نگرانی‌ها از سرنوشت احمدرضا جلالی

کانون حقوق بشر ایران،  جمعه ۶ تیرماه ۱۴۰۴ – در روزهای اخیر و پس از انتقال دسته‌جمعی شماری از زندانیان سیاسی از زندان اوین به زندان تهران بزرگ، گزارش‌های نگران‌کننده‌ای درباره سرنوشت نامشخص احمدرضا جلالی، پزشک و پژوهشگر ایرانی-سوئدی منتشر شده است. منابع موثق تأیید کرده‌اند که احمدرضا جلالی توسط مأموران اطلاعاتی به مکان نامعلومی منتقل شده و از آن زمان تاکنون هیچ خبری از وضعیت و محل نگهداری او در دست نیست. این اتفاق در حالی رخ داده که جان او به دلیل حکم اعدام قطعی که علیه او صادر شده، در معرض خطر جدی قرار دارد.

بی‌خبری مطلق از محل نگهداری احمدرضا جلالی؛ تماس آخر از زندان

طبق اطلاعات موجود، احمدرضا جلالی پیش از انتقال اجباری، در تماس کوتاهی با خانواده‌اش از زندان خبر داده بود که مأموران برای بردن او آمده‌اند. اما از همان لحظه تاکنون هیچ تماسی از سوی او برقرار نشده و مقامات قضایی و امنیتی نیز از ارائه اطلاعات درباره سرنوشت این زندانی سیاسی خودداری می‌کنند. وضعیت احمدرضا جلالی نگرانی‌های گسترده‌ای را در میان فعالان حقوق بشر، نهادهای بین‌المللی و خانواده او برانگیخته است.

سناریوی نگران‌کننده پس از تنش‌های منطقه‌ای

این در حالی است که از آغاز  حمله اسرائیل هشدار داده شده بود که احتمال اجرای احکام اعدام زندانیانی که به اتهام جاسوسی برای اسرائیل یا ارتباط با این کشور محکوم به اعدام شده‌اند، افزایش یافته است.

هشدارها بی‌دلیل نبوده و از زمان این حملات تاکنون، دست‌کم ۵ زندانی با اتهام ارتباط با اسرائیل یا جاسوسی برای آن کشور در ایران اعدام شده‌اند؛ روندی که باعث شده بیم آن برود که احمدرضا جلالی و سایر زندانیان محکوم به اعدام در لیست اجرای قریب‌الوقوع احکام قرار گرفته باشند.

احمدرضا جلالی؛ پژوهشگر مدیریت بحران که گروگان سیاست شد

احمدرضا جلالی از سال ۱۳۸۸ در سوئد ساکن بود و اقامت دائم این کشور را داشت. او پزشک و پژوهشگر برجسته‌ای در حوزه مدیریت بحران بود و در دانشگاه کارولینسکا در استکهلم به تدریس و تحقیق مشغول بود. احمدرضا جلالی همچنین سابقه همکاری علمی با دانشگاه‌های معتبر ایتالیا و بلژیک را داشت. او در اردیبهشت ۱۳۹۵ به دعوت رسمی دانشگاه تهران برای شرکت در کنفرانسی علمی به ایران سفر کرد اما به محض ورود توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد.

در ابتدا، اتهام او «همکاری با دول متخاصم» عنوان شد اما بعدها در یک روند قضایی غیرشفاف و ناعادلانه، به اتهام «فساد فی‌الارض از طریق جاسوسی برای اسرائیل» به اعدام محکوم شد. این حکم که با اعترافات اجباری و تحت فشار از او اخذ شده بود، در دیوان عالی کشور نیز تأیید شد و از آن زمان خطر اجرای آن همواره احمدرضا جلالی را تهدید کرده است.

سکوت نهادهای رسمی، نگرانی جامعه جهانی

در حالی که مقامات قضایی و امنیتی ایران از ارائه هرگونه اطلاعات درباره محل نگهداری احمدرضا جلالی طفره می‌روند، نگرانی‌های بین‌المللی به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. نهادهای حقوق بشری تأکید کرده‌اند که انتقال مخفیانه زندانیان سیاسی بدون اطلاع خانواده یا وکیل آنها، نقض آشکار اصل دادرسی عادلانه و حقوق بنیادین انسان‌ها به شمار می‌رود.

خانواده احمدرضا جلالی و گروه‌های حقوق بشری بارها از جامعه جهانی، سازمان ملل و اتحادیه اروپا خواسته‌اند برای نجات جان این پژوهشگر ایرانی-سوئدی اقدامی فوری انجام دهند و با اعمال فشار بر مقامات جمهوری اسلامی مانع اجرای حکم اعدام او شوند.

تشدید خطر برای زندانیان سیاسی؛ تجربه تلخ زندانیان ناپدیدشده

همزمان با وضعیت احمدرضا جلالی، موارد مشابهی از بی‌خبری مطلق از محل نگهداری زندانیان سیاسی در ایران گزارش شده است. علی یونسی، دانشجوی ممتاز المپیادی که به همراه امیرحسین مرادی از سال ۱۳۹۹ بازداشت بود، از جمله کسانی است که پس از حملات اخیر، به مکانی نامعلوم منتقل شده و تاکنون هیچ اطلاعاتی از او در دست نیست.

این موارد نشان‌دهنده تشدید روند سرکوب، نقض حقوق بشر و افزایش نگرانی‌ها از موج جدید اعدام‌های سیاسی در ایران است. رفتارهای این‌چنینی مصداق بارز ناپدیدسازی قهری است که طبق معاهدات بین‌المللی از جمله کنوانسیون حمایت از همه اشخاص در برابر ناپدیدشدن قهری، از مصادیق جنایت علیه بشریت محسوب می‌شود.

• زندان تهران بزرگ؛ وضعیت وخیم زندانیان انتقالی از اوین
• کشته شدن چهره‌های کلیدی زندان اوین

درخواست اقدام فوری از اتحادیه اروپا و جامعه جهانی

با توجه به اقامت دائم احمدرضا جلالی در سوئد و تابعیت کشورهای اروپایی برخی از خانواده‌های زندانیان سیاسی، فعالان حقوق بشر از اتحادیه اروپا خواسته‌اند هر چه سریع‌تر نسبت به این نقض فاحش حقوق بشر واکنش نشان دهد. آنان تأکید کرده‌اند که اگر جامعه جهانی در برابر این رفتارها سکوت کند، خطر اجرای قریب‌الوقوع حکم اعدام احمدرضا جلالی و سایر محکومان سیاسی افزایش خواهد یافت.

جان احمدرضا جلالی در معرض خطر جدی

با ادامه سکوت مقامات قضایی و امنیتی و انتقال مخفیانه احمدرضا جلالی به مکان نامعلوم، خطر اجرای حکم اعدام او بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. احمدرضا جلالی و سایر زندانیان سیاسی محکوم به اعدام، به نمادهایی از بی‌عدالتی و نقض گسترده حقوق بشر در ایران تبدیل شده‌اند که نیازمند توجه فوری و اقدام موثر از سوی نهادهای بین‌المللی هستند.

نقض آشکار حقوق بشر در پرونده احمدرضا جلالی

انتقال پنهانی احمدرضا جلالی به مکانی نامعلوم، بدون اطلاع خانواده و وکیل، مصداق نقض صریح اصول اساسی حقوق بشر است. این اقدام با مواد مختلف اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی مغایرت دارد؛ از جمله:

• ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حیات و امنیت شخصی؛
• ماده ۹ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: ممنوعیت بازداشت خودسرانه و الزام به اطلاع‌رسانی درباره دلیل بازداشت و محل نگهداری؛
• ماده ۱۰ میثاق: حق رفتار انسانی و محترمانه با همه افراد در بازداشت؛
• ماده ۱۴ میثاق: حق برخورداری از دادرسی عادلانه و دسترسی به وکیل.

بر اساس این موارد، ناپدیدسازی قهری احمدرضا جلالی نقض فاحش تعهدات بین‌المللی ایران به‌شمار می‌رود و جامعه جهانی وظیفه دارد برای توقف این روند غیرقانونی و نجات جان او اقدامات فوری انجام دهد.