گزارش هفتگی نقض حقوق بشر در ایران؛ هفته پایانی تیر ۱۴۰۵ | کانون حقوق بشر، ۲۷ تیرماه ۱۴۰۵

گزارش هفتگی کانون حقوق بشر ایران از نقض حقوق بنیادین شهروندان در بازه زمانی ۲۰ تیر تا ۲۷ تیر ۱۴۰۵

کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۲۷ تیرماه ۱۴۰۵ – در فاصله روزهای ۲۰ تا ۲۶ تیرماه ۱۴۰۵، ماشین سرکوب دیکتاتوری حاکم با شتابی بی‌سابقه به کار خود ادامه داد. اجرای احکام اعدام زندانیان سیاسی و عقیدتی در قزلحصار و اصفهان، بازداشت بی‌ضابطه ده‌ها تن از فعالان مدنی، صنفی و مذهبی، اعتصاب غذای خشک کم‌سابقه ۱۵۰۰ زندانی و آغاز موج تازه تصفیه و اخراج دانشجویان در سراسر کشور، نشان‌دهنده هراس حکومت از شکل‌گیری دور جدیدی از اعتراضات مردمی است. کانون حقوق بشر ایران در این گزارش تفصیلی، به بررسی ابعاد مختلف این نقض سیستماتیک حقوق بشر در هفته گذشته می‌پردازد.

بازه زمانی گزارش: ۲۰ تا ۲۶ تیرماه ۱۴۰۵.

آمار اعدام‌های ثبت‌شده: دست‌کم ۲۰ مورد در زندان‌های خرم‌آباد، قزلحصار، شیراز، تبریز، اصفهان و قزوین.

شاخص‌ترین اعدام‌شدگان: عارف خوشکار (معترض ۱۴۰۱)، محمد امینی دهاقانی (معترض ۱۴۰۴)، ستایش محمدپور (زن ۵۲ ساله)، مهدی شهریسوند و علیرضا بارانی در خرم‌آباد

وضعیت ملتهب زندان‌ها: اعتصاب غذای خشک ۱۵۰۰ زندانی در قزلحصار کرج و تنش شدید همراه با ضرب‌وشتم در بند زنان زندان اوین.

کانون‌های سرکوب دانشجویی: دانشگاه‌های تهران، شریف، الزهرا، امیرکبیر و علم‌وصنعت.

افزایش اعدام‌ها؛ از معترضان خیابانی تا پیروان سایر مذاهب و ملیت‌ها

دستگاه قضایی، بعنوان اهرم قانونی جلوه دادن سرکوب، در هفته گذشته، صادرکننده و مجری احکام مرگ متعددی بود. در صدر این جنایات، اعدام دو تن از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری قرار دارد:

عارف خوشکار: از بازداشت‌شدگان اعتراضات سال ۱۴۰۱، سحرگاه ۲۴ تیرماه در زندان قزلحصار کرج به دار آویخته شد.

محمد امینی دهاقانی: جوانی که در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ بازداشت شده بود، به اتهام آتش‌زدن مراکز دولتی، سحرگاه ۲۴ تیر در زندان اصفهان اعدام شد.

همزمان، اعدام‌های عقیدتی و قومی نیز شدت یافته است. دستگاه قضایی دو زندانی مذهبی کرد به نام‌های محی‌الدین عبداللهی و حسین پالانی جاف را با اتهام «بغی» اعدام کرد. همچنین دو زندانی اهل الیگودرز به نام‌های مهدی شهریسوند و علیرضا بارانی که در یک پرونده مشترک مواد مخدر محکوم شده بودند، به ترتیب در روزهای ۲۴ و ۲۵ تیر در زندان خرم‌آباد اعدام شدند. در زندان عادل‌آباد شیراز نیز یک زن ۵۲ ساله به نام ستایش محمدپور قربانی طناب‌های دار شد.

بازداشت‌های خودسرانه و بلاتکلیفی‌های طولانی‌مدت

موج بازداشت شهروندان و فعالان در شهرهای مختلف با هدف ایجاد رعب و وحشت در جامعه ادامه دارد. در پاوه، برادران ولدبیگی (صباح ولدبیگی، معلم بازنشسته و فعال محیط زیست و برادرش نوزاد) بازداشت شده‌اند. در دهدشت نیز مهرگان نام‌آور، شاعر و از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه، مجدداً در تاریخ ۲۴ تیرماه توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد.

در اهواز گزارش‌ها نشان‌دهنده هجوم خشن نیروهای امنیتی به منطقه کوت‌عبدالله و بازداشت دست‌کم ۶ شهروند عرب است که در میان آن‌ها نام سه کودک ۱۲ تا ۱۶ ساله به چشم می‌خورد. همچنین در تهران، سپیده ابطحی، مستندساز و دبیر سابق انجمن مستندسازان سینمای ایران، پس از هجوم به منزلش بازداشت و روانه بازداشتگاه‌های امنیتی شد.

بازداشت دست‌کم ۱۶۷ شهروند در کرمانشاه طی شش ماه

بررسی‌های سایت صدای کرمانشاه از وضعیت بازداشت‌ها، شرایط نگهداری زندانیان، موارد گزارش‌شده شکنجه، محرومیت از درمان و اجرای احکام اعدام در فاصله ۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ تا ۸ تیرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که در این بازه زمانی، نام دست‌کم ۱۶۷ شهروند که در استان کرمانشاه بازداشت شده‌اند یا ارتباط آنان با این استان به‌طور مستند گزارش شده، ثبت شده است. این آمار تنها شامل پرونده‌هایی است که هویت افراد در آن‌ها مشخص بوده و با توجه به محدودیت دسترسی به اطلاعات، فشار بر خانواده‌ها، اختلالات ارتباطی و انتشار دیرهنگام اخبار، باید حداقل آمار مستند تلقی شود. بر اساس این گزارش، موج اصلی بازداشت‌ها هم‌زمان با اعتراضات سراسری سال ۱۴۰۴ رخ داده است؛ به‌گونه‌ای که ۱۴۰ مورد، معادل ۸۳٫۸ درصد کل بازداشت‌های ثبت‌شده، در دی‌ماه ثبت شده‌اند. در میان شهرستان‌های استان، کرمانشاه با ۴۹ مورد، هرسین با ۲۷ مورد و سنقر با ۲۶ مورد بیشترین شمار بازداشت‌های مستند را داشته‌اند. همچنین دست‌کم هشت کودک در میان بازداشت‌شدگان شناسایی شده‌اند، هرچند به دلیل اعلام نشدن سن بسیاری از افراد، احتمال بیشتر بودن شمار کودکان بازداشت‌شده وجود دارد.

تصفیه گسترده دانشجویان در دانشگاه‌ها

گزارش‌های رسیده به کانون حقوق بشر ایران نشان می‌دهد که کمیته‌های انضباطی دانشگاه‌ها با هماهنگی نهادهای امنیتی، دست به اخراج و تعلیق فله‌ای دانشجویان زده‌اند. این موج تصفیه که در پی اعتراضات دی‌ماه سال گذشته شدت گرفته، صدها دانشجو را هدف قرار داده است:

• دانشگاه تهران: احضار بیش از ۲۰۰ دانشجو و اخراج قطعی امیرمحمد کریمی و مهیار افتخاری.
• دانشگاه صنعتی شریف: تعلیق بیش از ۲۰ دانشجو و اخراج ۸ تن دیگر از جمله فریبرز کهن‌زاد و پرنیان خدابخشی.
• دانشگاه الزهرا: ممنوع‌الورودی و محرومیت گسترده از تحصیل و خوابگاه برای حدود ۱۰۰ دانشجوی دختر.

جدول خلاصه وضعیت بازداشت‌ها و احکام صادره (۲۰ تا ۲۶ تیر ۱۴۰۵)

مقاومت پشت میله‌ها؛ اعتصاب غذای ۱۵۰۰ زندانی و درگیری در زندان‌ها

در تاریخ ۲۲ تیرماه، همزمان با انتقال ۶ زندانی محکوم به اعدام به سلول‌های انفرادی جهت اجرای حکم در واحد ۲ زندان قزلحصار کرج، حدود ۱۵۰۰ زندانی در اقدامی بی‌سابقه دست به اعتصاب غذای خشک زدند. زندانیان با قرائت بیانیه‌ای و در دست داشتن پلاکارد «نه به اعدام» اعلام کردند تا زمان احقاق حق به اعتصاب خود ادامه می‌دهند. مقامات زندان در واکنش، علاوه بر قطع ارتباط این بند، اقدام به نصب و تقویت دستگاه‌های پارازیت و اختلال‌گر سیگنال (جمر) کردند تا صدای معترضان به بیرون نرسد.

همزمان در بند زنان زندان اوین، انتقال اجباری ۶۰ زندانی از زندان قرچک ورامین به بحران جدی شلوغی مفرط دامن زده است. در جریان اعتراض زنان زندانی به این وضعیت، گارد زندان اقدام به ضرب‌وشتم وحشیانه زندانیان کرد که در پی آن، معصومه نساجی (زندانی سیاسی ۶۴ ساله مبتلا به بیماری قلبی) با بدنی مجروح و بدون دسترسی به داروهای حیاتی‌اش به سلول انفرادی منتقل شد.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
• آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• اعدام محمد امینی دهاقانی از بازداشت‌شدگان اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴؛ اجرای حکم پس از محاکمه مخفیانه
• اعدام زندانی سیاسی عارف خوشکار؛ اجرای حکم یکی از بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۱ در زندان قزلحصار
• سومین روز اعتصاب غذا و تحصن ۱۵۰۰ زندانی محکوم به اعدام در قزلحصار؛ ادامه اعتراض به اجرای احکام اعدام + فیلم
• وضعیت زندان عادل‌آباد؛ گزارش تازه از تشدید فشار بر زندانیان سیاسی، کمبود غذا و نقض اصل تفکیک جرائم

افزایش شتاب دستگاه سرکوب و اعدام

افزایش شتاب اجرای احکام اعدام، صدور مجازات‌های سنگین برای معترضان نوجوان و جوان، تصفیه محیط‌های دانشگاهی و برخورد خونین با تجمعات صنفی، همگی نشانه‌های آشکار از هراس سیستمی است که بقای خود را تنها در گرو سرکوب مطلق می‌بیند. کانون حقوق بشر ایران ضمن محکوم کردن این جنایات سیستماتیک، از مجامع بین‌المللی و گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل می‌خواهد تا پرونده نقض حقوق بشر در ایران را به طور ویژه و فوری در دستور کار قرار دهند.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک