مصطفی هلیچی و رضا حزباوی؛ بلاتکلیفی و شکنجه؛ روایت تلخ بازداشت در زندان شیبان اهواز

مصطفی هلیچی و رضا حزباوی، دو شاعر و فعال مدنی، بیش از شش ماه است که در زندان شیبان اهواز تحت بلاتکلیفی، شکنجه و بی‌خبری مطلق از روند قضایی نگهداری می‌شوند

کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۵ خرداد ۱۴۰۴ – با گذشت بیش از شش ماه از بازداشت مصطفی هلیچی و رضا حزباوی، دو شاعر و فعال مدنی اهل اهواز، روند پرونده آن‌ها همچنان در وضعیت بلاتکلیف قرار دارد. این دو فعال فرهنگی در آذرماه ۱۴۰۳ توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدند و پس از یک ماه بازجویی تحت شکنجه در بازداشتگاه پلیس امنیت عمومی به زندان شیبان اهواز منتقل گردیدند. اما تا کنون هیچ‌گونه شفافیتی درباره وضعیت پرونده، اتهامات و روند دادرسی آنان اعلام نشده است.

شکنجه شدید و اعترافات اجباری

بر اساس گزارش‌های موثق، این دو شاعر بازداشتی در دوران بازداشت در بازداشتگاه پاوا، تحت شکنجه‌های فیزیکی و روانی شدید قرار گرفته‌اند. آویزان کردن، ضربات کابل به کف پا و بدن و ضربه به نقاط حساس بدن از جمله روش‌هایی است که در شکنجه این دو فعال فرهنگی به کار گرفته شده است. شدت شکنجه‌ها به حدی بوده که منجر به وخامت شدید وضعیت جسمانی آنان شده و گزارش‌هایی از انتقال مکررشان به مراکز درمانی منتشر شده است.

این روش‌ها، که با هدف گرفتن «اعترافات اجباری» صورت می‌گیرند، بار دیگر نشان می‌دهند که در سیستم امنیتی و قضایی ایران، شکنجه به ابزاری معمول برای سرکوب فعالان سیاسی و مدنی بدل شده است. فقدان نظارت مستقل بر بازداشتگاه‌ها و عدم پاسخگویی نهادهای امنیتی، زمینه را برای تداوم چنین نقض‌های گسترده‌ای از حقوق بشر فراهم کرده است.

بی‌خبری مطلق خانواده‌ها

در تمام این مدت، خانواده‌های هلیچی و حزباوی در بی‌خبری کامل از جزئیات پرونده و وضعیت سلامت عزیزانشان به سر برده‌اند. تماس‌های محدود، عدم اجازه ملاقات حضوری و ابهام در اعلام اتهامات، فشار روانی مضاعفی بر خانواده‌ها وارد کرده است. در واقع، این بلاتکلیفی عامدانه، خود نوعی شکنجه روانی برای خانواده‌ها و بخشی از سیاست کلی سرکوب در جمهوری اسلامی است.

• زندان مرکزی کرج؛ انتقال سه زندانی به سلول انفرادی جهت اجرای حکم اعدام؛ اردیبهشت خونین و قربانیان سیاست‌های حاکمیت
• زندانی سیاسی حافظ فروحی؛ اعتراض به ادامه بازداشت غیرقانونی و اجرای بیش از زمان محکومیت

سوابق و بازداشت‌های پیشین

رضا حزباوی، شاعر ۳۶ ساله و پدر دو فرزند، پیش‌تر نیز در آبان ۱۳۹۰ به دلیل شرکت در مراسم ختم شاعر اهوازی، ستار صیاحی، بازداشت و به چهار ماه حبس و شلاق محکوم شده بود که با جریمه نقدی جایگزین شد. مصطفی هلیچی نیز به اتهام ارتباط با فعالان سیاسی خارج از کشور بازداشت شده است. این نوع اتهامات مبهم و فاقد ادله حقوقی، بارها علیه فعالان مدنی و فرهنگی در خوزستان به کار رفته است.

وضعیت وخیم جسمانی و شرایط غیرانسانی

در پی اعمال شکنجه‌های گسترده، وضعیت جسمانی هر دو زندانی سیاسی مصطفی هلیچی و رضا حزباوی به شدت وخیم گزارش شده و نیاز فوری به رسیدگی پزشکی دارند. با این حال، دسترسی آنان به خدمات درمانی محدود است و شرایط زندان شیبان، یکی از بدنام‌ترین زندان‌های ایران، به وخامت اوضاع افزوده است. زندان شیبان از جمله مراکزی‌ست که به دلیل تراکم جمعیت، محرومیت‌های بهداشتی و محدودیت ارتباطی، بارها مورد اعتراض نهادهای حقوق بشری قرار گرفته است.

نقض فاحش حقوق بشر در بازداشت و شکنجه مصطفی هلیچی و رضا حزباوی

بازداشت و شکنجه مصطفی هلیچی و رضا حزباوی، نمونه‌ای از برخورد امنیتی و سرکوبگرانه با روشنفکران، هنرمندان و فعالان فرهنگی در خوزستان است. این دو شاعر قربانی تبعیض سیستماتیک، بی‌عدالتی قضایی و سیاست‌های سرکوبگرانه‌ حاکمیت هستند.

رفتار حاکمیت با مصطفی هلیچی و رضا حزباوی، موارد متعدد و جدی نقض حقوق بشر محسوب می‌شود. از جمله:

1. نقض ماده ۷ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: که هرگونه شکنجه یا رفتار غیرانسانی و تحقیرآمیز را ممنوع می‌کند.
2. نقض ماده ۹ همان میثاق: که تصریح می‌کند هیچ‌کس نباید خودسرانه بازداشت یا زندانی شود، و هر فردی حق دارد از دلایل بازداشت خود آگاه باشد و به دادگاه دسترسی داشته باشد.
3. نقض ماده ۱۴: که اصل دادرسی عادلانه را تضمین می‌کند، در حالی‌که این دو شاعر نه از روند قضایی شفاف برخوردار بوده‌اند، نه حق دسترسی به وکیل مستقل و نه محاکمه علنی.
4. نقض کنوانسیون ضد شکنجه سازمان ملل متحد: که جمهوری اسلامی آن را امضا نکرده اما بر اساس عرف بین‌المللی ملزم به رعایت آن است.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک