میثاق‌ها و قوانین بین‌المللی در تعارض آشکار قرار دارد:

ماده ۱۰ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: تأکید دارد که با همه زندانیان باید با انسانیت و احترام به کرامت ذاتی آن‌ها رفتار شود.
ماده ۱۴ همین میثاق: بر حق متهم برای محاکمه علنی و منصفانه توسط دادگاه بی‌طرف و مستقل تأکید دارد.
ماده ۷: منع شکنجه و هرگونه رفتار غیرانسانی یا تحقیرآمیز.
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هیچ‌کس نباید تحت شکنجه یا مجازات بی‌رحمانه قرار گیرد.
قواعد حداقل سازمان ملل برای رفتار با زندانیان (قواعد ماندلا): تأکید بر تفکیک زندانیان و ممنوعیت نگهداری طولانی‌مدت در انفرادی.

با توجه به آنچه در زندان خورین ورامین و سایر زندان‌های ایران در جریان است، بسیاری از نهادهای مدنی و بین‌المللی خواهان مداخله فوری ناظران بین‌المللی برای بررسی شرایط این زندان‌ها و تضمین حداقل حقوق انسانی زندانیان شده‌اند.