گزارش ماهانه نقض حقوق بشر در ژوئن ۲۰۲۶ از افزایش چشمگیر اعدامها، ادامه بازداشتهای گسترده، اعدام زندانیان سیاسی، بازداشت شهروندان بهائی و تداوم قتلهای ناشی از تیراندازی مأموران حکایت دارد.
کانون حقوق بشر ایران، یکشنبه ۱۴ تیرماه ۱۴۰۵ – گزارش ماهانه وضعیت حقوق بشر در ایران طی ژوئن ۲۰۲۶ نشان میدهد که روند نقض حقوق بنیادین شهروندان همچنان ادامه داشته است. بر اساس اطلاعات گردآوریشده، دستکم ۱۰۸ زندانی در زندانهای مختلف اعدام شدند، ۹۶ نفر بازداشت شدند و دستکم پنج شهروند نیز در نتیجه تیراندازی مأموران جان خود را از دست دادند. بخش قابل توجهی از این موارد به بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و اقلیتهای قومی و مذهبی مربوط میشود.
باکس اطلاعات کلیدی
اعدامها: ۱۰۸نفر
زندانیان سیاسی اعدام شده: ۵ نفر
زنان اعدام شده: ۲ نفر
شهروندان بلوچ اعدام شده: ۱۶ نفر
شهروندان کرد اعدام شده: ۱۴ نفر
شهروندان افغانستانی اعدام شده: ۵ نفر
بازداشتها: ۹۶ نفر
بازداشتهای سیاسی: ۸۸ نفر
بازداشت شهروندان بهایی: ۸ نفر
قتل بر اثر تیراندازی ماموران: ۵ نفر
چرا گزارش ژوئن ۲۰۲۶ درباره حقوق بشر اهمیت دارد؟
بررسی آمارهای منتشرشده نشان میدهد که ژوئن ۲۰۲۶ یکی از ماههای پرتنش از منظر وضعیت حقوق بشر بوده است. افزایش شمار اعدامها، ادامه بازداشت فعالان و شهروندان، صدور و اجرای احکام علیه بازداشتشدگان اعتراضات و همچنین گزارشهای مربوط به قتل شهروندان در اثر تیراندازی مأموران، از مهمترین محورهای این گزارش به شمار میرود.
آمار اعدامها در ژوئن ۲۰۲۶ چه تصویری ارائه میدهد؟
بر اساس اطلاعات منتشرشده، دستکم ۱۰۸ زندانی در زندانهای مختلف اعدام شدند.
از این تعداد:
- ۱۶ نفر بلوچ
- ۱۴ نفر کرد
- ۵ نفر از اتباع افغانستان
- ۲ زن
- ۱۰۱ مرد
- ۵ زندانی سیاسی
اعدام این تعداد زندانی در یک ماه، همچنان نگرانیها درباره روند اجرای مجازات اعدام را افزایش داده است.
اعدام دو زن در زندان مرکزی قزوین
در میان اعدامشدگان، دو زن نیز حضور داشتند.
آسیه فرهمند، ۲۸ ساله، در ۷ ژوئن ۲۰۲۶ (۱۷ خرداد ۱۴۰۵) به اتهام قتل در زندان مرکزی قزوین اعدام شد.
همچنین زینب زرینی، ۳۲ ساله، در همان روز و در همان زندان با اتهام مشابه اعدام شد.
اعدام پنج زندانی سیاسی
یکی از مهمترین بخشهای این گزارش به اجرای حکم اعدام پنج زندانی سیاسی اختصاص دارد.
اشکان مالکی و مهرداد محمدینیا، دو زندانی سیاسی کرد، روز اول ژوئن ۲۰۲۶ در زندان قزلحصار اعدام شدند.
بر اساس اطلاعات موجود، این دو نفر به همراه آرمان معرفتی در پروندهای مرتبط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ محاکمه شده بودند. این پرونده به حوادث کوی نصر تهران و حوزه علمیه امام هادی ارتباط داده شده و اتهامهایی از جمله اقدام علیه امنیت کشور، تخریب اموال عمومی و مشارکت در آتشسوزی به آنان نسبت داده شده بود.
همچنین فتحالله آوری، ۴۲ ساله، در دوم ژوئن در زندان مرکزی همدان اعدام شد.
در ادامه این روند، جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی، ۲۴ ساله، نیز در ۱۶ ژوئن در زندان شاهرود اعدام شدند.
بر اساس گزارشها، هر سه نفر نیز از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ بودند.
وضعیت بازداشتها چگونه بود؟
بر اساس آمار منتشرشده، دستکم ۹۶ نفر طی ژوئن ۲۰۲۶ بازداشت شدند.
از این تعداد:
- ۸۸ نفر در پروندههای سیاسی، مرتبط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، اجرای احکام یا پروندههای مرتبط با جنگ بازداشت شدند.
- ۸ نفر از شهروندان بهائی نیز یا برای اجرای حکم زندان یا بدون اعلام دلیل مشخص بازداشت شدند.
این آمار نشان میدهد که بازداشت فعالان سیاسی و اقلیتهای مذهبی همچنان ادامه دارد.
گزارش قتلهای ناشی از تیراندازی مأموران
بخش دیگری از این گزارش به جانباختن شهروندان در نتیجه تیراندازی مأموران اختصاص دارد.
طبق اطلاعات منتشرشده، دستکم:
- ۴ شهروند
- و یک سوختبر
در شهرها و جادههای مختلف بر اثر تیراندازی مأموران جان خود را از دست دادند.
در عین حال، گزارش تأکید میکند که با توجه به شرایط پس از جنگ و محدودیتهای اطلاعرسانی، احتمال میرود آمار واقعی بیش از ارقام منتشرشده باشد.
آمارهای ژوئن ۲۰۲۶ نشان میدهد که روند اعدام، بازداشت و استفاده از خشونت مرگبار علیه شهروندان همچنان ادامه داشته است. اجرای حکم اعدام برای پنج زندانی سیاسی، افزایش بازداشتهای مرتبط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و بازداشت شهروندان بهائی، در کنار گزارشهای مربوط به تیراندازی مأموران، تصویری از استمرار نگرانیها درباره وضعیت حقوق بشر در ایران ارائه میدهد.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر - مشهد در شب ۱۹ دی؛ ویدئویی از آغاز تیراندازی به معترضان و روایت سرکوب خونین اعتراضات سراسری + فیلم و عکس
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- گزارش ویژه کانون حقوق بشر ایران| زندان دستگرد اصفهان؛ افشای شکنجه و تشدید سرکوب زندانیان سیاسی
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات - جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
- زندان دستگرد اصفهان؛ افشای قتلعام و سرکوب خونین زندانیان در ۱۱ فروردین ۱۴۰۵
بررسی حقوق پرونده بر اساس قوانین داخلی
مقدمه
هرچند قوانین مرتبط با پروندههای امنیتی و مجازات اعدام همواره با انتقاد نهادهای بینالمللی حقوق بشر روبهرو بودهاند، اما حتی بر اساس قوانین داخلی نیز رعایت اصول دادرسی عادلانه، حق دفاع، تناسب مجازات، حفظ جان شهروندان و رعایت حقوق متهمان از الزامات قانونی محسوب میشود.
مواد قانونی مرتبط
اصل ۲۲ قانون اساسی؛ مصونیت جان، مال و حیثیت اشخاص
اصل ۳۲؛ ممنوعیت بازداشت خارج از ضوابط قانونی
اصل ۳۴؛ حق دادخواهی
اصل ۳۵؛ حق برخورداری از وکیل
اصل ۳۷؛ اصل برائت
اصل ۳۸؛ ممنوعیت شکنجه
- اصل ۳۹؛ ممنوعیت هتک حرمت زندانیان
موارد نقض قانون
اجرای گسترده احکام اعدام در پروندههای سیاسی
بازداشت بدون اعلام دلایل روشن در برخی پروندهها
محدودیت اطلاعرسانی درباره برخی بازداشتها
گزارشهای مربوط به استفاده از سلاح گرم علیه شهروندان
بررسی ابعاد حقوق بشری پرونده
هر پرونده، افزون بر جنبههای قضایی، از منظر تعهدات و استانداردهای بینالمللی حقوق بشر نیز قابل بررسی است. این بخش با استناد به اسناد معتبر بینالمللی، مهمترین اصول و حقوق بنیادینی را که با موضوع این پرونده ارتباط دارند، مرور میکند تا ابعاد حقوق بشری آن در چارچوب معیارهای شناختهشده جهانی تبیین شود.
مواد نقض شده
ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر
حق حیات، آزادی و امنیت شخصی؛ اجرای گسترده احکام اعدام و گزارشهای مربوط به تیراندازی مأموران، این حق بنیادین را در کانون توجه قرار میدهد.
ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر
ممنوعیت بازداشت خودسرانه؛ بازداشتهای بدون اعلام دلایل روشن یا با محدودیت در اطلاعرسانی میتواند از منظر این ماده مورد بررسی قرار گیرد.
ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر
حق برخورداری از دادرسی عادلانه؛ تمامی متهمان باید از رسیدگی مستقل، بیطرفانه و امکان دفاع مؤثر برخوردار باشند.
ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی
حق حیات؛ این ماده دولتها را به رعایت بالاترین استانداردهای حقوقی در پروندههای منتهی به مجازات اعدام ملزم میکند.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post