نشست شصت‌ویکم شورای حقوق بشر هشدار درباره خطر تکرار جنایات گسترده توسط دیکتاتوری حاکم

در جریان نشست شصت‌ویکم شورای حقوق بشر سازمان ملل، چندین سازمان بین‌المللی در بیانیه‌ای مشترک نسبت به خطر وقوع جنایات گسترده و اعدام‌های دسته‌جمعی توسط دیکتاتوری حاکم هشدار دادند

کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۲۳ اسفند‌ماه ۱۴۰۴ – در نشست شصت‌ویکم شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد که از ۲۳ فوریه تا ۲ آوریل ۲۰۲۶ برگزار می‌شود، چندین سازمان بین‌المللی با ارائه یک بیانیه مشترک نسبت به وضعیت حقوق بشر در دیکتاتوری حاکم هشدار دادند. در این بیانیه تأکید شده است که جامعه بین‌المللی باید برای جلوگیری از تکرار جنایات گسترده و افزایش نقض حقوق بشر توسط دیکتاتوری حاکم اقدام فوری انجام دهد.

بیانیه مشترک در شورای حقوق بشر

در چارچوب بند چهار دستور کار نشست شصت‌ویکم شورای حقوق بشر، چندین سازمان غیردولتی دارای مقام مشورتی ویژه بیانیه‌ای مشترک ارائه کرده‌اند. این بیانیه از سوی سازمان‌هایی از جمله انجمن بین‌المللی حقوق بشر زنان، انجمن بین‌المللی برای برابری زنان، ادموند رایس اینترنشنال و چند سازمان دیگر تنظیم شده است. دبیرکل سازمان ملل این بیانیه کتبی را دریافت کرده و مطابق با قطعنامه ۱۹۹۶/۳۱ شورای اقتصادی و اجتماعی، آن را برای بررسی در اختیار شورای حقوق بشر قرار داده است. در این بیانیه تأکید شده است که جامعه بین‌المللی باید از تکرار جنایات گسترده جلوگیری کند و اقدامات مؤثری برای حفاظت از حقوق مردم انجام دهد.

هشدار درباره وضعیت حقوق بشر

در متن بیانیه ارائه‌شده در شورای حقوق بشر آمده است که جامعه ایران با یکی از شدیدترین بحران‌های حقوق بشری در سال‌های اخیر روبه‌رو است. این بیانیه به اعتراضات سراسری که از اواخر دسامبر ۲۰۲۵ آغاز شد اشاره می‌کند. بر اساس این گزارش، پاسخ مقامات به این اعتراضات شامل کشتارهای غیرقانونی گسترده، بازداشت‌های دسته‌جمعی و قطع گسترده اینترنت بوده است.

در بیانیه آمده است که قطع ارتباطات برای جلوگیری از مستندسازی رخدادها انجام شده است. همچنین گزارش‌های تأییدشده نشان می‌دهد نیروهای امنیتی از مهمات جنگی علیه معترضان غیرمسلح استفاده کرده‌اند. این بیانیه اعلام می‌کند که اطلاعات معتبر از کشته شدن هزاران نفر و بازداشت بیش از ۵۰ هزار نفر در هفته‌های اخیر حکایت دارد.

نگرانی درباره خطر اعدام زندانیان

بیانیه ارائه‌شده در شورای حقوق بشر همچنین نسبت به وضعیت زندانیان سیاسی ابراز نگرانی کرده است. در این بیانیه آمده است که بسیاری از زندانیان سیاسی در خطر جدی اعدام قرار دارند. در میان این افراد، نام‌هایی از جمله زهرا طبری، احسان فریدی و محمدجواد وفایی‌ثانی ذکر شده است. همچنین نگرانی‌هایی درباره وضعیت مریم اکبری‌منفرد مطرح شده است. در این بیانیه آمده است که دادرسی‌های تسریع‌شده و غیرشفاف، عدم دسترسی به وکیل و استفاده از اعترافات اجباری خطر وقوع اعدام‌های بیشتر را افزایش داده است.

اشاره به کشتار زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷

در بیانیه ارائه‌شده در شورای حقوق بشر به کشتار گسترده زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ نیز اشاره شده است. بر اساس این گزارش، بیش از ۳۰ هزار زندانی سیاسی در آن سال اعدام شدند. در این بیانیه آمده است که این اعدام‌ها پس از صدور حکم از سوی خمینی انجام شد و گروه‌هایی از زندانیان سیاسی هدف قرار گرفتند.

همچنین در این بیانیه به تشکیل هیئت‌هایی برای بازجویی از زندانیان و تعیین سرنوشت آن‌ها اشاره شده است. در ادامه این گزارش آمده است که بسیاری از قربانیان در گورهای دسته‌جمعی دفن شدند و سرنوشت آن‌ها برای سال‌ها پنهان باقی ماند.

• فیلم تکان ‌دهنده به رگبار بستن و کشتن ۲نوجوان بخاطر شادی مرگ خامنه‌ای در فردیس کرج
• وضعیت اضطراری در زندان اوین؛ نگرانی درباره شرایط زندانیان و مطالبه آزادی آنها
• خامنه‌ای کشته شد؛ رهبری که مرگ و نابودی را از خمینی به ارث برد
• اصابت موشک به دیوار زندان اوین؛ جان زندانیان در معرض خطر فوری
• تهدید به انتقال اجباری در زندان اوین؛ خانواده‌ها از فشار و اجبار بر زندانیان خبر دادند
• تشدید جنگ قدرت پس از مرگ خامنه‌ای؛ مجتبی خامنه‌ای در سایه جنگ جناح‌ها به رهبری رسید

نگرانی درباره تخریب گورهای جمعی

در این بیانیه همچنین به موضوع تخریب مکان‌های مرتبط با قربانیان اشاره شده است. بر اساس گزارش‌های ارائه‌شده، در سال ۲۰۲۵ بخشی از آرامستان بهشت‌زهرا در تهران که به عنوان محل دفن برخی قربانیان شناخته می‌شود تخریب شده است. چندین گزارشگر ویژه سازمان ملل در نامه‌ای به مقامات نسبت به تخریب این مکان‌ها ابراز نگرانی کرده‌اند.

در این نامه تأکید شده است که چنین مکان‌هایی ممکن است بقایای افرادی را در خود داشته باشند که هنوز به عنوان ناپدیدشدگان قهری ثبت شده‌اند. در بیانیه شورای حقوق بشر تأکید شده است که حفاظت از این مکان‌ها برای روشن شدن حقیقت و پاسخگویی قضایی در آینده اهمیت دارد.

توصیه‌های مطرح شده در شورای حقوق بشر

در پایان بیانیه ارائه‌شده در نشست شورای حقوق بشر، مجموعه‌ای از توصیه‌ها برای اقدام جامعه بین‌المللی مطرح شده است.

ماده ۱: اقدام فوری برای جلوگیری از وقوع کشتارهای گسترده و توقف اعدام‌ها.
ماده ۲: بازنگری کشورها در روابط عادی با مقامات تا زمان رفع خطر نقض‌های جدی حقوق بشر.
ماده ۳: محکوم کردن علنی فراخوان‌ها برای خشونت‌های دسته‌جمعی و تکرار اعدام‌های گذشته.
ماده ۴: حمایت از مکانیسم‌های بین‌المللی پاسخگویی، از جمله هیئت حقیقت‌یاب و گزارشگر ویژه.
ماده ۵: تشویق شورای امنیت برای ارجاع پرونده به دیوان کیفری بین‌المللی.
ماده ۶: ایجاد یا تقویت سازوکارهای بین‌المللی برای پاسخگویی قضایی.
ماده ۷: استفاده از صلاحیت قضایی جهانی برای تعقیب عاملان جنایات بین‌المللی.
ماده ۸: حفاظت از قربانیان، بازماندگان و کسانی که نقض‌ها را مستند می‌کنند.
ماده ۹: حفظ شواهد و جلوگیری از تخریب گورهای جمعی و مکان‌های مرتبط با جنایات.

هشدار پایانی در نشست شورای حقوق بشر

در پایان بیانیه ارائه‌شده در نشست شورای حقوق بشر تأکید شده است که عدم اقدام جامعه بین‌المللی در گذشته به وقوع جنایات گسترده کمک کرده است. در این بیانیه آمده است که امروز نشانه‌های هشداردهنده بار دیگر دیده می‌شود و جامعه بین‌المللی باید برای جلوگیری از تکرار چنین فجایعی اقدام کند. این بیانیه تأکید می‌کند که کشورها مسئولیت قانونی و اخلاقی دارند برای حفاظت از جان انسان‌ها و جلوگیری از نقض‌های گسترده حقوق بشر اقدام فوری انجام دهند.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک