تشدید فشار و محرومیت بر زنان زندانی سیاسی در زندان اوین؛ شرایط سخت، کمبود خدمات و نگرانی‌های فزاینده

در بند زنان زندان اوین، حدود ۶۰ زندانی سیاسی و ۶ زندانی مالی نگهداری می‌شوند. شرایط زندگی آن‌ها بسیار سخت است و بیش از ۱۰ نفر از آن‌ها بالای ۶۰ سال دارند و نیازمند مراقبت پزشکی ویژه هستند

کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۵ آذرماه ۱۴۰۴ – در بند زنان زندان اوین، گروه بزرگی از زنان زندانی سیاسی نگهداری می‌شوند. برخی از این زنان سالمند هستند و توان جسمی کمی دارند، و برخی دیگر با بیماری‌های جدی و نیازمند درمان مداوم روبه‌رو هستند. با این حال، شرایطی که در آن زندگی می‌کنند بسیار سخت و پرچالش است. فضای این بخش از زندان مرطوب، تاریک و آلوده است و کیفیت هوا به شکلی است که می‌تواند مشکلات تنفسی ایجاد کند. همچنین امکانات اولیه مانند وسایل بهداشتی، آب گرم کافی، لباس مناسب و دسترسی به خدمات پزشکی بسیار محدود است.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، فشارهایی که بر زنان زندانی وارد می‌شود در ماه‌های اخیر افزایش داشته و بسیاری از آن‌ها احساس می‌کنند که وضعیت امنیتی و رفاهی‌شان نسبت به گذشته بدتر شده است. این فشارها شامل محدودیت در دسترسی به دارو، تأخیر در انتقال بیماران به مراکز درمانی، کمبود غذای مناسب و عدم رسیدگی به مشکلات بهداشتی است.

افزایش فشارها پس از انتقال از قرچک به زندان اوین؛ ناامیدی از بهبود شرایط و نگرانی خانواده‌ها

مشکلات بند زنان زندان اوین مدت بسیار طولانی است که برطرف نشده و هر روز ابعاد جدیدی پیدا می‌کند. این وضعیت نه تنها باعث نگرانی خود زندانیان شده بلکه خانواده‌های آن‌ها را نیز در وضعیت سختی قرار داده است، زیرا بسیاری از این زنان به مراقبت پزشکی مداوم نیاز دارند و بی‌توجهی به وضعیت‌شان ممکن است سلامت آن‌ها را به‌طور جدی تهدید کند.

زنانی که بامداد ۱۷ مهر ۱۴۰۴ از زندان قرچک ورامین به زندان اوین منتقل شده‌اند می‌گویند شرایط جدید در زندان اوین نه‌تنها هیچ‌گونه بهبودی نداشته، بلکه هر روز سخت‌تر، محدودتر و نگران‌کننده‌تر می‌شود. آن‌ها می‌گویند که انتظار داشتند انتقال به زندان اوین به معنای دسترسی بهتر به امکانات باشد، اما واقعیت این است که مشکلات جدیدی به مشکلات قبلی اضافه شده و وضعیت آن‌ها را پیچیده‌تر کرده است.

شرایط بحرانی در بند ۶ زنان زندان اوین؛ رطوبت شدید، آلودگی و حضور موش‌ها

بند ۶ زنان زندان اوین در زیرزمین قرار دارد و برای رسیدن به آن باید از ده‌ها پله باریک و تند پایین رفت. این موقعیت نه تنها رفت‌وآمد را برای زندانیان سخت می‌کند، بلکه نشان‌دهنده شرایط نامناسب و قدیمی این بخش است. رطوبت بسیار زیاد در این بخش باعث شده هوا سنگین و نفس‌گیر باشد و بسیاری از زندانیان از مشکلات تنفسی، درد مفاصل و سردردهای مداوم شکایت کنند. آن‌ها می‌گویند این رطوبت در طول روز کاهش پیدا نمی‌کند و حتی شب‌ها بدتر می‌شود.رطوبت نفس‌گیر، آلودگی گسترده و گزارش از حضور موش‌ها در زیرزمین بند زنان

با وجود این شرایط دشوار، زندانبانان هیچ اقدام جدی برای بهبود وضعیت بهداشتی انجام نداده‌اند. دیوارها و کف بند آلوده است و در بسیاری از قسمت‌ها بوی نم و فاضلاب احساس می‌شود. علاوه بر این، حضور موش‌های بزرگ در اتاق‌ها و راهروها یکی از نگرانی‌های دائمی زندانیان است. موش‌ها آزادانه رفت‌وآمد می‌کنند و حتی گاهی وارد وسایل شخصی زندانیان می‌شوند. یکی از نزدیکان زندانیان گفته است: «زندان اوین حتی از قرچک هم بدتر شده است و شرایط آن هر روز سخت‌تر می‌شود.»

قطع جیره خام، گرانی مواد غذایی و تعطیلی آشپزخانه در بند زنان زندان اوین

طبق گزارش‌ها، جیره خامی که قبلاً به زنان زندانی داده می‌شد و شامل مواد اولیه ساده برای پخت‌وپز بود، به طور کامل قطع شده است. این موضوع باعث شده زنان زندانی بیشتر به فروشگاه داخلی بند وابسته شوند. اما مشکل اصلی این است که قیمت مواد غذایی در فروشگاه بسیار بالا رفته و بسیاری از زندانیان توان خرید حتی اقلام ضروری را هم ندارند. برخی خانواده‌ها می‌گویند هزینه تأمین خوراک برای زندانیان به حدی سنگین شده که فشار مالی زیادی بر آن‌ها وارد می‌کند.

آشپزخانه بند نیز تعطیل شده و این مسئله مشکلات را دوچندان کرده است. زنان زندانی مجبورند یا غذای بی‌کیفیت زندان را بخورند یا مواد گران‌قیمت فروشگاه را تهیه کنند. بسیاری از آن‌ها می‌گویند: «غذاهای زندان بوی بدی دارد، کیفیتش پایین است و گاهی حتی نپخته یا خراب است. با این حال، مواد غذایی فروشی هم قیمت‌های سرسام‌آوری دارد و نمی‌توان آن‌ها را به طور منظم خریداری کرد.»

در مجموع، شرایط بند ۶ زنان زندان اوین نشان می‌دهد که مشکلات بهداشتی، کمبود امکانات، گرانی مواد غذایی و نبود نظارت جدی، زندگی روزمره زندانیان را بسیار سخت کرده و سلامت آن‌ها را در خطر قرار داده است.

• اعدام ۱۳ زندانی در نیشابور، بسطام، گرگان، یزد، کاشان، دورود، الیگودرز، سبزوار و شیراز
• انتقال مسعود فرهیخته به سلول انفرادی در زندان مرکزی کرج برای سومین بار طی دو ماه گذشته

کاهش ملاقات‌ها به ماهی یک‌بار

ملاقات زندانیان که پیش‌تر هر دو هفته یک‌بار انجام می‌شد، اکنون به ماهانه یک‌بار کاهش یافته و به شرایط «چند سال پیش» بازگشته است. این تغییر ناگهانی باعث نگرانی و اضطراب شدید خانواده‌ها شده و بسیاری از آن‌ها از پیامدهای روانی و اجتماعی این محدودیت ابراز نگرانی می‌کنند. برخی خانواده‌ها معتقدند که کاهش دفعات ملاقات می‌تواند بر روحیه و سلامت زندانیان تأثیر منفی بگذارد و ارتباط میان زندانیان و عزیزانشان را تضعیف کند. مسئولان وعده داده‌اند که در آینده این شرایط را بررسی و امکان بهبود آن را فراهم کنند، اما تا آن زمان خانواده‌ها باید با این محدودیت‌ها کنار بیایند.

کمبود خدمات درمانی برای بیماران سخت‌درمان

در این بخش، تعداد زیادی از زندانیان که وضعیت سلامتی ضعیفی دارند و به مراقبت ویژه نیازمند هستند نگهداری می‌شوند. در میان این افراد، زنانی وجود دارند که با بیماری‌های جدی مانند سرطان، ام‌اس، تومور مغزی و دیابت دست و پنجه نرم می‌کنند و نیاز به مراقبت مداوم دارند. با اینکه این زندانیان به خدمات پزشکی فوری و منظم نیازمند هستند، گزارش‌ها نشان می‌دهند که رسیدگی به آن‌ها اغلب بسیار کم، ناقص و با تأخیر انجام می‌شود. این وضعیت باعث شده که بیماری‌های آن‌ها تشدید شده و خطرات بیشتری برای سلامتی‌شان ایجاد شود. علاوه بر این، نبود امکانات کافی و کمبود پرسنل پزشکی مناسب، شرایط را برای این زندانیان حتی دشوارتر کرده است.

خرابی‌های پس از حمله به زندان اوین همچنان پابرجاست

گزارش‌های داخلی از زندان اوین نشان می‌دهد که بعد از حمله به این زندان، خرابی‌ها و آثار سوختگی در بند زنان هنوز باقی است و هیچ برنامه بازسازی جدی یا تعمیرات اساسی انجام نشده است. دیوارها و سقف‌ها همچنان نشانه‌های آتش‌سوزی و آسیب دیدگی را دارند و شرایط محیطی برای زندگی روزمره زندانیان بسیار نامناسب است.

جمعیت بند زنان؛ ۶۰ زندانی سیاسی و ۶ زندانی مالی

در بند زنان حدود ۶۰ زندانی سیاسی و ۶ زندانی مالی نگهداری می‌شوند. شرایط زندگی آن‌ها بسیار سخت است و بیش از ۱۰ نفر از آن‌ها بالای ۶۰ سال دارند و نیازمند مراقبت پزشکی ویژه هستند. بسیاری از زندانیان با بیماری‌های مزمن روبرو هستند و دسترسی محدود به داروها و خدمات درمانی باعث وخامت وضعیت سلامتی آن‌ها شده است.

احکام سنگین و بیم اعدام

برخی زندانیان مانند وریشه مرادی، پخشان عزیزی و نسیمه اسلام‌زهی به اعدام محکوم شده‌اند. همچنین فروغ تقی‌پور و مرضیه فارسی ۱۵ سال و هفت زن دیگر ۱۰ سال زندان دارند. این احکام شدید نشان‌دهنده سرکوب گسترده و برنامه‌ریزی شده مخالفان است و ترس و فشار روانی زیادی بر زندانیان و خانواده‌هایشان وارد می‌کند.

زنان بازمانده از دهه ۶۰ و مادران زندانی

برخی زنان مانند زهرا صفایی بازمانده سرکوب‌های دهه ۶۰ هستند و شاهد کشتار سال ۶۷ بوده‌اند. بسیاری از زندانیان مادر هستند و بعضی مانند شیوا اسماعیلی و زهرا صفایی همراه فرزندانشان بازداشت شده‌اند. فرزندان آن‌ها نیز تحت فشار روحی و جسمی شدید هستند و دسترسی آن‌ها به آموزش، بازی و مراقبت مناسب محدود است. برخی مادران حتی قادر نیستند نیازهای اساسی فرزندان خود را در زندان تأمین کنند.

وضعیت زنان اهل سنت و مادران بی‌امکانات

زن زندانی اهل سنت از افغانستان، تاجیکستان، هند و اردن در سلول‌های جدا و بدون امکانات اولیه نگهداری می‌شوند. این زنان حتی از حداقل حقوق قانونی و امکانات بهداشتی محروم هستند. دو نفر از آن‌ها فرزندانشان را در زندان به دنیا آورده‌اند و هیچ دسترسی به امکانات مراقبت از نوزادان، شیر خشک یا بهداشت نوزاد ندارند. شرایط سخت زندان تأثیر عمیقی بر سلامت و رشد کودکان گذاشته است.

نقض گسترده حقوق بشر در بند زنان زندان اوین

در بند زنان زندان اوین، زندانیان با شرایط غیربهداشتی، احکام سنگین، محرومیت درمانی و جداسازی اجباری روبه‌رو هستند؛ وضعیتی که نقض آشکار حقوق بنیادین زنان است.

مواد نقض‌شده

حق برخورداری از شرایط انسانی در بازداشت
ماده ۱۰ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR)
زندانیان باید با کرامت انسانی نگهداری شوند، اما شرایط غیربهداشتی و نبود بازسازی این حق را نقض می‌کند.

• حق سلامت و دسترسی به درمان
  ماده ۱۲ میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (ICESCR)
  محرومیت زنان بیمار و سالمندان از خدمات پزشکی، نقض صریح حق سلامت است.
• حق دادرسی عادلانه
  مواد ۹ و ۱۴ میثاق حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR)
  صدور احکام سنگین، محاکمه‌های ناعادلانه و عدم دسترسی مناسب به وکیل، این مواد را نقض می‌کند.
• حق حمایت از مادر و کودک
  مواد ۶، ۲۴ و ۲۷ کنوانسیون حقوق کودک (CRC)
  بازداشت مادران همراه کودکان و نبود امکانات برای نوزادان نقض مستقیم این تعهدات است.
  (ایران عضو کنوانسیون حقوق کودک است.)
• ممنوعیت شکنجه و رفتارهای غیرانسانی
  ماده ۷ میثاق حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR)
  نگهداری در سلول‌های ایزوله، فشار روانی، و رفتارهای تحقیرآمیز نقض ممنوعیت مطلق شکنجه است.

وضعیت بند زنان در زندان اوین نمونه‌ای از سرکوب سیستماتیک زنان در ایران است. از نبود امکانات بهداشتی و اولیه گرفته تا احکام سنگین و رفتارهای غیرانسانی، حکومت تلاش می‌کند زنان فعال و آزادی‌خواه را متوقف کند و با فشار روانی، فیزیکی و حقوقی آن‌ها را تسلیم کند. با این حال، این زنان با استقامت، شجاعت و مقاومت نماد مبارزه برای عدالت و آزادی باقی مانده‌اند و صدای آن‌ها الهام‌بخش بسیاری از فعالان حقوق بشر است.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک