بازداشت دوباره فرشته سوری و علی جهانیان در نهاوند؛ افزایش فشارهای امنیتی بر فعالان فرهنگی

فرشته سوری، شاعر و فعال مدنی مبتلا به بیماری‌های جسمی و روانی، در پی احضار به اداره اطلاعات نهاوند همراه با همسرش علی جهانیان بازداشت شد. این زوج پیش‌تر نیز با احکام زندان روبه‌رو شده بودند

کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۹ خردادماه ۱۴۰۴ – روز دوشنبه ۵ خرداد ۱۴۰۴، فرشته سوری و علی جهانیان، دو شاعر و فعال مدنی اهل نهاوند، در پی احضار تلفنی به اداره اطلاعات این شهرستان، بازداشت و به زندان مرکزی نهاوند منتقل شدند. منابع نزدیک به این زوج گزارش داده‌اند که هم‌زمان با بازداشت، شعبه اول دادگاه انقلاب نهاوند نیز اقدام به گشایش پرونده‌ای جدید برای آن‌ها کرده است.

فرشته سوری پیش‌تر به یک سال حبس تعزیری محکوم شده بود؛ حکمی که در تاریخ ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۴ توسط شعبه یازدهم دادگاه تجدیدنظر استان همدان قطعی اعلام شد. در این حکم، اعتراض خانم سوری نسبت به رأی اولیه بدون برگزاری هیچ‌گونه جلسه حضوری رد و حکم اولیه تأیید شد.

اتهام: حمایت از خانواده جان‌باختگان اعتراضات و انتشار اشعار اعتراضی

فرشته سوری، فعال مدنی و شاعر، در پرونده‌ای که منجر به صدور این حکم شد، از اتهام «تشکیل گروه با هدف برهم زدن امنیت کشور» تبرئه شده، اما به دلیل انتشار مطالبی در فضای مجازی از جمله استوری‌هایی در حمایت از خانواده‌های جان‌باختگان اعتراضات و بازنشر اشعار اعتراضی، به «فعالیت تبلیغی علیه نظام» متهم و محکوم گردیده است.

محتوای این فعالیت‌ها که اغلب شامل بازخوانی اشعار همسرش علی جهانیان و دیگر شاعران معاصر بوده، از سوی دستگاه‌های امنیتی مصداق جرم تلقی شده است؛ امری که از نگاه ناظران حقوق بشری، نشانه‌ای دیگر از محدودسازی آزادی بیان و سرکوب فرهنگی در ایران است.

بازداشت‌های مکرر، ضرب و شتم و شرایط وخیم جسمی

بازداشت اخیر، نخستین برخورد امنیتی با این زوج نیست. پیش از این، در تاریخ ۱۹ شهریور ۱۴۰۳، فرشته سوری و علی جهانیان در منزل خود توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده بودند. خانم سوری پس از مدتی با وثیقه آزاد شد، اما تنها دو روز بعد دوباره بازداشت و به زندان ملایر منتقل گردید. در نهایت این دو در ۲۱ آبان ۱۴۰۳ پس از دو ماه بازداشت موقت، با قرار وثیقه آزاد شدند.

• منابع نزدیک به خانواده این زوج گزارش داده‌اند که فرشته سوری در دوران بازجویی با خشونت فیزیکی، از جمله ضرب و شتم مواجه بوده و به بیماری‌های جسمی و روانی متعددی از جمله افسردگی شدید مبتلاست. با وجود این، مقام‌های قضایی و امنیتی بدون توجه به وضعیت سلامت او، حکم حبس یک‌ساله را تأیید و اکنون برای او پرونده‌ای تازه تشکیل داده‌اند.
• بازداشت و سرکوب گسترده شهروندان بلوچ؛ حمله هم‌زمان نیروهای امنیتی به روستای بیردف و بندر کرگان
• احضار مجدد کامران ساختمانگر، فعال کارگری سنندجی به اتهام «تبلیغ علیه نظام»

نقض آزادی بیان و سرکوب فعالیت‌های فرهنگی

فرشته سوری هیچ‌گونه سابقه کیفری ندارد و فعالیت‌های او عمدتاً در حوزه شعر، ادبیات و همدلی با خانواده‌های قربانیان سرکوب‌های سیاسی خلاصه می‌شود. با این حال، نهادهای قضایی و امنیتی در ایران، بار دیگر نشان داده‌اند که حتی فعالیت‌های مسالمت‌آمیز فرهنگی و ادبی نیز از تیغ سرکوب در امان نیست.

صدور احکام حبس برای فرشته سوری و علی جهانیان در کنار فشارهای امنیتی فزاینده، بازداشت‌های مکرر و تشکیل پرونده‌های قضایی پیاپی، بخشی از سیاست سرکوب فرهنگی در ایران است که به‌ویژه در شهرستان‌های کوچک‌تر با شدت بیشتری اعمال می‌شود.

نقض حقوق بشر: سرکوب آزادی بیان، نبود دادرسی عادلانه و رفتار غیرانسانی

بازداشت فرشته سوری و علی جهانیان، تأیید حکم حبس بدون برگزاری جلسه حضوری، و بی‌توجهی به وضعیت وخیم جسمی و روانی فرشته سوری، مصداق روشن نقض چند ماده از میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی است:

• ماده ۱۹: حق آزادی بیان، که شامل آزادی در جست‌وجو، دریافت و انتقال اطلاعات از طریق هر رسانه‌ای است. محکومیت فرشته سوری به دلیل انتشار استوری‌ها و اشعار، آشکارا این حق را نقض می‌کند.
• ماده ۷: ممنوعیت شکنجه و رفتارهای ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز. گزارش ضرب‌ و شتم فرشته سوری در دوران بازجویی نقض مستقیم این ماده است.
• ماده ۹: حق آزادی و امنیت شخصی. بازداشت‌های مکرر، بدون شفافیت قضایی و به‌ویژه بازداشت‌های بدون دلیل موجه، خلاف این اصل اساسی حقوق بشر است.
• ماده ۱۴: حق برخورداری از دادرسی عادلانه. تأیید حکم بدون جلسه حضوری و عدم بررسی اعتراض خانم سوری از سوی دادگاه تجدیدنظر، نمونه‌ای از نقض دادرسی عادلانه است.

در شرایطی که سرکوب فرهنگی و سانسور در ایران روز به روز گسترش می‌یابد، بازداشت فرشته سوری و علی جهانیان نشان می‌دهد که حتی کمترین اشکال ابراز عقیده و همدلی انسانی نیز ممکن است به حبس و فشار قضایی منتهی شود؛ رویه‌ای که خلاف تمامی اصول بنیادین حقوق بشر است.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک