همزمان با تداوم سرکوب اعتراضات، گزارشها از مطالبه مبالغ هنگفت از خانواده جانباختگان برای تحویل پیکر عزیزانشان حکایت دارد؛ اقدامی که ناظران آن را شکنجه روحی، نقض آشکار حقوق بشر و ادامه جنایت علیه بشریت توصیف میکنند
کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه اول بهمنماه ۱۴۰۴ – در حالی که سرکوب اعتراضات با تیراندازی مستقیم به مردم به مرحلهای خونین رسیده است، روایتهای تازه نشان میدهد که دیکتاتوری حاکم حتی پس از کشتن معترضان نیز به آزار خانوادههای آنان ادامه میدهد. بر اساس گزارشهای میدانی، مأموران امنیتی و قضایی با مطالبه مبالغی تحت عنوان «پول تیر»، تحویل اجساد جانباختگان را منوط به پرداخت پول کردهاند؛ اقدامی که از سوی ناظران بهعنوان شکنجه روحی خانوادهها، نقض فاحش حقوق بشر و بخشی از جنایت علیه بشریت در سرکوب اعتراضات ارزیابی میشود.
تحویل جنازه در ازای پول؛ روایتهایی از رشت و تهران
به گفته منابع متعدد، تنها در هجدهم دیماه، ۷۰ جسد از کشتهشدگان اعتراضات به بیمارستانی در رشت و ۴۰ جسد دیگر به بیمارستانی در شرق تهران منتقل شد. شاهدان میگویند مأموران امنیتی برای تحویل این اجساد، مبلغ ۷۰۰ میلیون تومان تحت عنوان «پول تیر» از خانوادهها مطالبه کردهاند.
بر اساس همین گزارشها، سردخانه بیمارستان پورسینای رشت ظرفیت کافی نداشته و مأموران در قبال تحویل اجساد قربانیان، این مبلغ سنگین را از خانوادهها درخواست کردهاند.
این نخستین بار نیست که دیکتاتوری حاکم به سرقت جنازه متوسل میشود. در جریان اعتراضات پیشین نیز گزارشهای متعددی از مصادره اجساد، دفنهای مخفیانه و مطالبه پول برای تحویل پیکر جانباختگان منتشر شده بود.
«پول تیر»؛ از ۷۰تا ۲۵۰میلیون تومان برای هر گلوله
یکی از پرتکرارترین نکات مطرحشده در روایت خانوادهها، مطالبه پول در ازای تحویل پیکر کشتهشدگان است. به گفته منابع آگاه، مقامات قضایی و امنیتی به خانوادهها اعلام میکنند باید هزینه هر گلولهای را که برای کشتن عزیزانشان به کار رفته، بپردازند.
مبالغ مطالبهشده بسته به پرونده، برای هر گلوله بین ۷۰ میلیون تومان تا ۲۵۰ میلیون تومان متغیر است. با احتساب نرخ کنونی ارز، این ارقام معادل تقریبی ۴۸۰ تا ۱۷۲۰ دلار برآورد میشود.
در شرایطی که متوسط درآمد ماهانه یک کارگر کمتر از ۱۰۰ دلار است، پرداخت چنین مبالغی برای بسیاری از خانوادهها عملاً غیرممکن است.
رنج خانوادههایی که توان پرداخت ندارند
گزارشها نشان میدهد خانوادههایی که توان پرداخت این پولهای هنگفت را ندارند، با فشارهای مضاعف مواجه میشوند. در برخی موارد، پیکر جانباختگان به خانواده تحویل داده نشده و محل نگهداری آنها نیز اعلام نمیشود.
یکی از خانوادهها سه روز تمام به دنبال ردی از عزیز خود میگشتند تا سرانجام به آنها گفته شد که پیکر او در کهریزک است. چون این خانواده نمیتوانستند «پول تیر» را برای تحویل جسد بپردازند، مجبورشان کردند که عضویت برادرشان در بسیج را بپذیرند.
در مهاباد نیز گزارش شده که پیکر دو جانباخته اعتراضات تاکنون به خانوادهها داده نشده، زیرا توان پرداخت پول را ندارند. گفته میشود به ازای هر گلوله ۲۵۰ میلیون تومان از خانوادهها مطالبه شده و خانوادهها تحت فشار قرار گرفتهاند که فرزندانشان را در بنیاد شهید حکومتی ثبت کنند.
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکان دهنده – روایتهای میدانی از سرکوب اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- فیلم افشای سرکوب وحشیانه در اعتراضات سراسری توسط ماموران امنیتی
- اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، مجموعه خبرها و ویدئوها
- اسامی و مشخصات جانباختگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ این لیست به روز میشود
- بازداشتشدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۴، اسامی و مشخصات بیش از ۲هزار تن
روایت شاهدان از تحویل پیکر گلاله محمودی آذر
براساس گفتههای یک شاهد عینی در مراسم ختم گلاله محمودی آذر در منزل خانوادگیاش، پیکر او در ازای پرداخت ۷۰۰ میلیون تومان به خانواده تحویل داده شده است.
به گفته این شاهد، نیروهای امنیتی و سپاه پیکر گلاله را در همان کیسه سیاه دفن کردهاند و تنها به خانواده اجازه دادند سه دقیقه صورت او را ببینند.
اجازه شستوشوی پیکر، کفن و دفن، پخش آگهی ترحیم و برگزاری مراسم عزاداری به خانواده داده نشده است. نیروهای سپاه و یگان ویژه با خودرو و سلاح جلوی درب منزل خانواده مستقر شده و تاکنون چند تن در جریان این مراسم بازداشت شدهاند.
یکی از نزدیکان گلاله محمودی آذر در مراسم ختم گفته است که به ازای هر گلوله ۲۵۰ میلیون تومان مطالبه کردهاند.
دفن اجباری و حذف آیین سوگواری
به گفته منابع محلی، در بسیاری از موارد خانوادهها از انجام آیینهای سنتی سوگواری نیز محروم شدهاند. مأموران اجازه شستوشوی پیکر، کفن و دفن، پخش آگهی ترحیم و برگزاری مراسم عزاداری را نمیدهند.
در مواردی، پیکر جانباختگان با همان کیسههای سیاه توسط خود نیروهای امنیتی دفن شده و خانوادهها تنها برای چند دقیقه اجازه دیدن چهره عزیزشان را پیدا کردهاند.
ناظران میگویند این اقدام نهتنها تحقیر کرامت انسانی جانباختگان است، بلکه بخشی از یک سیاست هدفمند برای شکستن روحیه خانوادهها و ایجاد رعب در جامعه محسوب میشود.
سرکوب اعتراضات با ابزار اقتصادی
فعالان حقوق بشر میگویند مطالبه «پول تیر» از خانوادهها، ادامه همان سیاست سرکوب اعتراضات با ابزارهای مختلف است. در این مرحله، پس از کشتن معترضان، فشار اقتصادی و روانی بر خانوادهها اعمال میشود تا آنها وادار به سکوت شوند.
به گفته آنان، این اقدام نوعی شکنجه روحی است که خانوادهها را در شرایطی غیرانسانی قرار میدهد؛ شرایطی که در آن باید برای تحویل جسد عزیزشان پول بپردازند یا از حق سوگواری محروم شوند.
ادامه جنایت علیه بشریت پس از کشتار خیابانی
ناظران سیاسی تأکید دارند که آنچه در جریان سرکوب اعتراضات رخ داده، مصداق جنایت علیه بشریت است و این جنایت اکنون با شکنجه روحی خانوادهها ادامه دارد.
شلیک مستقیم به مردم بیسلاح، مصادره اجساد، مطالبه پول برای تحویل جنازه و دفنهای مخفیانه، همگی اجزای یک سیاست هماهنگ برای ایجاد رعب و حذف مخالفان ارزیابی میشوند.
نقض حقوق بشر در مطالبه «پول تیر» از خانواده جانباختگان
مطالبه پول از خانوادهها برای تحویل پیکر جانباختگان اعتراضات، مصداق آشکار شکنجه روحی و نقض فاحش حقوق بشر است. این اقدام کرامت انسانی خانوادهها را نقض کرده و آنها را تحت فشار غیرانسانی برای پرداخت پول یا پذیرش روایتهای تحمیلی قرار میدهد.
ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر (حق حیات و امنیت شخصی):
قتل معترضان و تحویل جنازه در ازای پول، نقض حق بنیادین حیات است.
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر (منع شکنجه و رفتار غیرانسانی):
مطالبه «پول تیر» از خانوادهها، مصداق شکنجه روحی و رفتار تحقیرآمیز است.
ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر (منع بازداشت و اقدامات خودسرانه):
سرقت جنازه و امتناع از تحویل آن بدون پرداخت پول، اقدام خودسرانه است.
ماده ۱۲ اعلامیه جهانی حقوق بشر (حریم خصوصی و خانوادگی):
محرومکردن خانوادهها از سوگواری، نقض حریم خانوادگی و کرامت انسانی است.
ماده ۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر (کرامت انسانی):
رفتار با خانوادهها بهعنوان ابزار فشار، نقض اصل برابری و کرامت انسانی است.
آنچه امروز در قالب مطالبه «پول تیر» از خانواده جانباختگان اعتراضات رخ میدهد، ادامه همان سرکوب خونین خیابانی با ابزاری تازه است. این اقدام نهتنها مصداق شکنجه روحی و نقض حقوق بشر است، بلکه نشان میدهد جنایت علیه بشریت با کشتار معترضان پایان نیافته و اکنون در قالب آزار خانوادهها ادامه دارد.
برای خانوادههایی که توان پرداخت این مبالغ هنگفت را ندارند، این وضعیت به کابوسی مضاعف تبدیل شده است؛ کابوسی که در آن نهتنها عزیزشان را از دست دادهاند، بلکه حتی حق وداع و سوگواری نیز از آنها سلب شده است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post