بنا بر اطلاعات منتشر شده ، این چهار زندانی بلوچ در طول فرآیند بازداشت و بازجویی، از دسترسی به وکیل انتخابی محروم بودهاند. همچنین جلسات دادرسی بدون اطلاع قبلی خانوادههایشان برگزار شده، و احکام بدون اجازه تماس یا ملاقات صادر گردیده است
کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۱۳ تیرماه ۱۴۰۴ – در ادامهی موج فزاینده سرکوب در استان سیستان و بلوچستان، ۴زندانی بلوچ در خطر اجرای قریبالوقوع حکم اعدام قرار دارند. پیش از این، منابع نزدیک به خانواده این افراد از صدور احکام اعدام در دادگاه انقلاب زاهدان برای چهار جوان زندانی بلوچ خبر دادهاند؛ احکامی که بدون رعایت استانداردهای دادرسی عادلانه، در فضایی از ارعاب و بر پایه «اعترافات تحت شکنجه» صادر شدهاند.
صدور احکام اعدام برای دو زندانی اعتراضات سراسری
روز دوشنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۴، دادگاه انقلاب زاهدان در حکمی دو زندانی بلوچ به نامهای محمددرویش نارویی و یاسین کبدانی را به اتهاماتی چون «محاربه» و «افساد فیالارض» به اعدام محکوم کرد. این دو از جمله بازداشتشدگان اعتراضات سراسری سال ۱۴۰۱ هستند که از زمان دستگیری تاکنون تحت فشارهای شدید قرار داشتهاند.
به گفته یک منبع مطلع: «در روز ۲۶ خرداد، این دو زندانی همراه با یک متهم دیگر به نام بنیامین کوهکن به دادگاه منتقل شدند. جلسه رسیدگی به پروندهشان در همان روز بهصورت فوری برگزار شد و بدون اطلاعرسانی عمومی، دو تن از آنها به اعدام محکوم شدند.»
کودکی که با شکنجه به متهم تبدیل شد
یاسین کبدانی، نوجوان ۲۰ ساله اهل زاهدان، در تاریخ ۱۶ دی ۱۴۰۱ در مسیر سفر به کرمان همراه با پدرش توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد. پدر او تنها یک روز بعد آزاد شد، اما یاسین در بازداشت ماند و طبق گزارشها، تحت فشار و شکنجه شدید جسمی و روانی قرار گرفت. این روند نقض صریح حقوق کودک، حق دادرسی عادلانه و ممنوعیت شکنجه است.
محمددرویش نارویی نیز که هنگام بازداشت تنها ۲۱ سال داشت، در همان تاریخ دستگیر شد. بهرغم نبود مدارک کافی، در دیماه ۱۴۰۲ حکم اولیه او بدون طی فرآیند دادرسی شفاف و با سرعت غیرمعمول صادر شد.
صدور حکم اعدام ۲جوان زندانی بلوچ؛ موج جدید اعدامها در بلوچستان
در ادامه روند سرکوب و ارعاب، در اوایل مردادماه ۱۴۰۴ نیز دو زندانی بلوچ دیگر از اهالی شهرستان راسک، به نامهای فرهاد بارانزهی (۲۴ ساله) و عمران آغال (۲۲ ساله)، توسط دادگاه انقلاب زاهدان به اعدام محکوم شدند.
این دو شهروند بلوچ در اسفند ۱۴۰۳ توسط نیروهای امنیتی بازداشت و سپس به اتهاماتی از قبیل «عضویت در گروههای مسلح مخالف نظام» و «اقدام مسلحانه علیه امنیت کشور» تحت تعقیب قرار گرفتند. با این حال، هیچگونه سند، شاهد مستقل یا مدرک قابل استنادی در دادگاه ارائه نشده و روند رسیدگی به پرونده، آشکارا ناقض اصول دادرسی منصفانه بوده است.
محاکمه در غیاب وکیل، زیر شکنجه و بدون اطلاع خانوادهها
بنا بر اطلاعات منتشر شده ، این چهار زندانی بلوچ در طول فرآیند بازداشت و بازجویی، از دسترسی به وکیل انتخابی محروم بودهاند. همچنین جلسات دادرسی بدون اطلاع قبلی خانوادههایشان برگزار شده، و احکام بدون اجازه تماس یا ملاقات صادر گردیده است.
خانواده فرهاد بارانزهی و عمران آغال، ضمن رد اتهامات مطرحشده علیه فرزندانشان، تأکید کردهاند که بازجوییها همراه با شکنجه جسمی و تهدیدهای روانی صورت گرفته و به همین دلیل، اعترافات اخذ شده فاقد ارزش حقوقی است.
تشدید سرکوب در سیستان و بلوچستان
استان سیستان و بلوچستان در ماههای اخیر به یکی از کانونهای اصلی سرکوب و خشونت حکومتی تبدیل شده است. در کنار افزایش نیروهای امنیتی در سطح شهرها، فشار بر فعالان سیاسی، اقلیتهای قومی و مذهبی، و خانوادههای زندانیان سیاسی به شکل بیسابقهای افزایش یافته است.
فعالان حقوق بشر هشدار دادهاند که قوه قضاییه و نهادهای امنیتی، با استفاده ابزاری از اتهاماتی همچون «افساد فیالارض» و «محاربه»، در حال تسویهحساب سیاسی با شهروندان بلوچ و معترضان سیاسی هستند.
افزایش صدور احکام اعدام
در چهار ماه اخیر، شمار احکام اعدام صادره برای شهروندان زندانی بلوچ روند صعودی داشته و طبق گزارش سازمانهای حقوق بشری، نزدیک به ۳۰٪ کل اعدامهای ثبتشده در کشور در نیمه نخست سال جاری، مربوط به شهروندان استان سیستان و بلوچستان بوده است.
کارشناسان معتقدند که این آمار نگرانکننده، بازتابی از رویکرد تبعیضآمیز حاکمیت نسبت به اقلیتها و استفاده از مجازات مرگ بهعنوان ابزار سرکوب سیاسی و ایجاد فضای ارعاب در این استان است.
- تعیین وثیقه دو میلیارد تومانی برای ارغوان فلاحی + کلیپ صوتی پدرش
- انتقال شاهین ذوقی تبار به زندان فشافویه؛ تهدید به حکم سنگین و تداوم فشار
نقض سیستماتیک حقوق بشر
پروندههای این چهار زندانی بلوچ، بار دیگر بر بحران عمیق حقوق بشر در ایران و فقدان عدالت در سیستم قضایی تأکید میکند. روند غیرقانونی بازداشت، نگهداری طولانیمدت در بازداشتگاههای امنیتی، محرومیت از وکیل، صدور احکام بر مبنای اعترافات تحت شکنجه، و نداشتن دسترسی به خانوادهها، همگی از جمله موارد نقض فاحش حقوق بنیادین این زندانیان هستند.
برخی از حقوق نقضشده در پرونده ۴زندانی بلوچ:
در پرونده ۴زندانی بلوچ قوانین حقوق بشری بسیاری نقض شده است از جمله:
- حق برخورداری از وکیل انتخابی: هیچیک از این متهمان در طول دادرسی امکان انتخاب وکیل مستقل را نداشتهاند.
- ممنوعیت شکنجه و رفتار غیرانسانی: اعترافات گرفتهشده تحت فشار و شکنجه، نقض آشکار ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر است.
- حق برگزاری دادگاه عادلانه و علنی: جلسات دادگاه بدون شفافیت، اطلاع خانواده و مطبوعات برگزار شدهاند.
- حق حیات: استفاده گسترده از مجازات اعدام در پروندههای سیاسی و قومی، نشانهای از سوءاستفاده سیستماتیک از این مجازات است.
فراخوان برای توقف فوری احکام اعدام
سازمانهای بینالمللی مدافع حقوق بشر، از جمله عفو بینالملل و دیدهبان حقوق بشر، بارها نسبت به صدور احکام اعدام در ایران بدون رعایت موازین دادرسی هشدار دادهاند. اکنون، با افزایش فشار بر زندانیان بلوچ و خطر قریبالوقوع اجرای احکام، توجه نهادهای بینالمللی به این چهار پرونده ضروری است.
با ارسال هرگونه اطلاعات در این زمینه به ما کمک کنید تا صدای زندانیان باشیم
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک