اعتراضات دی‌ماه ۹۶ سرفصل عبور مردم از حاکمیت

پس از اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶ مردم دیگر مرعوب سرکوب نشدند. اعتراضات در کف خیابان از آن سال تا به امروز همچنان ادامه دارد

اعتراضات سراسری دی‌ماه ۹۶ را می‌توان سرفصلی در سلسله اعتراض‌های سراسری مردم ایران دانست. اعتراضی که به گرانی سرسام‌آور شکل گرفته بود، با گذشت کمتر از یک ساعت به اعتراضی گسترده و سیاسی تبدیل شد.

مردم شعارهای صنفی را کنار گذاشته و یک باره شعار مرگ بر خامنه‌ای و روحانی سردادند. نیروهای امنیتی به سمت مردم آتش گشوده و دستکم ۳۴ تن از جوانان را به قتل رساندند. دانشجویان با شعار «اصلاح طلب اصولگرا دیگه تمومه ماجرا» عبور خود از بازی‌های باندهای درونی حاکمیت را که با سرکار آمدن خاتمی آغاز شده بود، اعلام کردند.

به گفته مقامات دولتی حداقل ۱۶۰ شهر در این اعتراضات شرکت داشتند. مردم به دفاتر امامان جمعه به عنوان بالاترین نماد حکومتی یورش برده و آنها را تخریب کردند. در این اعتراضات بیش از ۸ هزار تن از جوانان معترض بازداشت شدند و چند تن از آنها در دادگاه‌های حکومتی به اعدام محکوم شدند.

خلق‌الساعه نبودن اعتراضات سراسری دی ۹۶

اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۳۹۶ یک اعتراض خلق‌الساعه نبود. این اعتراضات، برآیند ۴دهه جنایت و سرقت دارایی‌های مردم توسط سران حکومت بود.

۴ عامل در شکل گیری قیام سراسری دیماه ۹۶ نقش اصلی و تعیین کننده داشتند که زمینه‌های لازم را برای قیام گسترده مردم در دیماه ۹۶ فراهم نمودند که عبارتند از:

الف. وضعیت فلاکت بار معیشتی و فشار شدید اقتصادی بر اکثریت جامعه ( اقشار متوسط و اقشارکم درآمد)

ب. فساد حکومتی مخصوصا غارتگری موسسات مالی سپاه پاسداران و ورشکست شدن سپرده گذاران

ج. حرکت‌های اعتراضی گسترده و متعدد توسط کارگران، غارت شدگان، بازنشستگان و معلمان در سراسر کشور

د. فشار شدید سیاسی و سرکوب خواسته‌های مردم در ۴ دهه گذشته

ریشه اعتراضات دی‌ماه ۹۶ و بعد از آن در آبان ۹۸ و ۱۴۰۱ را می‌توان در سرکوب قیام‌ها و اعتراضات پیشین جستجو کرد.

اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶ باعث شد که تعادل میان سران حکومت و مردم دیگر به حالت پیشین بازنگردد. این قیام نشان داد که انسجام نیروهای حکومتی برخلاف دهه‌های قبل دیگر وجود ندارد. شرکت نکردن برخی از این نیروها در سرکوب مردم نشان دهنده ریزش و انفعال در بدنه این نیروها و زوال یکه‌تازی آنها بود.

۲شعار اصلی و محوری قیام ۹۶

در جریان قیام ۹۶ شعارهای زیادی داده شد. ابتدا این شعار علیه گرانی بود اما به سرعت جنبه سیاسی پیدا کرده و کل نظام را نشانه گرفته و سمت و سوی براندازی پیدا کرد. شعارهایی مانند مرگ بر دیکتاتور و مرگ بر اصل ولایت فقیه و زندانی سیاسی آزاد باید گردد و … شعارهایی که در اغلب قیام‌های قبل و بعد داده شده و می‌شود. اما ۲شعار را می‌توان شعار‌های خاص قیام ۹۶ به حساب آورد. این شعارها، قیام‌های مردم ایران را سمت و سوی درستی داد و آنها را تعمیق نمود. در زیر توضیح مختصری در باره هر یک از آنها آورده می‌شود :

اصلاح طلب؛ اصولگرا دیگه تمومه ماجرا

این شعار در ۱۵ دی‌ماه۹۶ توسط دانشجویان آگاه و مبارز در دانشگاه تهران داده شد که به‌سرعت عمومیت پیدا کرد و سراسری شد. این شعار به مانورهای دروغین اصلاح‌طلبانه که از دوم خرداد ۱۳۷۶ شروع شده و روزنه‌های کاذب برای تغییر ایجاد کرده بود خاتمه داد.

اسلامو پله کردن مردمو ذله کردن

 این شعار نیز نقطه پایانی بر سوءاستفاده دیکتاتوری از نام اسلام بود. حاکمیتی فوق ارتجاعی که به نام اسلام به هر جنایت و سرکوب دست می‌زد و موجبات بدبختی و فلاکت بیشتری را برای مردم فراهم می‌آورد. اینچنین مردم ایران نشان دادند که فریب شعارها و عوام فریبی این نظام را نمی‌خورند.

ادامه اعتراضات در کف خیابان

پس از اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶ مردم دیگر مرعوب سرکوب نشدند. اعتراضات در کف خیابان از آن سال تا به امروز همچنان ادامه دارد. به غیر از اعتراضات سراسری در آبان ۹۸ و ۱۴۰۱، این اعتراضات در قالب تجمع‌های اعتراضی اقشار مانند معلمان، بازنشستگان، پرستاران و… خود را نشان داده و می‌دهد. وجه ممیزه این اعتراض‌ها با پیش از دی ۹۶ سیاسی بودن و رادیکال شدن شعارها است. هر چند تجمع‌های صنفی تشکیل می‌شود اما شعارها به سرعت رنگ و بوی سیاسی به خود می‌گیرد. مردم نیز مرعوب اقدامات سرکوبگرانه نیروهای امنیتی نمی‌شوند.

اعتراض مردم تشنه خوزستان، اعتراض مردم کارزون با شعار وای به روزی که مسلح شویم و یا اعتراض به گرانی در سایر شهرهای کشور در ابتدای سال ۱۴۰۱ نمونه‌های جدی عبور مردم از حکومت می‌باشند.

وضعیت انفجاری جامعه

اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶ نشان‌دهنده وضعیت انفجاری جامعه نیز محسوب می‌شود. این اعتراضات بیشتر در مناطق فقیر‌نشین شهرها انجام شد. سیاست‌های چپاول‌گرانه سران حکومت و وابستگان آنها در ۴دهه گذشته، طبقه متوسط جامعه را به زیرخط فقر برده است. جوانان و مردم این مناطق علت اصلی فقر خود را به درستی دریافته بودند. این جوانان از نظر فرهنگی و اجتماعی به طبقه متوسط جامعه تعلق دارند. آگاهی و سطح بالای تحصیلات در این جوانان زمینه‌ساز اعتراضاتی است که در ۶سال گذشته به صورت مستمر ادامه داشته است.

تجارب و دستاوردهای قیام ۹۶

قیام ۹۶ تجارب و دستآوردهای زیادی برای مردم و جوانان آزادی خواه داشت.

۱.نشان داد که مشکلات اقتصادی، بحران‌های معیشتی، وضعیت نابسامان صنفی و … در شرایط فعلی ایران مطلقا راه حل اقتصادی ندارد. زیرا همه درآمدهای کشور یا خرج هزینه‌های سرکوب و صدور تروریسم برای حفظ نظام شده، یا توسط سران حکومت و اقازاده‌ها و … به غارت و یغما برده می‌شود. پاسخ این بحران‌ها یک راه حل سیاسی است یعنی در درجه اول مشکلات اقتصادی به راه حل‌های سیاسی نیاز دارد تا بستر مناسب برای حل بحران‌های اقتصادی فراهم شود.

۲.نشان داد که تنها یک راه حل حقیقی و واقعی برای همه مشکلات ایران وجود دارد و آن براندازی کل نظام ولایت فقیه می‌باشد.

۳ . نشان داد تنها مکانیزمی که می‌تواند بطور موثر رسیدن به هدف براندازی را محقق سازد، حضور در کف خیابان است. هر قدر این حضور وسیع تر و هر قدر استمرار آن بیشتر باشد، به همان اندازه موثرتر و تعیین کننده تر خواهد بود.

جانباختگان قیام ۹۶

در اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶ هزاران تن از معترضین و شهروندان دستگیر و بیش از ۳۰ تن جان باختند. شماری از جانباختگان در زندان و زیر شکنجه جان خود را از دست دادند، اما مقامات رسمی علت مرگ آنها را خودکشی در زندان اعلام کردند.

محسنی اژه ای سخنگویی وقت قوه قضائیه آمار جانباختگان قیام را ۲۵ تن اعلام نمود و دلیل مرگ ۲نفر، در زندان‌های اوین و اراک را خودکشی ذکر کرد.

اما جواد کریمی قدوسی عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس در یک سخنرانی تعداد جانباختان قیام ۹۶ را ۵۴ نفر اعلام کرد.

آمارهای دیگری نیز از طرف برخی رسانه‌های داخلی و خارجی و از طرف وزارت کشور و ناجا و … اعلام شد که تقریبا موید آمار اعلام شده از طرف کریمی قدوسی بودند.

نام شماری از جانباختگان راه آزادی در قیام سراسری دی ماه ۱۳۹۶ از این قرار بود:

۱.مهدی صالحی

۲.محمد چوباک

۳.سیدشهاب ابطحی

۴.حسن ترکاشوند

۵.محمد نصیری

۶.آرام معاذی

۷.کیانوش زندی

۸.علیرضا پولادی

۹.سارو قهرمانی

۱۰.امین رمضانی

۱۱.آرش خدری

۱۲.علیرضا گمار

۱۳.اصغر هارون رشیدی

۱۴.سینا قنبری

۱۵.وحید حیدری

۱۶.نعمت الله صالحی

۱۷.محسن عادلی

۱۸.احمد حیدری

۱۹.عباس کریمی

۲۰.عبدالرسول کریمی

۲۱.نعمت الله شفیعی

۲۲.شهاب حسینی

۲۳.حسین شفیع زاده

۲۴.محمد ابراهیمی

۲۵.رضا قلخانباز نانکلی

۲۶.مسعود کیانی دهکیانی

۲۷.احسان خیری

۲۸.حسین رشنو

۲۹.محسن ویرایشی

۳۰.مهدی کهزادی

۳۱.حمزه لشنی زند

۳۲.مصطفی صالحی (او بعدا به اتهام شرکت در قیام دی ۹۶ در سال ۹۹ اعدام شد)

۳۳.امین کرکی (وی به اتهام شرکت در قیام دی ۹۶ دستگیر شده بود پس از آزادی، وی را ربودند و در فروردین سال ۹۷ زیر شکنجه به قتل رسید)

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / توییتر / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک