اعدام در سایه بی‌عدالتی: نورالله محمدی، کودک‌مجرم افغانستانی، در خطر جدی اجرای حکم اعدام

صدور حکم اعدام برای نورالله محمدی نوجوان افغانستانی با استناد به آزمایش‌های غیراستاندارد و تحقیرآمیز؛ حقوق اولیه یک کودک‌مجرم زیر پا گذاشته شده است

حکم اعدام برای کودکی که هنگام ارتکاب جرم انتسابی ۱۴ ساله بود

کانون حقوق بشر ایران، پنج‌شنبه ۸ خرداد ۱۴۰۴ – نورالله محمدی، نوجوان افغانستانی که هنگام ارتکاب جرم تنها ۱۴ سال سن داشت، اکنون در سن ۱۸ سالگی با خطر اجرای قریب‌الوقوع حکم اعدام مواجه است. این نوجوان که در زندان قزل‌حصار کرج و در بند واحد ۲، سالن ۱۶ نگهداری می‌شود، در شرایطی کاملاً بی‌دفاع و بدون دسترسی به وکیل یا حمایت خانوادگی، روزهای هراس‌آوری را سپری می‌کند.

پرونده نورالله محمدی، بازتابی روشن از تبعیض ساختاری علیه مهاجران افغانستانی در ایران است؛ آن هم در شرایطی که او نه تنها کودک بوده، بلکه از همان ابتدا منکر ارتکاب جرم شده و فرد دیگری را به عنوان عامل اصلی معرفی کرده است.

متهم کردن بی‌مدرک، بازداشت بدون حمایت، صدور حکم مرگ

نورالله در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۲ به اتهام قتل بازداشت شد. به گفته منابع مطلع، وی بلافاصله پس از بازداشت اعلام کرده که بی‌گناه است و عامل اصلی قتل فردی به نام «بهزاد» بوده که از محل حادثه متواری شده است. اما به دلیل نداشتن مدارک هویتی و تابعیت افغانستانی، نورالله به عنوان متهم اصلی معرفی شد؛ سن واقعی او نیز از سوی مقامات نادیده گرفته شد.

در شرایطی که اسناد شناسایی او در دسترس نبود، قوه قضائیه ایران به جای بهره‌گیری از اصول دادرسی کودک‌مجرمان، به روش‌هایی غیرعلمی برای تشخیص سن متوسل شد که امروز انتقادهای گسترده‌ای را از سوی نهادهای حقوق بشری برانگیخته است.

آزمایش‌هایی تحقیرآمیز برای تعیین سن

به گفته گزارش‌ها، پزشکی قانونی برای تعیین سن نورالله محمدی، به روش‌هایی از جمله معاینه دندان‌ها، بررسی رشد استخوانی، و حتی مجبور کردن او به برهنه شدن متوسل شده است؛ روش‌هایی که از نظر سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشر غیرعلمی، تحقیرآمیز و برخلاف کرامت انسانی توصیف شده‌اند.

نتیجه این معاینات غیراستاندارد، اعلام سنی بیش از ۱۸ سال برای این نوجوان بود که زمینه صدور حکم اعدام او را فراهم کرد. این در حالی است که بسیاری از متخصصان معتقدند تعیین سن دقیق از طریق چنین آزمایش‌هایی، به‌ویژه در نوجوانانی که از سوءتغذیه یا رشد نامنظم رنج می‌برند، غیرممکن است.

زندگی در خطر، بی‌دفاع و فراموش‌شده

نورالله محمدی در حال حاضر در زندان قزل‌حصار نگهداری می‌شود؛ یکی از زندان‌هایی که به محل اجرای احکام اعدام شهره است. این نوجوان نه تنها دسترسی به وکیل مستقل ندارد، بلکه خانواده‌ای هم ندارد که پیگیر وضعیت حقوقی او باشد.

در سایه سکوت رسانه‌های داخلی و عدم پوشش کافی از سوی نهادهای بین‌المللی، هر روز احتمال اجرای حکم اعدام نورالله افزایش می‌یابد؛ اعدامی که نه تنها ناقض حقوق کودکان است، بلکه نادیده‌گرفتن حق زندگی انسانی است که قربانی تبعیض، بی‌عدالتی و سیستم قضایی فاسد شده است.

ضرورت گسترش «کارزار سه‌شنبه‌های نه به اعدام»

کانون حقوق بشر ایران و دیگر نهادهای مدافع حقوق بشر و کودکان، خواهان توقف فوری حکم اعدام نورالله محمدی هستند. آنها تأکید دارند که روند قضایی طی‌شده علیه این نوجوان، به هیچ وجه معیارهای دادرسی منصفانه را رعایت نکرده و اساساً مبتنی بر تبعیض نژادی و رویه‌های غیرانسانی بوده است. این پرونده و امثالهم ضرورت گسترش کارزار سه‌شنبه‌های نه به اعدام را از هر زمان دیگر بیشتر کرده است.

نظام قضایی تبعیض‌آمیز علیه مهاجران

پرونده نورالله محمدی تنها نمونه‌ای از ده‌ها مورد مشابه در سال‌های اخیر است که در آن مهاجران افغانستانی، قربانی نبود ساختارهای حمایتی، تبعیض سیستماتیک و محرومیت از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی شده‌اند. در حالی که جمهوری اسلامی به عضویت کنوانسیون حقوق کودک درآمده و موظف به رعایت مفاد آن است، شواهد حاکی از آن است که کودکان مهاجر، نه تنها حمایت نمی‌شوند بلکه به سادگی قربانی سیاست‌های سرکوب‌گرانه قضایی می‌شوند.

نقض آشکار حقوق بشر در پرونده نورالله محمدی

پرونده نورالله محمدی مثالی بارز از نقض فاحش و سیستماتیک حقوق بشر توسط دستگاه قضایی تحت کنترل دیکتاتوری حاکم بر ایران است. موارد زیر از جمله اصول بنیادینی هستند که در این پرونده نقض شده‌اند:

• ماده ۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: که بر حق ذاتی هر انسان برای زندگی تأکید دارد. اعدام یک کودک‌مجرم، به‌ویژه در صورت نبود دادرسی منصفانه، ناقض صریح این اصل است.
• ماده ۷: که شکنجه و رفتارهای تحقیرآمیز را ممنوع می‌داند. انجام معاینات غیرانسانی و تحقیرآمیز برای تعیین سن نورالله، نمونه‌ای آشکار از نقض این ماده است.
• ماده ۹: درباره ممنوعیت بازداشت خودسرانه. نورالله بدون مدارک هویتی و صرفاً بر اساس ظن و تبعیض بازداشت شده است.
• ماده ۱۴: که حق برخورداری از دادرسی عادلانه و دسترسی به وکیل را تضمین می‌کند. این حق از نورالله محمدی سلب شده است.
• ماده ۲۴: که صراحتاً بر لزوم حمایت ویژه از کودکان تأکید دارد. در این پرونده نه‌تنها حمایتی صورت نگرفته، بلکه نورالله عملاً به حال خود رها شده است.
• کنوانسیون حقوق کودک (CRC): بر ممنوعیت اجرای حکم اعدام برای افراد زیر ۱۸ سال تأکید دارد. با توجه به اینکه نورالله هنگام وقوع جرم تنها ۱۴ سال داشته، صدور و اجرای حکم اعدام او ناقض تعهدات بین‌المللی در زمینه حقوق کودک است.

در حالی‌ که نورالله محمدی هر لحظه به اجرای حکم اعدام نزدیک‌تر می‌شود، مسئولیت جامعه جهانی و نهادهای مدافع حقوق بشر بیش از هر زمان دیگر است. اکنون زمان اقدام فوری، اطلاع‌رسانی گسترده و فشار بین‌المللی است تا جان یک نوجوان بی‌دفاع، قربانی بی‌عدالتی نشود. سکوت، در اینجا، همدستی با مرگ است.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک