بازداشت مرتضی اسدی و موج گسترده بازداشت‌ها در استان‌های مختلف ایران

دکتر مرتضی اسدی، ۴۵ ساله، توسط ۶ تا ۸ نفر از مأموران لباس‌شخصی که خود را وابسته به نهادهای اطلاعاتی معرفی کرده بودند، بازداشت شد

کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۲تیرماه ۱۴۰۴ – در شامگاه شنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۴، دکتر مرتضی اسدی، پژوهشگر و استاد دانشگاه با مدرک دکترای علوم سیاسی، در منزل خود در تهران توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد. این بازداشت که در ساعت ۸ شب رخ داد، بخشی از موج گسترده سرکوب و دستگیری‌های اخیر در نقاط مختلف کشور به‌ویژه علیه فعالان مدنی و کاربران فضای مجازی تلقی می‌شود.

بازداشت مرتضی اسدی توسط مأموران امنیتی

براساس گزارش‌های دریافتی از منابع مطلع، دکتر مرتضی اسدی، ۴۵ ساله، توسط ۶ تا ۸ نفر از مأموران لباس‌شخصی که خود را وابسته به نهادهای اطلاعاتی معرفی کرده بودند، بازداشت شد. این اقدام در منزل شخصی وی صورت گرفت و مأموران پس از ورود، اسدی را با خود به مکان نامعلومی منتقل کردند.

فرآیند تفتیش منزل تا ساعت ۱۱ شب ادامه داشت. مأموران بازرسی دقیق از خانه انجام دادند و تمامی وسایل الکترونیکی ازجمله لپ‌تاپ، کامپیوتر و تلفن همراه اسدی و همسرش را ضبط و با خود بردند. تاکنون هیچ اطلاعی از محل نگهداری این فعال دانشگاهی در دست نیست، و خانواده او در نگرانی شدید به سر می‌برند.

سابقه علمی و فعالیت‌های مرتضی اسدی

دکتر مرتضی اسدی از چهره‌های شناخته‌شده علمی در حوزه علوم سیاسی است. وی در سال‌های اخیر در زمینه تحلیل مسائل سیاسی و اجتماعی ایران فعالیت داشته و در رسانه‌ها و مجامع دانشگاهی حضور پررنگی داشته است. بازداشت او واکنش گسترده‌ای را در میان همکاران دانشگاهی، دانشجویان و فعالان حقوق بشر برانگیخته است.

بسیاری این بازداشت را بخشی از روند فزاینده‌ سرکوب نخبگان فکری و دانشگاهی در ایران می‌دانند که هدف آن، ایجاد فضای ترس و سکوت در برابر اعتراضات احتمالی در سطح جامعه است.

موج بازداشت‌ها در سایر استان‌ها

در حالی که خبر بازداشت دکتر مرتضی اسدی در تهران توجه افکار عمومی را جلب کرده، گزارش‌های نگران‌کننده‌ای از بازداشت‌های گسترده در دیگر استان‌ها نیز منتشر شده است.

زرند: احضار و بازداشت ۱۱ نفر

دادستان عمومی و انقلاب شهرستان زرند اعلام کرد که طی روزهای اخیر، ۱۱ نفر به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» بازداشت یا احضار شده‌اند. اطلاعات بیشتری از هویت این افراد منتشر نشده اما گفته شده که برخی از آن‌ها در فضای مجازی فعالیت داشته‌اند.

• تخلیه هدفمند زندان مهاباد؛ گامی امنیتی برای سرکوب زندانیان سیاسی
• فاجعه‌ای در راه؛ انتقال اجباری به زندان تهران بزرگ، تلاش مسلحانه برای انتقال اجباری زندانیان سیاسی بند ۴ اوین

کرمانشاه: بازداشت به اتهام تشویش اذهان عمومی

جانشین فرمانده انتظامی کرمانشاه از بازداشت دو نفر در این استان خبر داد. این افراد متهم به «تشویش اذهان عمومی» هستند. جزئیاتی درباره نوع فعالیت آن‌ها ارائه نشده، اما این دستگیری‌ها در چارچوب روند جدید سرکوب فعالان فضای مجازی صورت گرفته است.

لرستان: دستگیری دست‌کم ۲۸ نفر در یک هفته

در استان لرستان نیز آمار قابل‌توجهی از بازداشت‌ها گزارش شده است. دادستان مرکز استان اعلام کرد که ۱۰ نفر به دلیل «تبلیغ علیه نظام» و «تشویش اذهان عمومی» بازداشت شده‌اند. پیش از آن نیز ۱۸ نفر دیگر به‌دلیل آنچه «اخلال در امنیت عمومی در فضای مجازی و حقیقی» عنوان شده، دستگیر شده بودند. این یعنی در مجموع، حداقل ۲۸ نفر تنها در هفته گذشته در لرستان بازداشت شده‌اند.

گیلان و خوزستان: بازداشت به دلیل فعالیت در فضای مجازی

فرمانده انتظامی استان گیلان از بازداشت دو نفر به اتهام «فیلم‌برداری از اماکن عمومی» خبر داده است. در استان خوزستان نیز ۱۰ نفر به‌دلیل فعالیت در فضای مجازی دستگیر شده‌اند. این اقدامات، با اتهاماتی همچون «توهین به مقدسات»، «تحریک مردم به اغتشاش» و «نشر اکاذیب» صورت گرفته است.

تحلیل حقوق بشری از بازداشت‌ها

موج فزاینده بازداشت‌ها در سراسر کشور نشان‌دهنده تشدید فضای سرکوب و محدودسازی آزادی‌های مدنی و سیاسی است. بازداشت افراد بدون حکم قضایی، انتقال به مکان‌های نامعلوم، ضبط وسایل شخصی و بی‌خبری از وضعیت بازداشت‌شدگان، همگی مصادیق روشن نقض حقوق بشر هستند.

در مورد بازداشت مرتضی اسدی، عدم ارائه دلیل شفاف برای دستگیری، عدم دسترسی به وکیل، و انتقال به مکانی نامشخص، نقض آشکار اصول دادرسی عادلانه به شمار می‌رود. چنین اقداماتی با قوانین بین‌المللی حقوق بشر ازجمله میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی مغایرت دارد.

درخواست نهادهای حقوق بشری

در پی این موج جدید از بازداشت‌ها، فعالان حقوق بشر خواستار واکنش فوری نهادهای بین‌المللی از جمله شورای حقوق بشر سازمان ملل، گزارشگر ویژه حقوق بشر ایران و سازمان‌های غیردولتی بین‌المللی شده‌اند. آن‌ها تأکید دارند که جامعه جهانی نباید در برابر این روند سکوت کند.

بازداشت خودسرانه مرتضی اسدی، انتقال بدون اطلاع به مکان نامعلوم، ضبط وسایل شخصی، و بی‌اطلاعی خانواده از وضعیت وی، مصادیق آشکار نقض حقوق بشر و اصول دادرسی عادلانه است. موارد نقض شده عبارتند از:

نقض ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر – ممنوعیت بازداشت خودسرانه
بازداشت مرتضی اسدی توسط مأموران لباس‌شخصی بدون ارائه حکم قضایی و انتقال او به مکان نامعلوم، مصداق بارز بازداشت خودسرانه است.

نقض ماده ۱۲ اعلامیه جهانی حقوق بشر – حق حریم خصوصی
تفتیش منزل آقای اسدی بدون ارائه مجوز قانونی و ضبط وسایل شخصی مانند لپ‌تاپ و تلفن همراه وی و همسرش، نقض آشکار حریم خصوصی است.

نقض ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر – آزادی بیان و عقیده
بازداشت افراد به اتهاماتی نظیر «تشویش اذهان عمومی» و «تبلیغ علیه نظام» در استان‌هایی نظیر لرستان، کرمانشاه، زرند و خوزستان، نشانه‌ای از سرکوب آزادی بیان است.

نقض اصل دادرسی عادلانه – ماده ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی
عدم اطلاع‌رسانی درباره محل نگهداری بازداشت‌شدگان، فقدان دسترسی فوری به وکیل و عدم شفافیت روند قضایی، ناقض حق برخورداری از دادرسی عادلانه است.

نقض ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر – منع رفتارهای غیرانسانی
تهدید، ارعاب و بازداشت شبانه، خصوصاً بدون دسترسی به وکیل یا تماس با خانواده، نوعی فشار روانی و رفتاری غیرانسانی تلقی می‌شود.

بازداشت مرتضی اسدی، استاد دانشگاه و پژوهشگر علوم سیاسی، تنها یکی از ده‌ها نمونه از سرکوب سیستماتیک و برنامه‌ریزی‌شده‌ای است که هم‌اکنون در ایران جریان دارد. همزمان با افزایش تنش‌های داخلی و خارجی، حکومت ایران در تلاش است با بازداشت‌های گسترده، فضای اعتراض و مخالفت را در نطفه خفه کند. اما این رویکرد نه‌تنها کمکی به ثبات نمی‌کند، بلکه به گسترش ناامیدی، بی‌اعتمادی و در نهایت، بحران مشروعیت خواهد انجامید.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک