زندان خاش؛ اخاذی بی‌سابقه از زندانیان، هر زندانی ماهانه بیش از ۱۱ میلیون تومان باید بپردازد

زندان خاش، یکی از بازداشتگاه‌های پرمسئله در استان سیستان و بلوچستان، این روزها شاهد اعمال فشار مالی سنگینی از سوی مدیریت زندان بر زندانیان است. طبق گزارش منابع مطلع، مسئولان زندان با مطالبه مبالغ هنگفتی از زندانیان، شرایط زندگی در این زندان را به شدت دشوارتر کرده‌اند

کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۱۲ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۴ – مقامات زندان خاش اخیراً از هر زندانی درخواست پرداخت مبلغ ۱۱ میلیون و ۳۷۰ هزار تومان به‌صورت ماهانه کرده است. این مبلغ باید مستقیماً به حساب زندان واریز شود. فشار این درخواست، که از نظر قانونی و انسانی کاملاً غیرموجه است، خانواده‌های زندانیان را در شرایط بحرانی قرار داده است.

مطالبه مالی سنگین در سایه تهدید

در زندان خاش، به‌ویژه در بند معروف به «راه‌باز»، حدود ۲۵۰ زندانی نگهداری می‌شوند. این بند به‌طور نسبی دارای فضای بازتر و شرایط انسانی‌تری نسبت به سایر بخش‌های زندان است. اما اکنون مدیریت زندان تهدید کرده است که در صورت عدم پرداخت مبلغ فوق، زندانیان این بند به «بند بسته» که شرایط سخت‌تری دارد، منتقل خواهند شد.

به گفته یکی از زندانیان که به دلایل امنیتی نخواست نامش فاش شود، رئیس زندان خاش، فردی به‌نام “میر اولیایی”، اعلام کرده که این اقدام بنا بر “دستور از بالا” انجام می‌شود. اگرچه هیچ سند قانونی یا بخشنامه‌ای برای این مطالبه غیرمتعارف ارائه نشده، اما فشار و تهدید علیه زندانیان ادامه دارد.

خانواده‌هایی در بحران معیشت

بسیاری از خانواده‌های زندانیان در استان سیستان و بلوچستان، که یکی از فقیرترین مناطق کشور به شمار می‌رود، حتی توان تأمین نیازهای اولیه زندگی خود را ندارند. این در حالی است که مطالبه ماهانه بیش از ۱۱ میلیون تومان – رقمی بسیار فراتر از حداقل دستمزد در ایران – بار مالی‌ای است که می‌تواند خانواده‌ای را به‌کلی به ورطه فقر مطلق بکشاند.

یک منبع آگاه در این‌باره می‌گوید: «این مبلغ برای اغلب خانواده‌ها غیرقابل تأمین است. اگر زندانی‌ها یا خانواده‌هایشان نتوانند آن را بپردازند، باید به بندهای بسته و محدودتر منتقل شوند؛ جایی که حتی از حقوق اولیه انسانی نیز خبری نیست.»

انکار حق اولیه زندگی در زندان

براساس اصول قانونی و حقوق بشری، زندانیان باید به‌صورت رایگان از خدمات اولیه مانند محل اقامت، تغذیه، درمان، بهداشت و ایمنی برخوردار باشند. اما آن‌چه امروز در زندان خاش در حال وقوع است، نوعی «اخاذی سازمان‌یافته» به نام مدیریت زندان تلقی می‌شود که با هیچ‌کدام از قوانین داخلی و بین‌المللی سازگار نیست.

بسیاری از کارشناسان و نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به تبدیل زندان‌های ایران به محلی برای فشار مالی بر خانواده‌ها و زندانیان هشدار داده‌اند. اعمال چنین سیاست‌هایی نه‌تنها غیرقانونی است، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز گسترش فساد سیستماتیک در نهادهای انتظامی و قضایی شود.

• اعدام ۲زندانی در زندان‌های سپیدار اهواز و قزلحصار
• زندان ایرانشهر؛ شرایط غیرانسانی تبدیل بند ۴ به «کشتارگاه»

نقض فاحش حقوق بشر در زندان خاش

آن‌چه امروز در زندان خاش می‌گذرد، نقض آشکار و گسترده حقوق بشر و حقوق زندانیان است. مطابق قوانین بین‌المللی از جمله میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR) که ایران نیز به آن پیوسته، رفتار انسانی با زندانیان، تأمین نیازهای اولیه آنان، و منع هرگونه تبعیض یا فشار اقتصادی از حقوق غیرقابل نقض آنهاست. همچنین طبق قوانین داخلی ایران نیز دریافت هرگونه وجه از زندانیان در قبال دریافت خدمات پایه، ممنوع است.

در عوض، مدیریت زندان خاش با تهدید، تطمیع و فشارهای مالی، زندانیان را وادار به پرداخت مبالغی هنگفت می‌کند؛ بدون آن‌که مبنای قانونی، رویه قضایی یا نظارت مستقلی بر این اقدامات وجود داشته باشد. محروم کردن زندانیان از شرایط مناسب زندگی در زندان و تحمیل هزینه‌های سنگین به خانواده‌های آن‌ها، نقض آشکار اصل کرامت انسانی، حق زندگی شرافتمندانه و ممنوعیت شکنجه روانی محسوب می‌شود.

وضعیت کنونی زندانیان در زندان خاش نمونه‌ای هشداردهنده از نقض سیستماتیک حقوق بشر در زندان‌های جمهوری اسلامی ایران است. خانواده‌های زندانیان که اغلب با فقر، بیکاری و تبعیض سیستماتیک مواجه‌اند، اکنون باید هزینه‌هایی غیرقابل توجیه برای حفظ شرایط حداقلی فرزندانشان در زندان بپردازند.

سازمان‌های حقوق بشری، رسانه‌های مستقل و نهادهای بین‌المللی باید با جدیت و فوریت، نسبت به این نوع جدید از فشار و سرکوب در زندان‌های ایران واکنش نشان دهند و خواهان توقف فوری این اقدامات غیرقانونی و ضدانسانی شوند.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک