مای ساتو؛ افزایش اعدام‌ها و تشدید سرکوب در ایران

مای ساتو در این گزارش، آمار اعدام‌ها را «نگران‌کننده» خوانده و از مقامات حاکم بر ایران خواسته است که اجرای مجازات اعدام را متوقف کنند

مای ساتو در این گزارش، آمار اعدام‌ها را «نگران‌کننده» خوانده و از مقامات حاکم بر ایران خواسته است که اجرای مجازات اعدام را متوقف کنند

کانون حقوق بشر ایران، پنج‌شنبه ۲۳ اسفند‌ماه ۱۴۰۳ – مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، جدیدترین گزارش خود در رابطه با، وضعیت حقوق بشر در ایران را منتشر کرد. مای ساتو وضعیت حقوق بشر در ایران را وخیم توصیف کرده و از افزایش چشمگیر اعدام‌ها، سرکوب گسترده مخالفان و تبعیض‌های ساختاری علیه زنان و اقلیت‌ها انتقاد کرده است.

این گزارش که بر اساس قطعنامه ۵۵/۱۹ شورای حقوق بشر سازمان ملل تهیه شده، تحولات مربوط به وضعیت حقوق بشر در ایران را در بازه زمانی ژانویه تا دسامبر ۲۰۲۴ بررسی کرده و تمرکز ویژه‌ای بر مواردی همچون اعدام‌ها، محدودیت‌های اعمال‌شده علیه زنان و فشارهای وارده بر اقلیت‌های قومی و مذهبی دارد.

افزایش بی‌سابقه اعدام‌ها در ایران

یکی از نکات برجسته این گزارش، افزایش شدید تعداد اعدام‌ها در ایران طی سال ۲۰۲۴ است. بر اساس آمار ارائه‌شده، در سال گذشته دست‌کم ۹۰۰ نفر در ایران اعدام شده‌اند که این رقم نسبت به سال‌های گذشته افزایشی چشمگیر داشته است. همچنین، گزارش تأکید می‌کند که تعداد زنان اعدامی در سال ۲۰۲۴ بیش از هر زمان دیگری در دهه اخیر بوده است.

مای ساتو در این گزارش، این آمار را «نگران‌کننده» خوانده و از مقامات حاکم بر ایران خواسته است که اجرای مجازات اعدام را متوقف کنند، به‌ویژه در مورد افراد زیر سن قانونی که در زمان وقوع جرم کودک بوده‌اند. او همچنین نسبت به فقدان دادرسی عادلانه و استفاده از اعترافات اجباری تحت شکنجه در روندهای قضایی ایران ابراز نگرانی کرده است.

مای ساتو گزارشگر ویژه در امور ایران، افزایش اعدام‌ها در ماه‌های اخیر نگران کننده است — مای ساتو گزارشگر ویژه در امور ایران

تبعیض علیه زنان و سرکوب آزادی‌های فردی

بخش دیگری از گزارش به وضعیت زنان در ایران اختصاص دارد. مای ساتو تأکید می‌کند که زنان ایرانی همچنان با تبعیض‌های ساختاری گسترده در زمینه‌های مختلفی همچون ازدواج، طلاق، ارث و مشارکت اقتصادی و اجتماعی مواجه‌اند.

این گزارش به‌طور خاص به اجرای قانون جدید موسوم به «حجاب و عفاف» پرداخته و تأکید کرده است که این قانون آزادی‌های فردی زنان را به‌شدت محدود کرده و موجب افزایش سرکوب معترضان شده است. به گفته ساتو، با وجود سرکوب شدید، زنان ایرانی همچنان در برابر سیاست‌های تحمیلی حکومت مقاومت می‌کنند و کنشگری قابل‌توجهی در دفاع از حقوق خود نشان می‌دهند.

گزارشگر ویژه همچنین به افزایش خشونت علیه زنان معترض به حجاب اجباری اشاره کرده و تصریح کرده است که بسیاری از آنان با احکام سنگین قضایی، محرومیت از حقوق اجتماعی و حتی بازداشت‌های طولانی‌مدت مواجه شده‌اند.

سرکوب اقلیت‌های قومی و مذهبی

در بخش دیگری از این گزارش، به وضعیت اقلیت‌های قومی و مذهبی در ایران پرداخته شده است. ساتو تأکید کرده که این گروه‌ها همچنان با تبعیض‌های گسترده و فشارهای امنیتی مواجه‌اند و بسیاری از آن‌ها به دلیل باورهای دینی یا هویت قومی خود هدف بازداشت‌های خودسرانه، محرومیت از حقوق شهروندی و محدودیت‌های گسترده قرار گرفته‌اند.

در گزارش آمده است که اقلیت‌های مذهبی همچون بهاییان، دراویش گنابادی، مسیحیان و اهل سنت همچنان با برخوردهای تبعیض‌آمیز مواجه‌اند و بسیاری از اعضای این جوامع به دلیل فعالیت‌های مسالمت‌آمیز خود دستگیر و زندانی شده‌اند.

همچنین، سرکوب علیه اقلیت‌های قومی مانند کردها، عرب‌ها، بلوچ‌ها و ترکمن‌ها همچنان ادامه دارد. این گروه‌ها نه‌تنها از حقوق برابر در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی محروم‌اند، بلکه در برخی موارد، اعتراضات مسالمت‌آمیز آنان با سرکوب خشونت‌آمیز نیروهای امنیتی مواجه شده است.

عدم شفافیت و سانسور شدید رسانه‌ای

مای ساتو در گزارش خود همچنین به نبود شفافیت در عملکرد نهادهای حکومتی ایران و سانسور گسترده رسانه‌ها اشاره کرده است. به گفته او، محدودیت‌های اعمال‌شده بر خبرنگاران و رسانه‌های مستقل، دسترسی به اطلاعات را برای نهادهای بین‌المللی دشوار کرده است.

این گزارش تأکید دارد که سران حاکم بر ایران یکی از بزرگ‌ترین سرکوب‌کنندگان آزادی بیان در جهان بوده و در سال گذشته ده‌ها روزنامه‌نگار و فعال رسانه‌ای به دلیل انتشار گزارش‌های انتقادی یا پوشش اعتراضات مردمی بازداشت شده‌اند.

مای ساتو از کنشگران حقوق بشر و سازمان‌های غیردولتی که در تهیه این گزارش همکاری کرده‌اند قدردانی کرده و تأکید کرده است که بدون کمک آنان، امکان دستیابی به اطلاعات دقیق درباره وضعیت حقوق بشر در ایران وجود نداشت.

ممانعت ایران از سفر گزارشگر ویژه سازمان ملل

در این گزارش، مانند گزارش‌های پیشین، مای ساتو رسماً از مقامات دیکتاتوری حاکم درخواست کرده است که به او اجازه سفر به ایران را بدهند تا بتواند وضعیت حقوق بشر را به‌صورت میدانی بررسی کند. بااین‌حال، این درخواست همچنان از سوی تهران رد شده است.

او تأکید کرده که دسترسی نداشتن به ایران مانعی بزرگ در مسیر انجام تحقیقات مستقل درباره وضعیت حقوق بشر است، اما سازمان ملل از طریق گزارش‌های معتبر شاهدان عینی، نهادهای حقوق بشری و سازمان‌های مستقل به مستندسازی موارد نقض حقوق بشر در ایران ادامه خواهد داد.

نشست شورای حقوق بشر و بررسی گزارش مای ساتو

قرار است مای ساتو هفته آینده در نشست سالانه شورای حقوق بشر سازمان ملل، یافته‌های خود را به اعضای شورا ارائه دهد و دراین‌باره با نمایندگان کشورها بحث و گفت‌وگو کند.

این نشست فرصتی خواهد بود تا جامعه بین‌المللی بر سران حاکم بر ایران برای بهبود وضعیت حقوق بشر فشار بیشتری وارد کند. با توجه به افزایش اعدام‌ها، سرکوب اعتراضات و تشدید تبعیض‌های سیستماتیک در ایران، انتظار می‌رود که این گزارش واکنش‌های گسترده‌ای را در سطح بین‌المللی به دنبال داشته باشد.

وخامت اوضاع و درخواست اقدام فوری

مای ساتو در پایان گزارش خود، ضمن ابراز نگرانی شدید نسبت به روند رو به وخامت وضعیت حقوق بشر در ایران، از جامعه بین‌المللی خواسته است تا اقدامات قاطع‌تری برای مقابله با سرکوب‌های گسترده در ایران اتخاذ کند.

او تأکید کرده است که بدون فشارهای بین‌المللی و تلاش‌های هماهنگ جامعه جهانی، احتمال بهبود شرایط حقوق بشر در ایران اندک خواهد بود و سران حاکم بر ایران به سرکوب مخالفان و اجرای سیاست‌های محدودکننده خود ادامه خواهد داد.

درحالی‌که این گزارش تصویری تاریک از وضعیت حقوق بشر در ایران ارائه می‌دهد، در عین‌حال به ایستادگی و مقاومت مردم ایران، به‌ویژه زنان و اقلیت‌ها، در برابر این سرکوب‌ها اشاره دارد و بر لزوم حمایت گسترده‌تر از کنشگران حقوق بشر تأکید می‌کند.