شدت گرفتن اعتراضات در زاهدان، همدان، کوهدشت و مرودشت – به روز می‌شود

رادیکال شدن شعارهای ضدحکومتی در اعتراضات و در مراسم‌های خاکسپاری و پس از نماز جمعه سر داده شد

کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۱۲ دی‌ماه ۱۴۰۴ – در ادامه موج اعتراضات سراسری، شهرهای زاهدان، همدان، کوهدشت و مرودشت روز جمعه ۱۲ دی‌ماه صحنه اعتراضات خیابانی و مراسم‌های اعتراضی شدند.

در زاهدان، پس از پایان نماز جمعه و خروج نمازگزاران از مصلی، جمعیت قابل توجهی از مردم با حضور در خیابان‌ها شعارهایی نظیر «ایرانی داد بزن، حق تو فریاد بزن» و «مرگ بر دیکتاتور» سر دادند. این تجمع در فضای امنیتی شدید برگزار شد و بیانگر تداوم نارضایتی عمومی از وضعیت موجود و سیاست‌های سرکوب‌گرایانه ساختار حاکم بود. منابع محلی گزارش داده‌اند که نیروهای امنیتی در اطراف محل تجمع حضور داشتند اما از درگیری مستقیم خودداری کردند. با این حال، فضای اعتراضی تا ساعاتی بعد از ظهر در اطراف مصلی زاهدان ادامه داشت.

درگیری مردم با نیروهای امنیتی در همدان و کوهدشت

همدان

شامگاه پنج‌شنبه، شهر همدان شاهد درگیری مستقیم میان مردم و نیروهای انتظامی بود. بر اساس ویدئوهای منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی، گروهی از معترضان با نیروهای حکومتی روبه‌رو شدند و در نتیجه این مقابله، نیروهای امنیتی ناچار به عقب‌نشینی شدند. صدای شعارهای اعتراضی تا نیمه‌شب در برخی محلات شنیده شد. گزارش‌ها حاکی از آن است که مأموران حکومتی تلاش کردند با ایجاد ایست و بازرسی‌های متعدد، مانع از تجمع مجدد معترضان شوند.

کوهدشت

در کوهدشت، مراسم خاکسپاری امیرحسام خدایاری‌فرد، نوجوان جان‌باخته، با تنش و درگیری همراه شد. نیروهای امنیتی تلاش داشتند کنترل مراسم را در دست گیرند و با حضور در اطراف محل، فضا را به کنترل درآورند. با این حال، خانواده جان‌باخته با صراحت اعلام کردند که اجازه نمی‌دهند روایت رسمی بر حقیقت قربانی سایه افکند. پدر امیرحسام با تأکید بر این‌که فرزندش هیچ ارتباطی با نهادهای حکومتی نداشته، مانع از برگزاری مراسم رسمی شد. مردم نیز با حمایت از موضع خانواده، از حضور نیروهای حکومتی جلوگیری کردند. این مراسم، به یکی از صحنه‌های تقابل مستقیم میان خواست عمومی و سیاست مصادره روایت از سوی حاکمیت تبدیل شد.

درگیری شبانه در لالی برای دومین شب پیاپی

ویدئویی که روز جمعه منتشر شد نشان می‌دهد که  پنج‌شنبه شب، شهر لالی برای دومین شب متوالی صحنه درگیری میان مردم و نیروهای سرکوب بوده است. در این ویدئوها، صدای تیراندازی، فریادهای معترضان و تحرکات نیروهای امنیتی به وضوح شنیده می‌شود. بر اساس گفته‌های ساکنان محلی، نیروهای سرکوب از گاز اشک‌آور و گلوله‌های ساچمه‌ای برای پراکنده‌کردن معترضان استفاده کرده‌اند. با وجود این برخوردها، تجمعات شبانه در سطح شهر ادامه دارد و فضای لالی همچنان ناآرام گزارش شده است.

شعارهای ضدحاکمیتی در مرودشت همزمان با خاکسپاری خداداد شیروانی

در مرودشت نیز، مراسم خاکسپاری خداداد شیروانی با شعارهای اعتراضی شدید همراه شد. حاضران در مراسم شعارهایی چون «می‌کشم، می‌کشم آنکه برادرم کشت» و «مرگ بر خامنه‌ای» سر دادند. منابع محلی اعلام کرده‌اند که این مراسم بدون حضور مأموران امنیتی برگزار شد اما شعارهای داده‌شده، بازتابی از خشم عمیق مردم نسبت به نقش نهادهای سرکوب در جان‌باختن شیروانی و دیگر قربانیان بوده است. خانواده جان‌باخته اعلام کرده‌اند که خواهان روشن‌شدن حقیقت و مجازات عاملان قتل هستند.

• مهمترین تحولات سال ۲۰۲۵ در ایران و جهان
• گسترش اعتراضات سراسری در شهرهای ایران؛ درگیری‌های شدید، آتش‌زدن مراکز حکومتی

ادامه اعتراضات همزمان با تشدید سرکوب

گسترش اعتراضات در چندین شهر در روز جمعه ۱۲ دی‌ماه، نشان‌دهنده تداوم نارضایتی عمومی و مقاومت اجتماعی علیه سرکوب‌های حکومتی است. هم‌زمانی مراسم‌های خاکسپاری با شعارهای اعتراضی، بیانگر پیوند عمیق سوگ جمعی با خشم سیاسی در جامعه است. در موارد متعددی، تلاش حاکمیت برای مصادره روایت قربانیان با مقاومت خانواده‌ها و مردم روبه‌رو شده است.

در تحلیل رویدادهای اخیر، می‌توان نشانه‌هایی از بازگشت الگوی مقاومت محلی و تمرکززدایی در اعتراضات مردمی را مشاهده کرد. برخلاف گذشته که اعتراضات بیشتر در شهرهای بزرگ متمرکز بود، اکنون شهرهای کوچک‌تری چون لالی، کوهدشت و مرودشت به کانون تحرکات تبدیل شده‌اند. این الگو، چالش‌های جدیدی برای ساختار حاکم در مهار و کنترل اعتراضات به‌وجود آورده است.

نقض حقوق بشر در جریان اعتراضات

طی رخدادهای روز جمعه، موارد متعددی از نقض حقوق بشر در چند شهر گزارش شده است:

نقض حق آزادی تجمعات مسالمت‌آمیز: برخورد نیروهای امنیتی با تجمعات مردمی در همدان، کوهدشت و لالی

نقض حق آزادی بیان: سرکوب شعارهای اعتراضی در زاهدان و مرودشت

نقض کرامت انسانی: تلاش برای تحریف روایت جان‌باختگان و مصادره مراسم‌های خاکسپاری توسط نهادهای رسمی

نقض حق امنیت شخصی: حضور گسترده نیروهای سرکوب و ایجاد فضای رعب در مراسم‌های عمومی

نقض حق مشارکت آزادانه در سوگواری: ممانعت از برگزاری مستقل مراسم خاکسپاری در کوهدشت و فشار بر خانواده جان‌باختگان

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک