صدور حکم اعدام برای یاسین شه‌بخش در حالی صورت گرفته است که گزارش‌ها از شکنجه، اعترافات اجباری و نبود شفافیت در روند رسیدگی قضایی به پرونده او حکایت دارند
کانون حقوق بشر ایران، سه‌شنبه ۱۲ خردادماه ۱۴۰۵ – یاسین شه‌بخش، زندانی ۲۲ ساله بلوچ، از سوی شعبه دوم دادگاه انقلاب زاهدان به اعدام و ۱۰ سال حبس محکوم شده است. این حکم در شرایطی صادر شده که جزئیات پرونده، روند دادرسی و مستندات ارائه‌شده علیه او همچنان در ابهام قرار دارد. منابع حقوق بشری همچنین از شکنجه و اخذ اعترافات اجباری از این زندانی خبر داده‌اند؛ موضوعی که نگرانی‌ها درباره رعایت اصول دادرسی عادلانه را افزایش داده است.
یاسین شه‌بخش به چه اتهاماتی محکوم شده است؟
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، یاسین شه‌بخش، فرزند گل‌محمد، از سوی شعبه دوم دادگاه انقلاب زاهدان به اعدام و ۱۰ سال حبس محکوم شده است. او هم‌اکنون در بند ۹ زندان مرکزی زاهدان نگهداری می‌شود.
اتهامات مطرح‌شده علیه این زندانی شامل «عضویت در گروه‌های مسلح مخالف حاکمیت» و همچنین «درگیری و قتل نیروهای نظامی و بخشدار گوهرکوه تفتان» عنوان شده است. با این حال، یاسین شه‌بخش این اتهامات را رد کرده و آنها را فاقد اعتبار دانسته است.
چرا پرونده یاسین شه‌بخش با ابهام‌های جدی روبه‌رو است؟
یکی از مهم‌ترین پرسش‌های مطرح‌شده درباره پرونده یاسین شه‌بخش، نبود شفافیت در روند رسیدگی قضایی است. تاکنون اطلاعات دقیقی درباره نحوه برگزاری جلسات دادگاه، دسترسی او به وکیل منتخب، مدارک ارائه‌شده از سوی نهادهای امنیتی و مستندات صدور حکم منتشر نشده است.
فعالان حقوق بشر می‌گویند پرونده از ابتدا در فضایی کاملاً امنیتی دنبال شده و افکار عمومی از جزئیات روند بازجویی، تحقیقات و محاکمه بی‌اطلاع مانده‌اند. در چنین شرایطی امکان ارزیابی مستقل درباره صحت اتهامات و رعایت استانداردهای دادرسی عادلانه وجود ندارد.
ابهام در روند قضایی به‌ویژه در پرونده‌هایی که با مجازات اعدام روبه‌رو هستند، نگرانی‌های جدی درباره احتمال صدور احکام ناعادلانه را افزایش می‌دهد.
اعترافات اجباری در پرونده یاسین شه‌بخش چه جایگاهی دارد؟
یاسین شه‌بخش اعلام کرده است که در دوران بازداشت تحت فشارهای شدید جسمی و روحی قرار گرفته و مجبور به انجام اعترافات اجباری شده است. او تأکید کرده که اعترافات منتسب به وی در شرایط آزاد و بدون فشار بیان نشده‌اند.
این موضوع پس از آن بیشتر مورد توجه قرار گرفت که در پنجم اسفندماه ۱۴۰۴، تلویزیون حکومتی ویدئویی از اعترافات یاسین شه‌بخش، وحید ریگی و یونس دهمرده پخش کرد. منابع حقوق بشری اعلام کرده‌اند این اعترافات در دوران بازداشت و تحت فشار اخذ شده‌اند.
پخش اعترافات تلویزیونی پیش از پایان روند دادرسی طی سال‌های گذشته بارها از سوی نهادهای حقوق بشری مورد انتقاد قرار گرفته است، زیرا چنین اقدامی می‌تواند اصل برائت و حق برخورداری از محاکمه عادلانه را نقض کند.
یاسین شه‌بخش چگونه بازداشت شد؟
یاسین شه‌بخش در هشتم آبان‌ماه ۱۴۰۳ به همراه برادر ناتنی خود، کامران (سدیس) اعتمادزاده، توسط نیروهای نظامی در زاهدان بازداشت شد.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، این دو نفر در زمان بازداشت برای کارگری عازم بندرعباس بودند. منابع مطلع اعلام کرده‌اند که هر دو در طول دوران بازداشت تحت فشارهای شدید جسمی و روحی قرار داشته‌اند و با انواع شکنجه مواجه شده‌اند.
وضعیت کامران اعتمادزاده در این پرونده چگونه است؟
کامران اعتمادزاده، برادر ناتنی یاسین شه‌بخش، هم‌اکنون در کانون اصلاح و تربیت زندان زاهدان نگهداری می‌شود.
بر اساس گزارش‌ها، برای آزادی او قرار وثیقه‌ای به مبلغ ۲۰ میلیارد تومان تعیین شده است؛ مبلغی که تأمین آن برای بسیاری از خانواده‌ها عملاً امکان‌پذیر نیست و می‌تواند به ادامه بازداشت طولانی‌مدت منجر شود.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر - فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات - جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
- پرونده شهرک اکباتان؛ صدور حکم اعدام برای چهار متهم در دادگاه انقلاب تهران
- اعدام اشکان مالکی و مهرداد محمدی‌نیا در زندان قزلحصار؛ پایان یک پرونده پرابهام با احکام مرگ
چرا پرونده یاسین شه‌بخش با وضعیت حقوق بشر در سیستان و بلوچستان مرتبط است؟
پرونده یاسین شه‌بخش در شرایطی مطرح می‌شود که مردم سیستان و بلوچستان سال‌هاست با سرکوب مضاعف مواجه هستند. شهروندان بلوچ علاوه بر محرومیت‌های اقتصادی و اجتماعی گسترده، با فشارهای امنیتی و قضایی فزاینده نیز روبه‌رو هستند.
بازداشت‌های گسترده، صدور احکام سنگین، اجرای احکام اعدام و محدودیت فعالیت‌های مدنی از جمله مواردی است که بارها از سوی نهادهای حقوق بشری درباره این استان گزارش شده است.
فعالان حقوق بشر معتقدند پرونده‌هایی مانند پرونده یاسین شه‌بخش نشان‌دهنده شرایطی است که در آن اتهامات امنیتی، عدم شفافیت قضایی و ادعاهای شکنجه در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و نگرانی‌ها درباره وضعیت حقوق بشر در سیستان و بلوچستان را افزایش می‌دهند.
نقض حقوق بشر؛ نگرانی از شکنجه، اعترافات اجباری و دادرسی غیرعادلانه
پرونده یاسین شه‌بخش با مجموعه‌ای از نگرانی‌های حقوق بشری همراه است. ادعاهای مطرح‌شده درباره شکنجه، اخذ اعترافات اجباری، عدم شفافیت در روند رسیدگی قضایی و صدور حکم اعدام در شرایطی که جزئیات پرونده در دسترس نیست، پرسش‌های جدی درباره رعایت اصول دادرسی عادلانه ایجاد کرده است.
مواد نقض‌شده:
- ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر (منع شکنجه): گزارش‌های مربوط به شکنجه جسمی و روحی برای اخذ اعترافات، ناقض ممنوعیت مطلق شکنجه و بدرفتاری است.
- ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر (منع بازداشت خودسرانه): ابهام در روند بازداشت، بازجویی و نگهداری طولانی‌مدت امنیتی، نگرانی از بازداشت خودسرانه را افزایش می‌دهد.
- ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر (حق دادرسی عادلانه): عدم شفافیت در روند دادگاه و محدود بودن اطلاعات پرونده، حق محاکمه عادلانه را زیر سؤال می‌برد.
- ماده ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر (اصل برائت): پخش اعترافات تلویزیونی پیش از نهایی شدن روند قضایی، اصل برائت و بی‌گناهی متهم را نقض می‌کند.
- اصل منع استفاده از اعترافات اجباری در دادرسی: هرگونه حکم مبتنی بر اعترافات اخذشده تحت فشار، فاقد معیارهای پذیرفته‌شده دادرسی منصفانه است.
- اصول اساسی نقش وکلا مصوب سازمان ملل متحد: محرومیت احتمالی از دسترسی مؤثر به وکیل مستقل، حق دفاع مؤثر متهم را محدود می‌کند.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک