اعدام عقیل کشاورز در زندان مرکزی ارومیه

در اواخر تابستان ۱۴۰۴، شعبه اول دادگاه انقلاب اسلامی ارومیه به ریاست قاضی سجاد دوستی، عقیل کشاورز را به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» به اعدام محکوم کرده بود

کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۲۹ آذرماه ۱۴۰۴ – بامداد شنبه ۲۹ آذرماه ۱۴۰۴، خبرگزاری میزان از اجرای حکم اعدام عقیل کشاورز در زندان مرکزی ارومیه خبر داد؛ جوانی ۲۷ ساله، دانشجوی رشته معماری دانشگاه شاهرود و اهل اصفهان که بازداشت، محاکمه و اعدام او با موجی از نگرانی‌ها و واکنش‌های حقوق بشری همراه بوده است.

بازداشت در فضای امنیتی ملتهب

عقیل کشاورز، فرزند جواد، در خردادماه ۱۴۰۴ و هم‌زمان با حمله اسرائیل به ایران، هنگام سفر به ارومیه توسط نیروهای سازمان اطلاعات سپاه پاسداران بازداشت شد. این بازداشت در شرایطی صورت گرفت که فضای کشور به‌شدت امنیتی بود و نهادهای اطلاعاتی، به‌ویژه در مناطق مرزی، دامنه بازداشت‌ها را گسترش داده بودند. منابع مطلع می‌گویند این دانشجو بدون ارائه توضیح شفاف درباره دلایل بازداشت، به بازداشتگاه اطلاعات سپاه در ارومیه منتقل شد.

بازجویی، فشار و اعتراف اجباری

بر اساس اطلاعات دریافتی، عقیل کشاورز به مدت یک هفته در بازداشتگاه اطلاعات سپاه نگهداری شد و در این مدت تحت بازجویی‌های فشرده قرار گرفت. به گفته منابع نزدیک به پرونده، محور اصلی بازجویی‌ها تلاش برای اخذ اعتراف اجباری درباره اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» بوده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که او در این دوران تحت فشارهای شدید روانی و جسمی قرار داشته است.

انتقال‌های پیاپی و صدور حکم اعدام

پس از پایان مرحله نخست بازجویی، عقیل کشاورز به زندان اوین منتقل شد. او در زمان بمباران زندان اوین توسط اسرائیل در این زندان حضور داشت و پس از آن به یک بازداشتگاه دیگر انتقال یافت. نهایتاً پس از اتمام بازجویی‌ها، این زندانی به زندان مرکزی ارومیه منتقل شد.
در اواخر تابستان ۱۴۰۴، شعبه اول دادگاه انقلاب اسلامی ارومیه به ریاست قاضی سجاد دوستی، عقیل کشاورز را به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» به اعدام محکوم کرد. بنا بر گزارش‌ها، روند دادرسی با محدودیت جدی در دسترسی به وکیل و عدم رعایت استانداردهای دادرسی عادلانه همراه بوده است.

تأیید حکم و آخرین ملاقات

در روزهای منتهی به اجرای حکم، به عقیل کشاورز اعلام شد که حکم اعدام او از سوی دادگاه ویژه جرائم جاسوسی تأیید شده است. روز چهارشنبه ۲۶ آذرماه ۱۴۰۴، وی برای اجرای حکم به سلول انفرادی زندان مرکزی ارومیه منتقل شد. هم‌زمان، خانواده او برای انجام آخرین ملاقات به زندان فراخوانده شدند؛ دیداری که به گفته نزدیکان خانواده، در فضایی سنگین و پر از اضطراب برگزار شد.

اعدام عقیل کشاورز بار دیگر نگرانی‌ها درباره استفاده گسترده از مجازات اعدام، به‌ویژه در پرونده‌های امنیتی، را برجسته کرده است. سازمان‌ها و فعالان حقوق بشر همواره تأکید کرده‌اند که اعترافات تحت شکنجه، محرومیت از دادرسی عادلانه و صدور احکام مرگ در فضایی غیرشفاف، نقض آشکار تعهدات بین‌المللی دیکتاتوری حاکم بر ایران است. پرونده این دانشجوی جوان، نمونه‌ای تکان‌دهنده از روندی است که می‌تواند جان شهروندان را بدون تضمین حقوق اولیه انسانی، در معرض خطر جدی قرار دهد.

اعلامیه جهانی حقوق بشر – متن کامل — اعلامیه جهانی حقوق بشر

نقض حقوق بشر در روند پرونده و اعدام عقیل کشاورز

اعدام عقیل کشاورز، دانشجوی معماری، نمونه‌ای آشکار از صدور حکم مرگ بر پایه اعتراف اجباری و نقض گسترده حقوق بشر است. اعدام عقیل کشاورز مصداق روشن نقض فاحش و سیستماتیک حقوق بشر توسط حاکمیت ایران است.

مواد نقض‌شده حقوق بشری

ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر – حق حیات؛ اجرای حکم اعدام بدون دادرسی عادلانه، سلب خودسرانه جان انسان است.
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر – ممنوعیت شکنجه؛ اخذ اعتراف تحت فشار جسمی و روانی نقض صریح این اصل است.
ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر – منع بازداشت خودسرانه؛ بازداشت بدون اتهام شفاف و روند قانونی صورت گرفته است.
ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر – حق محاکمه عادلانه؛ دادگاه فاقد استقلال، علنی‌بودن و تضمین‌های حقوقی بوده است.
ماده ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی – حق دفاع و دسترسی به وکیل؛ این حق اساسی در روند رسیدگی نقض شده است.