گزارشها از بازداشت های گسترده، اتهامات مبهم، اعترافات اجباری و تشدید سرکوب در پوشش شرایط جنگی حکایت دارد
کانون حقوق بشر ایران، پنجشنبه ۲۰ فروردینماه ۱۴۰۵ – در ادامه فضای امنیتی ناشی از جنگ، موجی از بازداشت های گسترده در شهرهای مختلف گزارش شده است. منابع رسمی از بازداشت صدها نفر در استانهای مختلف خبر دادهاند؛ بازداشتهایی که با اتهامات کلی، نبود شفافیت و گزارشهایی از اعترافات اجباری همراه بوده است.
ابعاد گسترده بازداشتها در استانهای مختلف
بر اساس گزارشها، تنها در یک مورد، فرمانده کل انتظامی از بازداشت ۸۵ نفر در ۲۵ استان خبر داده است. همزمان، رسانههای داخلی از بازداشت ۲۳۵ شهروند در تهران، ۴۲ نفر در خوزستان، حدود ۳۰ نفر در کرمانشاه و دهها نفر دیگر در استانهایی مانند فارس، یزد، لرستان و آذربایجان غربی خبر دادهاند. در کنار این موارد، بازداشتهای پراکنده در شهرهایی مانند بناب، بابلسر و مراغه نیز گزارش شده است.
این بازداشتها عمدتاً با اتهاماتی مانند «همکاری با دشمن»، «ارسال تصاویر»، «فعالیت در شبکههای اجتماعی» یا «ارتباط با رسانههای خارج از کشور» همراه بوده است؛ اتهاماتی که در بسیاری موارد بدون ارائه جزئیات دقیق مطرح شدهاند.
بازداشتهای مرتبط با جنگ؛ سرکوب در پوشش شرایط امنیتی
بخش قابل توجهی از این بازداشتها بهطور مستقیم با شرایط جنگی مرتبط اعلام شده است. مقامهای امنیتی مدعی شدهاند که برخی افراد در حال ارسال اطلاعات از مراکز حساس یا فعالیت در ارتباط با رسانههای خارجی بودهاند. با این حال، گستردگی بازداشتها و ماهیت اتهامات مطرحشده، این نگرانی را ایجاد کرده که شرایط جنگ بهعنوان پوششی برای تشدید سرکوب داخلی مورد استفاده قرار گرفته است.
در مواردی حتی فروش فیلترشکن، فعالیت در فضای مجازی یا انتشار تصاویر نیز بهعنوان مبنای بازداشت عنوان شده است؛ موضوعی که نشاندهنده گسترش دامنه برخوردها به فعالیتهای روزمره شهروندان است.
اتهامات مبهم و نبود شفافیت در روند بازداشتها
یکی از ویژگیهای مشترک در این بازداشتها، استفاده از عناوین اتهامی کلی و مبهم است. اتهاماتی مانند «تبلیغ علیه نظام»، «تشویش اذهان عمومی»، «همکاری با دشمن» یا «اخلال در امنیت ملی» بدون ارائه مستندات مشخص، در گزارشها تکرار شده است.
در بسیاری از موارد، اطلاعات دقیقی درباره روند بازداشت، محل نگهداری افراد یا دسترسی آنان به وکیل منتشر نشده است. این وضعیت، نگرانیها درباره خودسرانه بودن بازداشتها و نبود روند قضایی شفاف را افزایش داده است.
اعترافات اجباری؛ نشانهای از فشار بر بازداشتشدگان
در کنار گزارشهای مربوط به بازداشتها، انتشار ویدئوهایی از اعترافات برخی بازداشتشدگان نیز مورد توجه قرار گرفته است. در یکی از این موارد، ویدیویی از سه شهروند در استان فارس منتشر شده که در آنها به بیان اعترافاتی پرداختهاند؛ در حالی که شرایط ضبط این ویدئوها مشخص نیست.
چنین مواردی نگرانیها درباره استفاده از فشار و شکنجه برای اخذ اعترافات اجباری را افزایش داده است. پیشتر نیز در پروندههای مشابه، گزارشهایی از اعمال فشار برای گرفتن اعترافات تلویزیونی منتشر شده بود.
- فیلم تکان دهنده به رگبار بستن و کشتن ۲نوجوان بخاطر شادی مرگ خامنهای در فردیس کرج
- بازداشت اسماعیل شکری منتشر کننده فیلم دردناک «سپهر بابا کجایی؟» و جستجو در بین اجساد – هشدار تصاویر دردناک
- اعدام دو زندانی سیاسی در زندان قزلحصار؛ اجرای حکم اعدام در شرایط جنگ و زیر بمباران
- اعدام پویا قبادی و بابک علیپور در زندان قزلحصار؛ ادامه موج اعدامها پس از اعدامهای روز گذشته
- اعدام امیرحسین حاتمی پس ا ز محاکمهای شتابزه و سراسر ابهام
- اعدام وحید بنی عامریان و ابوالحسن منتظر؛ موج اعدامها و ضرورت واکنش جامعه جهانی
- اعدام دو زندانی سیاسی محمدامین بیگلری و شاهین واحدپرست در پروندهای پرابهام
- اعدام علی فهیم در پروندهای پرابهام؛ روایتهای متناقض از آتشسوزی پایگاه بسیج
گسترش بازداشتها به فعالیتهای مدنی و آنلاین
بخش قابل توجهی از بازداشتها به فعالیت در فضای مجازی مربوط شده است. ارسال تصاویر، انتشار مطالب یا ارتباط با رسانههای خارج از کشور از جمله دلایل مطرحشده برای بازداشت افراد بوده است.
این روند نشان میدهد که دامنه برخوردها از فعالیتهای میدانی فراتر رفته و به حوزههای ارتباطی و اطلاعرسانی نیز گسترش یافته است. در برخی موارد، حتی نگهداری تجهیزات ارتباطی مانند اینترنت ماهوارهای بهعنوان اتهام مطرح شده است.
بازداشتهای گسترده در قالب پروندههای امنیتی
در برخی استانها، بازداشتها در قالب پروندههای گسترده امنیتی انجام شده است. بهعنوان نمونه، در استان آذربایجان غربی از بازداشت ۱۷ نفر و در مناطق جنوبشرق از بازداشت ۲۸ نفر دیگر خبر داده شده است. همچنین گزارشهایی از توقیف اموال دهها نفر در همدان و تشکیل پروندههای قضایی برای آنان منتشر شده است.
این اقدامات نشاندهنده روندی است که در آن، بازداشتها بهصورت گسترده و همزمان در نقاط مختلف انجام میشود و با تشکیل پروندههای امنیتی همراه است.
بازداشت بهعنوان ابزار کنترل در شرایط جنگی
همزمانی این بازداشتها با شرایط جنگی، این فرض را تقویت کرده که فضای جنگ بهعنوان بستری برای افزایش کنترل و محدودیتها مورد استفاده قرار گرفته است. افزایش ایستهای بازرسی، کنترلهای امنیتی و بازداشتهای گسترده، نشانههایی از تشدید این روند است.
در چنین شرایطی، بسیاری از فعالیتهای عادی نیز میتواند بهعنوان تهدید امنیتی تلقی شده و به بازداشت افراد منجر شود؛ موضوعی که نگرانیها درباره وضعیت آزادیهای فردی را افزایش داده است.
نقض حقوق بشر در بازداشتهای گسترده اخیر
بازداشتهای گسترده اخیر نقض چندین اصل از قوانین حقوق بشری است از جمله:
نقض آزادی و امنیت شخصی – ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
بازداشت افراد بدون ارائه اتهام مشخص و شفاف، مصداق بازداشت خودسرانه و نقض امنیت فردی است.
نقض حق دادرسی عادلانه – ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
نبود دسترسی به وکیل و عدم شفافیت در روند رسیدگی، نشاندهنده نقض حق دادرسی عادلانه است.
نقض منع شکنجه – ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
گزارشها از اعترافات اجباری و فشار بر بازداشتشدگان، میتواند مصداق رفتار غیرانسانی و شکنجه باشد.
نقض آزادی بیان – ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
بازداشت به دلیل فعالیت در شبکههای اجتماعی یا ارتباط با رسانهها، نقض آزادی بیان محسوب میشود.
نقض اصل برائت – ماده ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
طرح اتهامات کلی بدون ارائه شواهد، نشاندهنده عدم رعایت اصل برائت در این پروندهها است.
بازداشت در نقطه تلاقی امنیت و سرکوب
موج اخیر بازداشتها نشاندهنده تشدید فضای امنیتی در شرایط جنگی است. در حالی که مقامها این اقدامات را در چارچوب مقابله با تهدیدات امنیتی توصیف میکنند، گستردگی بازداشتها، ماهیت اتهامات و گزارشهای مربوط به اعترافات اجباری، نگرانیهای جدی درباره نقض حقوق شهروندان ایجاد کرده است. این روند، بازداشت را به یکی از ابزارهای اصلی کنترل و سرکوب در شرایط بحرانی تبدیل کرده است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post