اعتصاب غذای زندانیان زندان مرکزی کرج در واکنش به انتقال ۶ زندانی محکوم به اعدام به سلول انفرادی

اعتراض اخیر در زندان مرکزی کرج، جدا از تلاش فردی زندانیان برای نجات جان هم‌بندی‌هایشان، ادامه موج اعتراضاتی است که طی ماه‌های گذشته در زندان‌های کشور شکل گرفت

آغاز شمارش معکوس اعدام؛ انتقال ناگهانی محکومان به انفرادی — کیومرث بهرامی

کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۲۱ آذرماه ۱۴۰۴ – اعتصاب غذای زندانیان سالن ۳ زندان مرکزی کرج در روز پنجشنبه ۲۰ آذر ۱۴۰۴، بار دیگر توجه‌ها را به موج فزاینده صدور و اجرای احکام اعدام برانگیخت. زندانیان این سالن، هم‌زمان با انتقال ۶ زندانی محکوم به مرگ به سلول‌های انفرادی، دست به اعتصاب غذای یک‌روزه زدند و اعلام کردند که در برابر اعدام هم‌بندیان خود «سکوت نخواهند کرد».

به‌گفته منابع مطلع، این ۶ زندانی همگی از متهمان پرونده‌های مواد مخدر بوده و سه نفر از آنان از سالن ۳ و سه نفر دیگر از سالن ۴ زندان مرکزی کرج به انفرادی منتقل شده‌اند. این انتقال، طبق روال معمول زندان، نشان‌دهنده نزدیک‌بودن زمان اجرای حکم است و نگرانی خانواده‌ها و فعالان حقوق بشر را تشدید کرده است.

زمینه اعتراضی گسترده‌تر؛ یادآور اعتصاب مهرماه در قزلحصار

اعتراض اخیر در زندان مرکزی کرج، جدا از تلاش فردی زندانیان برای نجات جان هم‌بندی‌هایشان نیست، بلکه ادامه موج اعتراضاتی است که طی ماه‌های گذشته در زندان‌های کشور شکل گرفت.

در مهرماه ۱۴۰۴، زندانیان زندان قزلحصار در واکنش به اعدام‌های متعدد و انتقال شبانه زندانیان برای اجرای حکم، از ۲۱ مهر به مدت شش روز اعتصاب غذا کردند. آن زمان، به گفته زندانیان، مقامات قضایی و برخی مسئولان زندان وعده داده بودند که «احکام تعدیل خواهد شد» و اجرای برخی اعدام‌ها متوقف یا بررسی مجدد خواهد شد.

با این حال، روند انتقال زندانیان به انفرادی و اجرای احکام سرعت گرفت و وعده‌های مطرح‌شده هیچ‌گاه عملی نشد. اعتصاب تازه زندانیان سالن ۳ زندان مرکزی کرج، اکنون در فضایی رخ می‌دهد که زندانیان نسبت به «افزایش شتاب اعدام‌ها» احساس بی‌اعتمادی و تهدید روزافزون دارند.

افزایش هشدارها درباره موج جدید اعدام‌ها

منابع حقوق بشری اعلام کرده‌اند که طی هفته‌های گذشته احتمال اجرای دسته‌جمعی احکام اعدام، به‌ویژه در پرونده‌های مواد مخدر، افزایش یافته است. روز پنجشنبه ۲۰ آذر نیز چهار زندانی محکوم به اعدام دیگر در زندان مرکزی کرج به سلول انفرادی منتقل شدند؛ از جمله کیومرث بهرامی که بیش از چهار سال است در بازداشت بوده و حکم اعدام او بر پایه اعترافاتی صادر شده که به گفته نزدیکانش «تحت فشار به دست آمده است».

این تحولات نشان می‌دهد که موج جدید اجرای احکام اعدام بدون توجه به اعتراضات داخلی زندانیان، دغدغه خانواده‌ها و هشدارهای فعالان حقوق بشر در حال پیشروی است.

فشار روانی و ناامنی دائمی در میان زندانیان

زندانیان سالن ۳ زندان مرکزی کرج، در بیانیه شفاهی خود هنگام اعلام اعتصاب، گفته‌اند که «هر لحظه احتمال بردن یک زندانی دیگر وجود دارد» و این وضعیت آنان را در شرایط «اضطراب دائمی» قرار داده است. آن‌ها تأکید کرده‌اند که این اعتصاب «هشدار اولیه» است و در صورت ادامه موج اعدام‌ها، اعتراضات آنان می‌تواند گسترده‌تر شود.

پیوستن زندانیان زندان مرکزی بیرجند به کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» — بیرجند

از سوی دیگر، خانواده‌های زندانیان نیز اعلام کرده‌اند که در پی تماس‌های تلفنی کوتاه و مبهم، نگرانی‌شان نسبت به احتمال اجرای ناگهانی حکم افزایش یافته و هیچ‌گونه اطلاع‌رسانی رسمی از سوی مسئولان قضایی دریافت نمی‌کنند.

وعده تخفیف احکام که هرگز اجرا نشد

در جریان اعتصاب زندانیان قزلحصار در مهرماه، برخی مقامات قضایی و امنیتی طی جلساتی اعلام کرده بودند که «برای تعدیل احکام و بررسی مجدد برخی پرونده‌ها تلاش خواهد شد».
با وجود این وعده‌ها، نه‌تنها روند اعدام‌ها کاهش نیافت، بلکه انتقال‌های اخیر نشان می‌دهد که سیاست قضایی در قبال پرونده‌های مواد مخدر همچنان مبتنی بر اجرای گسترده حکم مرگ است.

نقض حقوق بشر در روند صدور و اجرای احکام اعدام

گزارش‌ها نشان می‌دهد انتقال شتاب‌زده زندانیان به انفرادی در زندان مرکزی کرج و عدم اطلاع‌رسانی شفاف به خانواده‌ها، همراه با فقدان نظارت مؤثر قضایی، با اصول پایه حقوق بشر در تعارض جدی است.

ماده ۳ – حق حیات
اجرای گسترده و ناگهانی اعدام، به‌ویژه در شرایطی که ابهام جدی درباره روند دادرسی وجود دارد، نقض آشکار حق بنیادی حیات است.
ماده ۵ – منع رفتار بی‌رحمانه و غیرانسانی
اعزام شبانه زندانیان به انفرادی، فشار روانی شدید بر زندانیان و خانواده‌ها و تهدید دائمی اجرای حکم مصداق رفتار غیرانسانی است.
ماده ۱۰ – حق محاکمه عادلانه
بسیاری از محکومان پرونده‌های مواد مخدر از دسترسی مؤثر به وکیل و دادرسی عادلانه محروم بوده‌اند؛ مسئله‌ای که اعتبار احکام صادره را زیر سؤال می‌برد.