تحلیلگران حقوق بشری میگویند روند صعودی اعدام ها در ایران، پاسخی سیاسی به خیزشهای اجتماعی و نشانهای از تلاش حاکمیت برای مهار نارضایتی عمومی است
کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۱۴ شهریورماه ۱۴۰۵ – دو زندانی در زندان رفسنجان اعدام شدند. این اعدامها در ماههای شهریور و مرداد اجرا شده است.
اعدام ولیجان نورزای در زندان رفسنجان
بامداد چهارشنبه ۱۱ شهریورماه ۱۴۰۵، یک تبعه افغانستان به نام ولیجان نورزای در زندان رفسنجان اعدام شد. وی ۲۹ ساله، اهل روستاهای فراه افغانستان، ۳سال پیش به اتهام قتل مورد هدف تیراندازی ماموران قرار گرفت و تا زمان اعدام بر روی ویلچر بود. وی تا لحظه اعدام نیز اتهام قتل را رد کرده بود
اعدام یدالله شمسی در مردادماه
سحرگاه دوشنبه ۲۶ مردادماه ۱۴۰۵، یدالله شمسی در زندان رفسنجان اعدام شد. وی ۳۰ ساله، اهل رفسنجان بود که ۴سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- مستند حقوقی؛ بررسی کارنامه محمدمهدی شهمیرزادی؛ قاضی و رئیس شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران
- خودکشی زندانیان و مرگهای مشکوک پس از آزادی؛ هشدار فوری به خانوادهها
- زندان تهران بزرگ؛ فروش تخت، تماس و ملاقات در سایه فشار اقتصادی بر زندانیان
اعـدام؛ مجازاتی در تعارض با حق بنیادین حیات
اعدام، بهعنوان شدیدترین مجازات کیفری، با حق حیات بهعنوان بنیادیترین حق انسانی در تعارض است. ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر، حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی را برای هر انسان به رسمیت میشناسد؛ در حالی که اجرای اعدام این حق را بهصورت کامل و برگشتناپذیر سلب میکند. در صورت وقوع خطای قضایی، امکان جبران چنین حکمی وجود ندارد و نمونههای متعددی از محکومیتهای نادرست در جهان ثبت شده است.
اعدام و تعهدات بینالمللی
مجازات اعـدام علاوه بر حق حیات، از منظر شرایط نگهداری محکومان و آثار روانی انتظار اجرای حکم میتواند با ممنوعیت رفتارهای غیرانسانی و تحقیرآمیز نیز در تعارض باشد. ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی که ایران به آن پیوسته، حق حیات را به رسمیت میشناسد و اعمال اعـدام را، حتی در کشورهای دارای این مجازات، به محدودترین شرایط و رعایت کامل تضمینهای دادرسی عادلانه مشروط میکند.
دسترسی به وکیل، حق دفاع مؤثر، استقلال دادگاه و امکان تجدیدنظر از مهمترین این تضمینها هستند. در پروندههای سیاسی و امنیتی، نگرانی درباره نبود شفافیت، محدودیت حقوق دفاعی، اعترافات اجباری و فقدان نظارت مستقل، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
نقض حقوق بشر و حق حیات
صدور و اجرای حکم اعـدام، به دلیل ماهیت برگشتناپذیر آن، یکی از جدیترین اشکال سلب حق حیات محسوب میشود. هنگامی که پرونده با ابهام قضایی، محدودیت دسترسی به وکیل، اعترافات اجباری یا فشارهای امنیتی همراه باشد، نگرانی درباره نقض دادرسی عادلانه افزایش مییابد. از همین رو، بسیاری از نهادهای حقوق بشری خواستار توقف اجرای احکام اعدام و حرکت به سوی لغو کامل این مجازات هستند.
مهمترین مواد و اسناد مرتبط
قطعنامههای مجمع عمومی سازمان ملل: درخواست از دولتها برای تعلیق اجرای احکام اعـدام و حرکت به سوی لغو این مجازات.باره توقف اعـدام: جامعه جهانی بارها از دولتها خواسته است با تعلیق اجرای احکام اعـدام، زمینه لغو کامل این مجازات را فراهم کنند.
ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حیات، آزادی و امنیت شخصی.
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: منع شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز.
ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق برخورداری از دادرسی عادلانه و علنی.
ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حق ذاتی حیات و محدودیتهای اعمال مجازات اعدام.
ماده ۱۴ میثاق: حق محاکمه منصفانه، دسترسی به وکیل و دفاع مؤثر.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post