اطلاعات تازه از نظارت تصویری در فضاهای خصوصی، ازدحام و کفخوابی در سالن ۱۶ و ادعاهایی درباره برخورد خشونتآمیز با زندانیان سیاسی حکایت دارد
کانون حقوق بشر ایران، یکشنبه ۸ شهریورماه ۱۴۰۵ – اطلاعات تازه رسیده از زندان مرکزی کرج، تصویری نگرانکننده از شرایط نگهداری زندانیان، نظارت تصویری در فضاهای خصوصی، تراکم شدید جمعیت و رفتار برخی مسئولان زندان ارائه میدهد. براساس این اطلاعات، حتی در سرویسهای بهداشتی زندان دوربین نصب شده و سالن ۱۶ به دلیل فضای محدود، هواخوری محصور و کفخوابی گسترده، از سوی منابع به «قفس» تشبیه شده است.
در همین مجموعه اطلاعات، نام شماری از مسئولان، نگهبانان و مقامات قضایی مطرح شده و گفتههایی درباره شکنجه با شوکر، انتقال زندانیان سیاسی برای اجرای حکم و فشار در مراحل بازجویی و رسیدگی قضایی بیان شده است.
دوربین در سرویسهای بهداشتی زندان مرکزی کرج
یکی از مهمترین موارد تازه، گزارش نصب دوربین در سرویسهای بهداشتی زندان مرکزی کرج است. نصب تجهیزات نظارتی در محلی که زندانی باید از حداقل حریم خصوصی برخوردار باشد، نگرانیهای جدی درباره نقض کرامت انسانی و امکان سوءاستفاده از تصاویر ایجاد میکند.
ماهیت این گفته ایجاب میکند یک هیأت مستقل به محل دسترسی یافته و درباره نحوه نظارت تصویری، محل نصب دوربینها و حفاظت از حریم خصوصی زندانیان تحقیق کند.
سالن ۱۶؛ هواخوری محصور و کفخوابی گسترده
براساس گزارش دریافتی، سالن ۱۶ زندان مرکزی کرج دارای حیاطی کوچک و هواخوری کاملاً محصور با فنس است. فضای خواب نیز با شمار زندانیان تناسب ندارد و افراد بهصورت فشرده در کنار یکدیگر میخوابند. شمار زیادی از زندانیان تخت در اختیار ندارند و ناچار به کفخوابی هستند.
این وضعیت با گزارش پیشین از بند ۲ زندان مرکزی کرج همخوانی دارد. در آن گزارش گفته شده بود حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ زندانی سیاسی و امنیتی در بند ۲ نگهداری میشوند و در برخی اتاقهای دارای ۹ تخت، بین ۲۵ تا ۳۰ زندانی حضور دارند. نبود آب گرم، گسترش ساس و کنه، محدودیت حمام، غذای نامناسب و دسترسی ناکافی به خدمات پزشکی نیز گزارش شده بود.
گزارشهای دیگر از قطع روزانه آب و برق، محدودشدن استفاده از حمام به هر چهار روز یکبار و تأخیر در رسیدگی پزشکی حکایت داشتند. در گزارشی دیگر نیز قطع روزانه چندساعته آب و کمبود سهمیه غذا، از جمله اختصاص دو قطعه مرغ برای حدود ۳۰ زندانی، مطرح شده بود.
افراد و مسئولان شکنجه و فشار به زندانیان در زندان مرکزی کرج
| نام گزارششده | سمت یا نقش اعلامشده | مشکل مطرحشده |
| اکبر شاهی | مسئول سلولهای انفرادی | مسئولیت اداره بخش انفرادی |
| کولیوند | افسر نگهبان و رئیس حفاظت زندان | حضور در ساختار نگهبانی و حفاظت |
| موسوی | افسر نگهبان | فعالیت در واحد نگهبانی |
| خضری | افسر نگهبان | استفاده مکرر از شوکر علیه حامد ولیدی و شماری دیگر از زندانیان |
| رسولی | افسر نگهبان سالن ۱۵ | انتقال حامد ولیدی و نیما شاهی در زمان شیفت او گزارش شده است |
| امیری | افسر نگهبان سالن ۱۵ | فعالیت در نگهبانی سالن ۱۵ |
| فردی با نام کوچک مهدی | رئیس انتظامات سالن ۱۵ | نام خانوادگی اعلام نشده است |
| سبزواری | قاضی | بیان اظهارات توهینآمیز علیه زندانیان سیاسی و صدور حبسهای سنگین |
| پیمان مربی | بازپرس | حضور در پرونده حامد ولیدی و دیگر زندانیان سیاسی |
در اطلاعات تازه گفته شده خضری، از افسران نگهبان، حامد ولیدی و شماری دیگر از زندانیان سیاسی را با شوکر مورد آزار قرار داده است.
همچنین گفته شده است قاضیای با نام خانوادگی سبزواری، زندانیان سیاسی را «سربازان اسرائیل» خطاب کرده و برای آنان احکام سنگین صادر میکند. درباره هویت کامل، شعبه قضایی، دادنامههای امضاشده و مصادیق احکام مورد اشاره اطلاعات کافی در دست نیست.
انتقال حامد ولیدی و نیما شاهی برای اجرای حکم
براساس اطلاعات تازه، حامد ولیدی و نیما شاهی حدود ساعت سهونیم بامداد و در زمان شیفت رسولی از سالن ۱۵ منتقل شدند. گزارشهای پیشین نشان میدهد این دو زندانی سیاسی روز ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ از زندان مرکزی کرج به مکانی نامعلوم انتقال یافتند و بامداد ۳۱ فروردین بدون اطلاع قبلی خانواده و وکیل اعدام شدند. محل دقیق اجرای حکم بهطور رسمی اعلام نشد.
حامد ولیدی و نیما شاهی در شعبه سوم دادگاه انقلاب کرج با اتهامهایی از جمله «محاربه»، «عضویت در گروه مجرمانه» و «تبلیغ علیه نظام» به اعدام محکوم شده بودند. گزارشهای منتشرشده از فشار برای اخذ اعترافات و محدودیت در حقوق دفاعی آنان حکایت داشت.
ضرورت تحقیق مستقل و پاسخگویی مسئولان
گزارشهای مربوط به دوربین در سرویسهای بهداشتی، شکنجه با شوکر، شرایط قفسمانند سالن ۱۶ و نقش افراد نامبردهشده، باید در یک تحقیق مستقل بررسی شوند. این تحقیق باید محل دوربینها، تصاویر احتمالی، دفتر ثبت شیفت نگهبانان، گزارشهای بهداری، سوابق انتقال زندانیان و شکایتهای ثبتشده را دربرگیرد.
سازمان زندانها و دستگاه قضایی باید امکان پاسخگویی افراد نامبردهشده را فراهم کنند و نتیجه بررسی را بهطور عمومی منتشر سازند. نبود شفافیت، هم حقوق زندانیان را تهدید میکند و هم امکان تشخیص مسئولیت فردی و سازمانی را از بین میبرد.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- مستند حقوقی؛ بررسی کارنامه محمدمهدی شهمیرزادی؛ قاضی و رئیس شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران
- اعدام قائم حسینی در زندان دستگرد؛ پنجمین اعدام پرونده میدان علیخانی
- اعدام مجید آدینه، بازداشتشده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ پروندهای با ابهامات گسترده
بررسی حقوقی وضعیت زندان مرکزی کرج براساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران در سالهای گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه، محدودکردن حقوق زندانیان و مصونیت مأموران از پاسخگویی مورد انتقاد قرار گرفتهاند. بررسی وضعیت زندان مرکزی کرج براساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست؛ هدف، نشاندادن مواردی است که حتی همین قوانین نیز رعایت نشدهاند.
ابهامات حقوقی
مهمترین ابهامات به مبنای نصب دوربین در سرویسهای بهداشتی، نحوه نگهداری تصاویر، تراکم سالن ۱۶ و ادعای استفاده از شوکر مربوط میشود. همچنین باید مشخص شود شکایت زندانیان چگونه ثبت میشود و آیا اظهارات و اعترافات احتمالی پس از اعمال فشار در پروندههای قضایی مورد استفاده قرار گرفتهاند.
مواد قانونی مرتبط
- اصل ۲۲ قانون اساسی؛ جان، حقوق و حیثیت اشخاص را از تعرض مصون میداند.
- اصل ۳۸ قانون اساسی؛ شکنجه برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع را ممنوع میکند.
- اصل ۳۹ قانون اساسی؛ هتک حرمت زندانیان را ممنوع اعلام میکند.
- ماده ۵۷۸ قانون مجازات اسلامی؛ برای مأمورانی که متهم را برای گرفتن اقرار آزار دهند، مسئولیت کیفری پیشبینی میکند.
- آییننامه اجرایی سازمان زندانها؛ مسئولان را به حفظ کرامت، سلامت، بهداشت و شرایط مناسب نگهداری زندانیان ملزم میکند.
موارد نقض قانون
- نصب تجهیزات نظارتی در فضای خصوصی سرویسهای بهداشتی؛
- استفاده احتمالی از شوکر و اعمال خشونت علیه زندانیان؛
- تراکم شدید، کفخوابی و فقدان فضای مناسب؛
- محرومیت از خدمات درمانی، آب، غذای کافی و امکانات بهداشتی؛
- استفاده احتمالی از اظهارات یا اعترافات اخذشده تحت فشار؛
- نبود سازوکار مستقل برای شکایت و تحقیق.
بررسی موضوع از منظر حقوق بشر و استانداردهای بینالمللی
افراد زندانی از حق کرامت، سلامت، امنیت جسمی و حریم خصوصی برخوردارند. محرومیت از آزادی نمیتواند مجوز نظارت در فضاهای کاملاً خصوصی، شکنجه، رفتار تحقیرآمیز یا نگهداری در شرایط غیرانسانی باشد.
- ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ منع شکنجه و رفتار ظالمانه یا تحقیرآمیز.
- مواد ۷ و ۱۰ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی؛ منع شکنجه و الزام به رفتار انسانی با افراد محروم از آزادی.
- ماده ۱۴ میثاق؛ حق دادرسی عادلانه و دفاع مؤثر.
- قواعد نلسون ماندلا؛ لزوم رعایت حریم خصوصی در تأسیسات بهداشتی، تأمین تخت، غذای کافی، مراقبت پزشکی و امکان شکایت محرمانه.
گزارشهای تازه از زندان مرکزی کرج، نشاندهنده مجموعهای بههمپیوسته از نقض حریم خصوصی، کرامت انسانی، حق سلامت و منع شکنجه است. انجام بازرسی مستقل و حفاظت از زندانیان و خانوادههایی که اطلاعات ارائه میکنند، اقدامی فوری و ضروری است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک