زندان ایرانشهر؛ بحران سلامت همزمان با روند اجباری انتقال زندانیان رأی‌باز به زندان مرکزی زاهدان

تجمع روزانه صدها زندانی در یک سوله بسته و بدون تهویه در زندان ایرانشهر، خطر شیوع گسترده بیماری‌های فصلی را تشدید کرده است

کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۱۷ آذرماه ۱۴۰۴ – گزارش‌های رسیده نشان می‌دهد روند انتقال اجباری زندانیان رأی‌باز از زندان ایرانشهر به زندان مرکزی زاهدان در شرایطی انجام می‌شود که تجمع روزانه صدها زندانی در یک سوله فاقد تهویه مناسب، به یک بحران جدی سلامت تبدیل شده است. منابع مطلع از افزایش نگران‌کننده موارد ابتلا به سرماخوردگی، آنفولانزا و مشکلات تنفسی خبر می‌دهند.

تجمع اجباری و شکل‌گیری یک کانون عفونی گسترده

طبق اطلاعات منتشرشده،‌ صدها زندانی رأی‌باز هر روز در یک سوله بزرگ و بسته نگه‌ داشته می‌شوند؛ فضایی که به دلیل نبود تهویه مناسب، عملاً به یک محیط عفونی تبدیل شده و زمینه گسترش سریع بیماری‌های فصلی را فراهم کرده است. منابع نزدیک به زندان تأکید کرده‌اند که بسیاری از زندانیان با تب، سرفه، ضعف شدید و علائم واضح بیماری در کنار افراد سالم نگهداری می‌شوند، بدون اینکه اقدام مشخصی برای تفکیک یا درمان آنان صورت گیرد.

مقامات زندان با وجود مشاهده علائم واضح بیماری در شمار زیادی از زندانیان، هیچ رسیدگی درمانی مؤثری انجام نداده‌اند. این وضعیت در حالی ادامه دارد که شرایط فشرده و بسته سوله، امکان انتقال بیماری‌ها را چند برابر کرده و نگرانی‌ها درباره یک بحران سلامت جدی را افزایش داده است.

بی‌توجهی به سلامت زندانیان و اجبار برای ثبت اثر انگشت

گزارش‌ها نشان می‌دهد که هدف اصلی از تجمع روزانه زندانیان، تکمیل مراحل پرونده و ثبت انگشت برای انتقال اجباری به زندان مرکزی زاهدان است. با این حال، مقامات بدون توجه به وضعیت جسمی زندانیان، آنان را ساعت‌ها در این فضای بسته نگه می‌دارند.

طبق روایت منابع مطلع، زندانیان هر صبح وارد سوله شده و تا ظهر پشت سر هم نگهداری می‌شوند و پس از آن انگشت‌نگاری دسته‌جمعی انجام می‌شود. این در حالی است که هیچ‌یک از زندانیان در جریان دلیل قانونی این اجبار یا مبنای صدور چنین دستوری قرار نگرفته‌اند.

افزایش شتاب‌دار بیماری‌ها در شرایط فقدان رسیدگی

منابع گزارش داده‌اند که سرماخوردگی و آنفلوانزا با سرعتی چشمگیر در زندان منتشر شده و بسیاری از زندانیان دچار مشکلات تنفسی شده‌اند. کمبود دارو، نبود مراقبت پزشکی و عدم دسترسی به امکانات اولیه سلامت، شرایط را به شکل هشداردهنده‌ای پیچیده کرده است.

به گفته منابع، تعدادی از زندانیان با وجود تب‌های بالا و ناتوانی جسمانی شدید، همچنان مجبور به حضور در سوله هستند. این شرایط، نگرانی جدی درباره به‌خطر افتادن جان زندانیان ایجاد کرده و بی‌توجهی مسئولان وضعیت را وخیم‌تر کرده است.

• وخامت وضعیت جسمانی علی حلفی در زندان شیبان؛ بی‌توجهی مسئولان به خطرات جانی یک زندانی سیاسی
• روند ناعادلانه پرونده احسان فریدی؛ بیانیه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تبریز، دانشجوی ۲۲ ساله زیر حکم اعدام

احضار گسترده بیش از ۱۶۰۰ زندانی رأی‌باز

در ادامه روندی که منابع آن را «اجباری و فاقد شفافیت» توصیف کرده‌اند، بیش از ۱۶۰۰ زندانی رأی‌باز احضار شده‌اند. بسیاری از این زندانیان ساکن ایرانشهر هستند و طبق قوانین باید برای زندگی، کار و حمایت از خانواده در محل سکونت خود حضور داشته باشند؛ اما این روند، آنها را مجبور به بازگشت به زندان کرده است.

یک منبع مطلع اعلام کرده است: «روزانه همه زندانیان رأی‌باز را وارد سوله می‌کنند، چند ساعت نگه می‌دارند و سپس ثبت اثر انگشت و تکمیل اطلاعات برای انتقال انجام می‌شود.» این منبع تأکید کرده است که هیچ توضیحی در مورد الزام قانونی این اقدام به زندانیان ارائه نشده است.

کار اجباری در زندان زاهدان؛ با انگیزه اقتصادی مقامات زندان

منابع آگاه احتمال داده‌اند که انگیزه اصلی انتقال گسترده زندانیان رأی‌باز به زاهدان، بهره‌گیری از نیروی کار زندانیان باشد. گزارش‌ها نشان می‌دهد زندان مرکزی زاهدان با شهرداری و چند شرکت خدماتی قرارداد همکاری دارد و از زندانیان برای انجام کارهای سخت، کم‌دستمزد یا بدون دستمزد استفاده می‌شود.

این نگرانی وجود دارد که انتقال زندانیان رأی‌باز(که طبق قانون باید بتوانند برای حمایت مالی از خانواده‌هایشان کار کنند) در راستای تأمین نیروی کار ارزان باشد. چنین اقدامی، علاوه بر ایجاد فشار اقتصادی بر خانواده‌ها، زندانی را از حق قانونی خود برای زندگی در محل سکونت محروم می‌کند.

این روند تنها یک جابه‌جایی معمول زندانی نیست، بلکه بازتابی از سازوکارهای یک حاکمیت مبتنی بر اجبار و فشار است. از این منظر، اجبار گسترده، بی‌توجهی به سلامت زندانیان و استفاده احتمالی از نیروی کار آنان، بخشی از ساختاری است که در آن حقوق انسانی جایگاهی ندارد و تصمیمات در راستای تحکیم قدرت اتخاذ می‌شود، نه حفاظت از جان انسان‌ها.

نقض حقوق بشر با نقض استانداردهای سلامت و امنیت زندانیان

در این بخش، موارد نقض‌شده بر اساس استانداردهای حداقلی سازمان ملل برای رفتار با زندانیان (مقررات نلسون ماندلا)، منشور حقوق شهروندی و اصول دادرسی عادلانه به‌صورت دقیق و شماره‌گذاری‌شده ارائه می‌شود:

• نقض ماده 24 مقررات نلسون ماندلا: عدم دسترسی زندانیان به مراقبت پزشکی مؤثر و نگهداری افراد بیمار در کنار زندانیان سالم.
• نقض ماده 22 مقررات نلسون ماندلا: نگهداری زندانیان در فضای فاقد تهویه و شرایط غیربهداشتی.
• نقض ماده 13 منشور حقوق شهروندی: حق برخورداری از سلامت و دسترسی به درمان مناسب.
• نقض ماده 7 و 10 اصول دادرسی عادلانه: به‌خطر انداختن جان زندانیان و نادیده گرفتن الزامات انسانی در فرآیند اداری.
• نقض ماده 26 مقررات نلسون ماندلا: بی‌توجهی به نیازهای پزشکی فوری افراد دارای علائم بیماری.
• نقض ماده 23 مقررات نلسون ماندلا: الزام زندانیان رأی‌باز به حضور اجباری در روند اداری انتقال بدون مبنای قانونی.
• نقض ماده 15 منشور حقوق شهروندی: سلب امکان زندگی در محل سکونت و تحمیل شرایطی که منجر به محرومیت اقتصادی برای خانواده زندانی می‌شود.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک