گلی کوهکن زنی قربانی خشونت؛فراخوان فوری سازمان ملل؛ توقف حکم اعدام او

مای ساتو: گلی کوهکن خود قربانی سال‌ها خشونت جنسیتی و خانگی بوده و در لحظه حادثه از خود و فرزندش دفاع کرده است. اجرای حکم اعدام او نه تنها بی‌عدالتی آشکار، بلکه کشتن دوباره قربانی است

کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۱۲ آذرماه ۱۴۰۴ – کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل متحد، از جمله مای ساتو گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور ایران، با انتشار بیانیه‌ای مشترک نسبت به احتمال اجرای حکم اعدام گلی کوهکن، زن ۲۵ ساله بلوچ و بازمانده خشونت خانگی که قرار است در دی‌ماه ۱۴۰۴ اعدام شود، هشدار دادند و توقف فوری این حکم را خواستار شدند.

گلی کوهکن در ۱۲ سالگی به اجبار ازدواج کرده و در ۱۳ سالگی مادر شده است. او سال‌ها از سوی همسرش تحت ضرب‌وجرح شدید قرار داشت و هیچ‌گونه مدارک هویتی نیز نداشت.

خانواده پدری‌اش نیز او را طرد کرده بودند و این زن جوان عملاً بدون پناه و حمایت زندگی می‌کرد. در سال ۱۳۹۷، پس از ضرب‌وشتم شدید خود و فرزند ۵ ساله‌اش، در جریان یک درگیری، همسرش را کشت. با وجود سابقه سنگین خشونت خانگی، دادگاه‌های دیکتاتوری حاکم، او را به قصاص (اعدام) محکوم کردند.

خانواده مقتول اعلام کرده‌اند تنها در صورت پرداخت ۱۰ میلیارد تومان دیه حاضر به گذشت هستند؛ مبلغی که برای زنی طرد شده و بی‌درآمد عملاً دست‌نیافتنی است.

گلی کوهکن زنی قربانی خشونت، محکوم به مرگ

مای ساتو و دیگر کارشناسان سازمان ملل در این بیانیه تأکید کرده‌اند:
گلی کوهکن خود قربانی سال‌ها خشونت جنسیتی و خانگی بوده و در لحظه حادثه از خود و فرزندش دفاع کرده است. اجرای حکم اعدام او نه تنها بی‌عدالتی آشکار، بلکه کشتن دوباره قربانی است.»

کارشناسان همچنین با اشاره به آمارهای ثبت‌شده اعلام کرده‌اند که از سال ۱۳۸۹ تا پایان ۱۴۰۳ دست‌کم ۲۴۱ زن توسط دیکتاتوری حاکم بر ایران اعدام شده‌اند و اکثر این زنان، قربانی خشونت خانگی بوده‌اند که در جریان دفاع از خود، همسر یا شریک خشونت‌گرشان را کشته‌اند.

پست خانم مای ساتو در رابطه با صدور حکم اعدام گلی کوهکن

متن کامل پست خانم مای ساتو در رابطه با صدور حکم اعدام برای گلی کوهکـن در زیر آمده است:

همراه کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل، من از مقامات ایرانی می‌خواهم اجرای حکم گلی کوهکن، زن ۲۵ ساله بلوچ و بازمانده خشونت خانگی که برای دسامبر ۲۰۲۵ (دی ۱۴۰۴) تعیین شده است، را متوقف کنند. کوهکن، زن بلوچِ بدون مدارک هویتی، در سن ۱۲سالگی مجبور به ازدواج اجباری شد، در ۱۳سالگی صاحب فرزند شد و سال‌ها خشونت جسمی و روانی را تحمل کرد.

در سال ۲۰۱۸، پس از آن‌که همسرش او و پسر ۵ ساله‌شان را مورد ضرب‌وجرح قرار داد، در پی یک درگیری کشته شد. دادگاه‌های ایران گلی کوهـکن را به قصاص محکوم کردند. خانواده‌ی قربانی تنها در ازای دریافت ۱۰ میلیارد تومان از زندگی او می‌گذرند، مبلغی که تهیه‌اش برای یک زن بلوچ بدون مدارک هویتی که خانواده‌اش نیز او را طرد کرده‌اند غیرممکن است.

گلی کوهکـن جان به در برده از خشونت خانگی و قربانی نظام قضایی‌ست. اعدام او نمایانگر بی‌عدالتی عمیق خواهد بود. اگر حکم اجرا شود، حکومت زنی را خواهد کشت که سال‌ها قربانی خشونت مبتنی بر جنسیت بوده است و در همان حال از خود و فرزندش دفاع کرده‌است. بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ (۱۳۸۹-۱۴۰۳) دستکم ۲۴۱ زن در ایران اعدام شده‌اند، اکثرشان زنانی بوده‌اند که همسر یا شریک زندگی خشونت‌گر خود را، اغلب حین دفاع از خود کشته بودند.

پرونده گلی کوهکـن به‌روشنی نشان می‌دهد که چگونه تبعیض جنسیتی و به حاشیه رانده‌شدگی اتنیکی درهم‌تنیده می‌شوند و بی‌عدالتی‌های ویرانگری ایجاد می‌کنند.

نقض حقوق بشر در پرونده گلی کوهکن

پرونده گلـی کوهکن مصداق آشکار نقض مجموعه‌ای از حقوق بنیادین زنان و قربانیان خشونت خانگی است. ادامه بازداشت و صدور حکم اعدام برای شخصی که خود در شرایط خشونت ساختاری قرار داشته، اصول عدالت و حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر را نقض می‌کند.

مواد نقض‌شده:

ماده ۳ حق زندگی: صدور حکم اعدام برای قربانی خشونت خانگی نقض مستقیم حق بنیادین زندگی است.
ماده ۵ منع شکنجه و رفتار بی‌رحمانه: نادیده‌گرفتن سال‌ها خشونت و اجبار کودک‌همسری در تناقض کامل با منع شکنجه و رفتار غیرانسانی است.
ماده ۷ برابری و عدم تبعیض: وضعیت گلی کوهکن نشان‌دهنده تبعیض مضاعف بر اساس جنسیت و قومیت است.
ماده ۱۰ حق دادرسی عادلانه: محاکمه بدون توجه به پیشینه خشونت، عوامل اجباری و فقدان مدارک هویتی، با استانداردهای دادرسی عادلانه همخوان نیست.