بی‌خبری مطلق از روح الله کرکی؛ بازداشت و ناپدیدسازی قهری یک دادخواه در اندیمشک + کلیپ

بازداشت روح الله کرکی نخستین فشار امنیتی بر این خانواده نیست. امین کرکی، برادر کوچک‌تر او، متولد ۱۳۶۶، در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶ بازداشت و اندکی بعد با آثار شکنجه در بازداشت جان باخت و ۲برادر دیگر وی نیز در بازداشت می‌باشند

بازداشت ناگهانی و بازگشت کودک خردسال با دستانی خالی

کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۵ شهریورماه ۱۴۰۴ – با گذشت دو هفته از بازداشت روح الله کرکی، برادر جان‌باخته راه آزادی امین کرکی، هیچ نهادی مسئولیت این بازداشت را نپذیرفته و خانواده در بی‌خبری و نگرانی شدید به‌سر می‌برند.

بازداشت روح‌الله کرکی؛ ادامه فشارها بر خانواده دادخواهان اندیمشک — جان‌باخته راه آزادی امین کرکی

به گزارش منابع مطلع، روح الله کرکی، متولد ۱۳۵۷ در اندیمشک، دارای مدرک کارشناسی معماری، شاغل در شرکت «دریموند برق فشار قوی»، متأهل و پدر دو دختر است. او روز سه‌شنبه ۱۴ مردادماه ۱۴۰۴، هنگامی که همراه دختر خردسالش قصد خروج از منزل را داشت، توسط نیروهای امنیتی با لباس شخصی بازداشت شد. صحنه بازداشت، نه تنها با خشونت و بدون ارائه هیچ حکمی صورت گرفت، بلکه کودک خردسال پس از بازگشت به خانه در حالی که به‌شدت وحشت‌زده و گریان بود، تنها خبر «ربوده‌شدن پدرش» را به خانواده منتقل کرد.

از همان لحظه، خانواده کرکی هیچ اطلاعی از وضعیت جسمی، محل نگهداری یا حتی اتهام مطرح‌شده علیه او ندارند. چنین شرایطی به وضوح مصداق ناپدیدسازی قهری است؛ اقدامی که طبق حقوق بین‌الملل یکی از شدیدترین نقض‌های حقوق بشر محسوب می‌شود.

پیگیری‌های بی‌نتیجه و بی‌پاسخ‌گویی مطلق

طی دو هفته گذشته، خانواده روح الله کرکی بارها به دادسراها، نهادهای امنیتی و مراکز قضایی در اندیمشک، اهواز و تهران مراجعه کرده‌اند. پاسخ‌ها اما تنها مجموعه‌ای از ابهام و تناقض بوده است: برخی نهادها مدعی انتقال او به اهواز شدند و برخی دیگر گفتند که وی به تهران اعزام شده است. با این حال، هیچ مرجع رسمی تا لحظه تنظیم این خبر، مسئولیت بازداشت یا اطلاع‌رسانی در خصوص وضعیت حقوقی و جسمی این شهروند را به عهده نگرفته است.

واکنش خانواده؛ دادخواهی در برابر سرکوب

عرفان کرکی، برادر روح الله، با انتشار پیامی در شبکه‌های اجتماعی نوشته است:

« برادر من روح الله کرکی رو بدون هیچ دلیلی ربودند و نه اتهامش روشنه و نه محل نگهداری ، پیگیری های ما فقط با سکوت و بی‌تفاوتی مواجه شده

وقتی سیستم امنیتی کشور شکست میخوره، به جای پذیرش بی کفایتی، به ساختن دشمنان خیالی رو می آره ،مخالفان رو می‌سازه تا ناتوانی خود را بپوشونه.

وقتی نه دادگاه و نه اتهامی شفافه این نشون دهنده چیزی جز سرکوب سیستماتیک نیست.

آیا برادر من که یک شهروند عادیه و صرفاً به دنبال حقوق اولیه خودش هست تهدیدی برای امنیت ملیه؟ یا نیروهای امنیتی فقط و فقط با ایجاد دشمنان خیالی سعی در توجیه ناکارآمدی خودشون دارن.

ما، به عنوان خانواده یک بازداشت شده، خواهان شفافیت و پاسخگویی نیروهای امنیتی هستیم.ما از نهادهای بین‌المللی و سازمان‌های حقوق بشری می‌خواهیم که به وضعیت بازداشت‌شدگان در ایران توجه کنند و فشار لازم را برای آزادی آن‌ها و پایان دادن به این رویه غیرانسانی اعمال نمایند.»

این اظهارات، بار دیگر توجه افکار عمومی را به وضعیت خانواده‌هایی جلب کرده که پس از مرگ یا بازداشت یکی از اعضا، خود نیز به دلیل دادخواهی تحت فشارهای شدید قرار می‌گیرند.

سیروس کرکی و کامین کرکی دو زندانی سیاسی، برادران شهید راه آزادی امین کرکی تحت شکنجه قرار دارند — سیروس و کامین کرکی برادران جان‌باخته راه آزادی امین کرکی

خانواده‌ای در مسیر دادخواهی؛ هدف مستقیم نهادهای امنیتی

روح الله کرکی سومین عضو خانواده‌ای است که در مسیر دادخواهی از سرنوشت برادرشان، امین کرکی، با بازداشت، شکنجه و فشارهای امنیتی مواجه می‌شود. پیش از او، دو برادر دیگر خانواده، سیروس کرکی و کامین کرکی نیز در سال ۱۴۰۱ بازداشت شده بودند و هم‌اکنون در شرایطی بغرنج، در زندان‌های مختلف نگهداری می‌شوند.

امین کرکی، فرزند حسین، متولد ۱۳۶۶، پس از اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶ بازداشت و مدتی بعد، در حالی‌که آثار شکنجه بر بدنش مشاهده شده بود، در بازداشت جان باخت. مسئولان امنیتی علت مرگ او را خودکشی اعلام کردند، اما خانواده و نزدیکان او بر این باورند که امین تحت شکنجه به قتل رسیده و روایت رسمی از مرگ او دروغی برای لاپوشانی این جنایت بوده است.

ناپدیدسازی قهری؛ نقض جدی حقوق بین‌الملل

کارشناسان حقوق بشر معتقدند پرونده روح الله کرکی نمونه بارزی از «ناپدیدسازی قهری» است. این اصطلاح در اسناد بین‌المللی به بازداشت یا ربودن افراد توسط مأموران دولتی اطلاق می‌شود که در آن مقامات از سرنوشت یا محل نگهداری فرد بازداشت‌شده اطلاعی نمی‌دهند و یا آن را انکار می‌کنند.

بر اساس «کنوانسیون بین‌المللی حمایت از تمامی اشخاص در برابر ناپدیدشدن قهری»، این عمل نه‌تنها نقض جدی حقوق بشر، بلکه در برخی شرایط می‌تواند به‌عنوان جنایت علیه بشریت مورد پیگرد قرار گیرد. ایران گرچه به این کنوانسیون نپیوسته، اما بر اساس قوانین عرفی بین‌الملل موظف به رعایت حداقل‌های انسانی در قبال بازداشت‌شدگان است.

نقض آشکار حقوق بشر در پرونده روح الله کرکی

پرونده بازداشت و بی‌خبری از وضعیت روح الله کرکی، مصداق نقض چندین ماده بنیادین از اسناد بین‌المللی حقوق بشر است که جمهوری اسلامی ایران نیز متعهد به رعایت آن‌هاست:

ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر (حق حیات، آزادی و امنیت شخصی):
بازداشت خودسرانه و ناپدیدسازی قهری، تهدید مستقیم علیه امنیت شخصی و حیات فرد محسوب می‌شود.
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر (ممنوعیت شکنجه و رفتار غیرانسانی):
شرایط بازداشت مخفی و احتمال شکنجه یا بدرفتاری، نقض مستقیم این اصل بنیادین است.
ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر (ممنوعیت بازداشت و تبعید خودسرانه):
بازداشت روح الله کرکی بدون ارائه حکم قضایی و بدون اطلاع خانواده، نقض آشکار این ماده است.
ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر (حق دادرسی عادلانه):
عدم دسترسی به وکیل، محرومیت از اطلاع از اتهام و بی‌خبری خانواده از روند قضایی، این حق بنیادین را نقض کرده است.
ماده ۱۶ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (شناسایی به‌عنوان شخص در برابر قانون):
ناپدیدسازی قهری در عمل به معنای انکار وجود حقوقی فرد در برابر قانون است.
ماده ۱۷ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (حمایت از زندگی خانوادگی):
بازداشت مخفی و بی‌اطلاعی خانواده، مداخله خودسرانه و نقض حق امنیت و آرامش خانوادگی به شمار می‌رود.
ماده ۲۳ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (حمایت از نهاد خانواده):
محروم‌کردن دو دختر خردسال روح الله کرکی از پدرشان، بدون هیچ دلیل حقوقی یا قضایی، نقض مستقیم این ماده است.