خسروی که پیش‌تر به‌عنوان مسئول گارد ویژه و نیروهای امنیتی زندان شیبان اهواز معرفی شده و نامش در گزارش‌های مربوط به سرکوب خونین اعتراض زندانیان در فروردین ۱۳۹۹ و شکنجه پس از آن آمده است، اکنون به ریاست زندان مرکزی اهواز منصوب شده است؛ انتصابی که نگرانی‌ها درباره تشدید فشار بر زندانیان سیاسی و عقیدتی در این زندان را افزایش داده است
کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۱۳مهرماه ۱۴۰۵ – بر اساس گزارش‌های منتشرشده، خسروی که پیش‌تر مدیر زندان سپیدار اهواز بوده، در شهریور ۱۴۰۵ به‌عنوان مدیر جدید زندان مرکزی اهواز، معروف به زندان شیبان اهواز، منصوب شده است. سازمان حقوق بشر کارون نیز خبر انتصاب او به ریاست زندان شیبان را منتشر کرده است. با وجود اهمیت این سمت، در منابع عمومی همچنان نام کوچک، تاریخ تولد، سوابق تحصیلی و متن کامل حکم انتصاب او منتشر نشده است.
خسروی؛ از فرماندهی گارد تا ریاست زندان شیبان
خسروی پیش از رسیدن به مدیریت زندان‌های اهواز، در ساختار امنیتی زندان شیبان حضور داشته و در گزارش‌های مربوط به سال‌های گذشته از او با عنوان مسئول نیروهای امنیتی یا فرمانده گارد ویژه این زندان نام برده شده است.
در ساختار زندان، گارد ویژه یکی از اصلی‌ترین نیروهای عملیاتی برای کنترل بندها، مقابله با اعتراض زندانیان، انتقال اجباری آنان و اجرای عملیات امنیتی محسوب می‌شود. به همین دلیل، سابقه فردی که از چنین جایگاهی به ریاست همان زندان ارتقا پیدا می‌کند، اهمیت ویژه‌ای دارد.
در مورد خسروی، مهم‌ترین بخش این سابقه به اعتراض گسترده زندانیان شیبان در ۱۲ فروردین ۱۳۹۹ بازمی‌گردد؛ رویدادی که با استفاده نیروهای مسلح و گارد ویژه برای سرکوب زندانیان همراه شد و بر اساس گزارش‌های حقوق بشری، تعدادی از زندانیان در جریان آن کشته و ده‌ها نفر زخمی شدند.
سرکوب خونین اعتراض زندانیان در ۱۲ فروردین ۱۳۹۹
اعتراض زندانیان شیبان در شرایطی آغاز شد که نگرانی از شیوع ویروس کرونا در زندان، وضعیت نامناسب بهداشتی، مخالفت با انتقال زندانیان بیمار به این مجموعه و همچنین نگرانی درباره اجرای احکام اعدام، فضای زندان را ملتهب کرده بود.
اعتراض ابتدا از بند پنج، محل نگهداری بخشی از زندانیان سیاسی و امنیتی، آغاز شد و سپس به بندهای دیگر گسترش یافت. در واکنش، نیروهای گارد ویژه، مأموران زندان و نیروهای مسلح وارد عمل شدند.
گزارش‌های حقوق بشری از استفاده از باتوم، تفنگ ساچمه‌ای و سلاح جنگی علیه زندانیان حکایت دارد. سازمان عفو بین‌الملل پس از بررسی‌های خود، کشته‌شدن پنج زندانی در زندان شیبان در جریان این سرکوب را تأیید کرد.
در گزارش‌های منتشرشده، نام‌هایی از جمله محمد تامولی طرفی، رضا خرسانی، محمد سلامات و شاهین زهیری در میان کشته‌شدگان این سرکوب آمده است. ده‌ها زندانی دیگر نیز در جریان تیراندازی و ضرب‌وشتم زخمی شدند.
حضور مسلحانه خسروی در جریان سرکوب
در گزارش‌های مربوط به وقایع فروردین ۱۳۹۹، خسروی به‌عنوان مسئول گارد ویژه در جریان عملیات سرکوب معرفی شده است.
بر اساس این گزارش‌ها، خسروی همراه با شماری از نیروهای زندان در پشت‌بام زندان مستقر شده بود و نیروهای مسلح از این محل به سمت زندانیان تیراندازی می‌کردند.
شهادت درباره شکنجه زندانیان پس از سرکوب
مهم‌ترین بخش سوابق خسروی، گزارش‌هایی درباره رفتار او با زندانیان پس از پایان اعتراض است.
کریم بروایه، زندانی سیاسی سابق، در شهادتی درباره وقایع آن شب، خسروی را در کنار شماری دیگر از مسئولان و نیروهای زندان، از جمله افرادی معرفی کرده که در شکنجه زندانیان مشارکت داشتند.
بر اساس این شهادت، دست زندانیان از پشت بسته می‌شد و آنان تا نیمه‌های شب مورد ضرب‌وشتم و شکنجه قرار می‌گرفتند. در این گزارش از استفاده از شوکر برقی و لوله‌های پلاستیکی و ضربات متعدد به زندانیان سخن گفته شده است.
همچنین گزارش‌هایی از ایجاد مسیری موسوم به «تونل وحشت» منتشر شده که در آن زندانیان پس از سرکوب از میان صف مأموران عبور داده شده و با باتوم، چوب و میله مورد ضرب‌وشتم قرار می‌گرفتند.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اعدام مجید نیک‌اندیش و علی همتی؛ دو بازداشت‌شده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در مشهد اعدام شدند
- غلامرضا اکبری‌مقدم؛ صدور حکم اعدام علی همتی و مجید نیک‌اندیش
- اعدام سیاوش جمشیدی خیرآبادی؛ ابهام در حق دفاع، روند بازجویی و دادرسی
بیش از ۸۰ زندانی؛ انتقال به محل‌های نامعلوم
پس از سرکوب اعتراض، بیش از ۸۰ زندانی سیاسی و مدنی از زندان شیبان خارج و به محل‌های نامعلوم منتقل شدند. خانواده‌های آنان برای مدتی از محل نگهداری و وضعیت جسمی نزدیکان خود بی‌اطلاع بودند.
گزارش‌های منتشرشده از ضرب‌وشتم شدید، شکنجه و جراحات ناشی از تیراندازی حکایت داشتند.
همچنین پس از این سرکوب، به جای رسیدگی قضایی به رفتار نیروهای مسلح و مسئولان زندان، برای تعداد زیادی از زندانیان پرونده قضایی تشکیل شد. دست‌کم ۷۰ زندانی به حبس، شلاق و جزای نقدی محکوم شدند.
در منابع مورد بررسی، سندی درباره محاکمه یا مجازات خسروی به دلیل نقش او در سرکوب و شکنجه زندانیان منتشر نشده است.
مدیریت زندان سپیدار؛ ادامه فعالیت در ساختار زندان‌های اهواز
خسروی پس از حضور در ساختار امنیتی زندان شیبان، به مدیریت زندان سپیدار اهواز رسید. او دست‌کم تا مرداد ۱۴۰۵ مدیر این زندان بود.
در سال‌های اخیر، زندان سپیدار نیز محل نگهداری شماری از زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات بوده و گزارش‌هایی درباره سلول انفرادی، محرومیت از ملاقات و تماس، شرایط نامناسب نگهداری و اجرای احکام اعدام در آن منتشر شده است.
انتصاب دوباره در شیبان؛ نگرانی از سخت‌تر شدن شرایط زندانیان
روز ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، همزمان با معرفی مدیر جدید زندان سپیدار، از پایان مسئولیت خسروی در این زندان و انتقال او به مدیریت زندان مرکزی اهواز خبر داده شد.
سمت جدید او در مهرماه نیز با حضورش در شورای طبقه‌بندی زندانیان زندان مرکزی اهواز تأیید شد.
بازگشت خسروی به زندان شیبان در شرایطی صورت گرفته که این زندان سابقه طولانی در نگهداری زندانیان سیاسی، عقیدتی و امنیتی دارد و نام آن با سرکوب خونین فروردین ۱۳۹۹ گره خورده است.
از سوی دیگر، هیچ اطلاعات عمومی قابل اتکایی درباره تحصیلات و صلاحیت‌های علمی خسروی منتشر نشده است. بنابراین نبود اطلاعات شفاف درباره سوابق تحصیلی و تخصصی فردی که مسئولیت مدیریت یکی از مهم‌ترین زندان‌های خوزستان را بر عهده گرفته، خود موضوعی قابل پرسش است.
از منظر حقوق زندانیان، مدیریت زندان تنها یک مسئولیت اداری نیست؛ تصمیم‌های مدیریتی مستقیماً با سلامت، امنیت، دسترسی به درمان، ملاقات، شرایط نگهداری و حقوق اساسی زندانیان ارتباط دارد. به همین دلیل، انتصاب فردی با چنین سابقه امنیتی و عملیاتی، بدون انتشار اطلاعات روشن درباره سوابق علمی و مدیریتی او، می‌تواند نگرانی‌ها درباره وضعیت آینده زندانیان شیبان را افزایش دهد.
سوابق خسروی و آینده زندان شیبان
بررسی سوابق موجود نشان می‌دهد فردی با نام خانوادگی خسروی، که پیش‌تر مسئول گارد ویژه زندان شیبان بوده، در جریان سرکوب فروردین ۱۳۹۹ حضور داشته و در شهادت یک زندانی سیاسی سابق، مشارکت او در شکنجه زندانیان پس از سرکوب مطرح شده است.
پس از آن نیز او در ساختار مدیریتی زندان‌های خوزستان باقی مانده، مدیریت زندان سپیدار را بر عهده گرفته و اکنون به ریاست زندان مرکزی اهواز منصوب شده است.
با توجه به سابقه سرکوب خونین زندانیان شیبان، اهمیت این انتصاب تنها به تغییر یک مدیر محدود نمی‌شود. برای خانواده زندانیان و زندانیان سیاسی و عقیدتی، پرسش اصلی این است که آیا مدیریت جدید به کاهش فشارها و بهبود شرایط منجر خواهد شد یا سابقه امنیتی و سرکوبگرانه پیشین، زمینه را برای سخت‌تر شدن فضای زندان فراهم خواهد کرد.
در شرایطی که نام کامل، سوابق تحصیلی و جزئیات حکم انتصاب خسروی همچنان در دسترس عمومی نیست، انتشار شفاف این اطلاعات و روشن‌شدن مسئولیت او در وقایع گذشته، برای ارزیابی دقیق‌تر عملکرد مدیر جدید زندان شیبان اهواز اهمیت اساسی دارد.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک