سپاه الغدیر یزد؛ افشای بازجویان و شکنجه‌گران

در کنار نقش ساختاری سپاه الغدیر، برخی افراد مانند سیدحسین فیروزه‌کوهی به‌عنوان بازجویان اطلاعات سپاه الغدیر هستند که بازجویی و شکنجه بازداشت‌شدگان را برعهده دارند

کانون حقوق بشر ایران، یک‌شنبه ۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ – سپاه الغدیر در استان یزد به عنوان سپاه استانی ماموریت سرکوب اعتراضات در این استان را برعهده دارد.تشکیل سپاه‌های استانی از سال ۱۳۸۷، نقطه عطفی در تغییر آرایش امنیتی دیکتاتوری حاکم محسوب می‌شود. این ساختار که از ادغام مناطق بسیج با لشکرها و تیپ‌های نیروی زمینی سپاه پاسداران در هر استان ایجاد شد، با هدف اعلامی «مقابله با تهدیدات خارجی و جنگ نامتقارن» شکل گرفت، اما عملکرد عملی آن در سال‌های بعد نشان داد که تمرکز اصلی این قرارگاه‌ها نه بر دشمن خارجی، بلکه بر مهار و سرکوب اعتراضات داخلی بوده است. سپاه الغدیر به‌عنوان بازوی استانی سپاه پاسداران در یزد، نمونه‌ای روشن از این الگو به شمار می‌رود.

تشکیل سپاه‌های استانی بیانگر آن است که حاکمیت، تهدید اصلی را نه خارج از مرزها، بلکه در درون جامعه تعریف کرده است. این برداشت با اظهارات متعدد فرماندهان ارشد سپاه در سال‌های گذشته هم‌خوانی دارد؛ اظهاراتی که در آنها «تهدید داخلی» به‌مراتب جدی‌تر از خطر حمله نظامی خارجی توصیف شده است. در شرایطی که سپاه پاسداران سال‌هاست در فهرست سازمان‌های تروریستی آمریکا قرار دارد، با این حال هیچ‌گاه خطر حمله نظامی خارجی به‌عنوان سناریویی جدی مطرح نبوده و این تناقض، پرسش‌های جدی درباره فلسفه وجودی و کارکرد واقعی سپاه‌های استانی ایجاد کرده است.

جایگاه سپاه الغدیر در ساختار سرکوب

در حال حاضر نیروی زمینی سپاه پاسداران دارای ۳۲ سپاه استانی است که هر یک مأموریت کنترل و مهار نارضایتی‌های اجتماعی در محدوده جغرافیایی خود را برعهده دارند. در استان یزد، این مأموریت به سپاه الغدیر سپرده شده است. این یگان به همراه سپاه صاحب‌الزمان اصفهان و سپاه قمر بنی‌هاشم چهارمحال و بختیاری، تحت نظر قرارگاه سیدالشهدا فعالیت می‌کند. مقر سپاه الغدیر در یزد، محله رزمندگان، میدان مدرسی و بلوار جانباز قرار دارد؛ مکانی که به گفته منابع محلی، نقش محوری در هماهنگی عملیات‌های امنیتی ایفا می‌کند.

نقش سپاه الغدیر در سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸

گزارش‌های متعدد حقوق بشری نشان می‌دهد که سپاه الغدیر در جریان سرکوب اعتراضات سراسری آبان ۱۳۹۸، نقشی فعال و تعیین‌کننده داشته است. در آن مقطع، فرماندهی این یگان بر عهده سرهنگ رضا پورشمسی بود؛ فردی که نام او در گزارش‌های نهادهای حقوق بشری به‌عنوان یکی از مسئولان نقض گسترده حقوق شهروندان در استان یزد مطرح شده است. بر اساس این گزارش‌ها، نیروهای تحت امر او در محدود کردن حق آزادی بیان، تجمع و اعتراض مسالمت‌آمیز شهروندان مشارکت داشته‌اند.

استاندار وقت یزد نیز در تاریخ ۳۰ آبان ۱۳۹۸ به‌صراحت از مشارکت بسیج و سپاه در مهار اعتراضات خبر داد و از «اقتدار» این نیروها تمجید کرد. بنا بر آمارهای غیررسمی، دست‌کم ۵۰ نفر از معترضان در استان یزد در جریان این اعتراضات بازداشت شدند. هم‌زمان، سپاه پاسداران با صدور بیانیه‌ای در ۲۷ آبان همان سال، از برخورد «قاطع» با آنچه «اقدامات مخل آسایش» خوانده شد، خبر داد؛ ادبیاتی که از نگاه ناظران، مجوزی برای اعمال خشونت گسترده تلقی می‌شود.

فرماندهان جدید و تداوم الگوی سرکوب

پس از آبان ۹۸، تغییراتی در فرماندهی سپاه الغدیر صورت گرفت. از دوم اردیبهشت ۱۴۰۱، حسین زارع کمالی به‌عنوان فرمانده این یگان منصوب شد و در جریان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱، نام او نیز در گزارش‌ها به‌عنوان یکی از مسئولان سرکوب در یزد مطرح شد. از شهریور ۱۴۰۴ نیز فرماندهی سپاه الغدیر به علی غلامی سپرده شده است؛ تغییری که به باور فعالان حقوق بشر، به معنای تغییر در ماهیت عملکرد این یگان نبوده و الگوی برخورد امنیتی همچنان ادامه یافته است.

اتهامات مطرح‌شده علیه بازجویان سپـاه الغدیـر

در کنار نقش ساختاری سپاه الغدیر، برخی گزارش‌ها به نقش افراد مشخصی در بازداشت، بازجویی و شکنجه معترضان اشاره دارند. در این میان، نام محمد شاهوردی به‌عنوان یکی از نیروهای سرکوبگر وابسته به این یگان مطرح شده است. همچنین سیدحسین فیروزه‌کوهی به‌عنوان یکی از بازجویان اطلاعات سپاه الغدیر شناخته می‌شود که بنا بر گزارش‌ها، محل فعالیت او در حوالی میدان مدرسی یزد قرار دارد.

بر اساس روایت‌های منتشرشده توسط منابع حقوق بشری و شهادت برخی بازداشت‌شدگان، سیدحسین فیروزه‌کوهی در فرآیند بازجویی از جوانان معترض، از روش‌هایی چون فشار روانی شدید، تهدید، ضرب‌وشتم و محرومیت‌های طولانی‌مدت استفاده کرده‌اند. این گزارش‌ها تأکید می‌کنند که هدف از چنین رفتارهایی، اخذ اعترافات اجباری و ایجاد رعب در میان معترضان بوده است.

• اعدام ۹ زندانی در کرج، خرم‌آباد، دزفول، الیگودرز، کرمانشاه، همدان، نهاوند، یاسوج و سنندج
• ارجاع پرونده یونس بخشی به دیوان عالی کشور؛ خطر اجرای حکم اعدام پابرجاست

نقض فاحش حقوق بشر توسط سپـاه الغدیـر

این گزارش نشان می‌دهد سپاه الغدیر یزد با سرکوب اعتراضات، بازداشت‌های خودسرانه و اعمال شکنجه، مرتکب نقض سیستماتیک حقوق بنیادین شهروندان، به‌ویژه جوانان معترض شده است.

ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر
نقض حق حیات، آزادی و امنیت شخصی از طریق سرکوب خشن و استفاده از خشونت مرگ‌بار علیه معترضان.

ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر
اعمال شکنجه، رفتار غیرانسانی و تحقیرآمیز در بازداشتگاه‌ها و هنگام بازجویی معترضان.

ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر
بازداشت‌های خودسرانه و نگهداری شهروندان بدون رعایت تشریفات قانونی و حق دسترسی به دادرسی عادلانه.

ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر
نقض آزادی بیان از طریق سرکوب معترضان، تهدید، ارعاب و مجازات افراد به دلیل ابراز عقیده.

ماده ۲۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر
نقض حق تجمع و اعتراض مسالمت‌آمیز با استفاده از نیروهای نظامی و امنیتی برای متفرق‌سازی خشونت‌آمیز مردم.

بررسی ساختار و عملکرد سپاه الغدیر نشان می‌دهد که این یگان، فراتر از یک نیروی دفاعی استانی، به ابزاری برای کنترل و سرکوب نارضایتی‌های اجتماعی تبدیل شده است. از آبان ۱۳۹۸ تا اعتراضات ۱۴۰۱، نقش این سپاه و نیروهای وابسته به آن در محدودسازی حقوق شهروندان بارها در گزارش‌های مستقل برجسته شده است. طرح نام افرادی چون محمد شاهوردی و سیدحسین فیروزه‌کوهی نیز بیانگر آن است که مسئولیت نقض حقوق بشر، تنها متوجه ساختار کلی نیست، بلکه به کنشگران مشخص در درون این ساختار نیز بازمی‌گردد؛ موضوعی که همچنان نیازمند بررسی مستقل و پاسخ‌گویی شفاف است.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک