فائزه صالح‌آبادی؛ تداوم بازداشت هنرمند معترض در زندان وکیل‌آباد مشهد و ناتوانی خانواده در تأمین وثیقه ۴ میلیارد تومانی

فائزه صالح‌آبادی، هنرمند معترض و مادر دو فرزند، از بهمن‌ماه ۱۴۰۴ در زندان وکیل‌آباد مشهد در بازداشت به سر می‌برد. خانواده او می‌گویند به دلیل شرایط دشوار اقتصادی و بیماری اعضای خانواده، توانایی تأمین وثیقه ۴ میلیارد تومانی تعیین‌شده را ندارند و درخواست کاهش وثیقه نیز تاکنون بی‌پاسخ مانده است

کانون حقوق بشر ایران، پنج‌شنبه ۲۱ خردادماه ۱۴۰۵ – ادامه بازداشت فائزه صالح‌آبادی، هنرمند ۳۳ ساله و مادر دو فرزند، بار دیگر موضوع استفاده از وثیقه‌های سنگین در پرونده‌های سیاسی و عقیدتی را به یکی از محورهای بحث حقوقی و حقوق بشری تبدیل کرده است. این شهروند مشهدی از ۲۰ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ در زندان وکیل‌آباد نگهداری می‌شود و با وجود پایان تحقیقات مقدماتی و ارسال پرونده به دادگاه انقلاب، هنوز جلسه رسیدگی به پرونده او برگزار نشده است. همزمان خانواده وی اعلام کرده‌اند که به دلیل مشکلات مالی و بیماری اعضای خانواده، امکان تأمین وثیقه ۴ میلیارد تومانی را ندارند.

فائزه صالح‌آبادی چگونه بازداشت شد؟

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، مأموران امنیتی در روز ۲۰ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ با مراجعه به منزل فائزه صالح‌آبادی او را بازداشت کردند. وی پس از انتقال به پاسگاه مصلی بانوان و طی مراحل اولیه بازجویی، به زندان وکیل‌آباد مشهد منتقل شد.

این زندانی هم‌اکنون در بند موسوم به «بند آرامش» نگهداری می‌شود؛ بندی که شماری از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه نیز در آن حضور دارند. از زمان بازداشت تاکنون، او ماه‌ها در انتظار تعیین تکلیف نهایی پرونده خود بوده است.

اتهامات مطرح‌شده علیه فائزه صالح‌آبادی چیست؟

بر اساس اطلاعات موجود، اتهام‌های مطرح‌شده علیه فائزه صالح‌آبادی شامل «توهین به مقدسات»، «توهین به رهبری» و «تبلیغ علیه نظام» عنوان شده است.

خانواده این زندانی اعلام کرده‌اند که مبنای تشکیل پرونده، فعالیت‌های او در شبکه اجتماعی اینستاگرام و برخی استوری‌های منتشرشده در این فضا بوده است. با این حال، جزئیات دقیق مستندات پرونده و ادله مطرح‌شده از سوی مراجع قضایی تاکنون به صورت عمومی منتشر نشده است.

به گفته همسر وی، فائزه صالح‌آبادی در تاریخ ۱۸ فروردین‌ماه ۱۴۰۵ آخرین دفاعیات خود را ارائه کرده و پرونده نیز در ۴ خردادماه همان سال پس از تکمیل تحقیقات به دادگاه انقلاب ارسال شده است. با وجود این، هنوز جلسه دادگاه برای رسیدگی نهایی برگزار نشده و وضعیت پرونده همچنان بلاتکلیف باقی مانده است.

چرا وثیقه ۴ میلیارد تومانی به موضوعی بحث‌برانگیز تبدیل شده است؟

مهم‌ترین موضوع مطرح‌شده در پرونده فائزه صالح‌آبادی، تعیین وثیقه سنگین ۴ میلیارد تومانی است؛ مبلغی که خانواده او توان تأمین آن را ندارند.

همسر این زندانی می‌گوید خانواده در شرایط اقتصادی دشواری قرار دارد. فرزند ۱۴ ساله آنها از کودکی با بیماری آسم و مشکلات تنفسی دست‌وپنجه نرم می‌کند و همسر فائزه صالح‌آبادی نیز مبتلا به بیماری صرع است. این وضعیت موجب شده که خانواده عملاً امکان تهیه چنین مبلغی را نداشته باشد.

در ماه‌های گذشته درخواست‌هایی برای کاهش میزان وثیقه به مراجع قضایی ارائه شده، اما تاکنون با این درخواست‌ها موافقت نشده است. در نتیجه، ادامه بازداشت فائزه صالح‌آبادی بیش از آنکه ناشی از صدور حکم محکومیت باشد، به ناتوانی خانواده در تأمین وثیقه تعیین‌شده گره خورده است.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

بررسی حقوقی پرونده بر اساس قوانین داخلی

ابهامات حقوقی پرونده

در این پرونده چند پرسش حقوقی مطرح است؛ نخست آنکه با وجود پایان تحقیقات مقدماتی و ارسال پرونده به دادگاه، چرا جلسه رسیدگی در مدت زمان معقول برگزار نشده است؟ دوم آنکه آیا میزان وثیقه تعیین‌شده با شرایط فردی متهم، نوع اتهامات و وضعیت خانوادگی او تناسب دارد یا خیر؟

مواد قانونی مرتبط

مطابق ماده ۲۵۰ قانون آیین دادرسی کیفری، قرارهای تأمین کیفری از جمله وثیقه باید مستدل، موجه و متناسب با اهمیت جرم، شدت مجازات، سابقه متهم و وضعیت شخصی و اجتماعی وی تعیین شود.

همچنین فلسفه قرار تأمین کیفری، تضمین حضور متهم در مراحل رسیدگی است، نه ایجاد مجازات پیش از صدور حکم یا محروم کردن فرد از آزادی به دلیل ناتوانی مالی.

موارد نقض قانون

با توجه به اینکه اتهامات مطرح‌شده علیه فائزه صالح‌آبادی به فعالیت‌های مجازی و انتشار محتوا در شبکه‌های اجتماعی مربوط دانسته شده است، تعیین وثیقه ۴ میلیارد تومانی می‌تواند از منظر اصل تناسب قرار تأمین با ابهام‌های جدی روبه‌رو باشد.

از سوی دیگر، طولانی شدن روند رسیدگی و عدم برگزاری دادگاه پس از تکمیل تحقیقات، می‌تواند با اصل رسیدگی در مدت زمان متعارف و حقوق متهم در تعارض قرار گیرد.

ادامه بازداشت چه تأثیری بر خانواده فائزه صالح‌آبادی داشته است؟

فائزه صالح‌آبادی علاوه بر فعالیت هنری، مادر دو فرزند است و نقش مهمی در مدیریت زندگی خانوادگی داشته است. ادامه بازداشت او فشارهای روحی و اقتصادی سنگینی بر خانواده وارد کرده است.

بیماری فرزند نوجوان خانواده و ابتلای همسر وی به صرع، شرایط را دشوارتر کرده است. نزدیکان این خانواده می‌گویند تداوم بازداشت و بلاتکلیفی پرونده، فشار روانی قابل توجهی بر اعضای خانواده وارد کرده و زندگی آنان را با مشکلات فراوانی روبه‌رو ساخته است.

نقض حقوق بشر؛ بازداشت طولانی‌مدت و استفاده از وثیقه‌های سنگین

پرونده فائزه صالح‌آبادی از منظر حقوق بشری نیز نگرانی‌هایی را ایجاد کرده است. بازداشت طولانی‌مدت پیش از صدور حکم، تعیین وثیقه‌ای فراتر از توان مالی خانواده و تأخیر در رسیدگی قضایی، از جمله مواردی است که مورد انتقاد نهادهای حقوق بشری قرار می‌گیرد.

مواد نقض‌شده

ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت بازداشت خودسرانه. ادامه بازداشت طولانی‌مدت بدون رسیدگی نهایی می‌تواند با این اصل در تعارض قرار گیرد.

ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق برخورداری از دادرسی عادلانه و علنی. تأخیر در برگزاری دادگاه و تعیین تکلیف پرونده، این حق بنیادین را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

ماده ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی: حق رسیدگی در مدت زمان معقول. طولانی شدن فرآیند قضایی و بلاتکلیف ماندن پرونده با این اصل مغایرت دارد.

ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: آزادی عقیده و بیان. تعقیب قضایی شهروندان به دلیل انتشار مطالب در شبکه‌های اجتماعی همواره از موضوعات مورد مناقشه در حوزه حقوق بشر بوده است.

پرونده فائزه صالح‌آبادی در حالی ادامه دارد که خانواده او همچنان امیدوارند با کاهش وثیقه یا تعیین تکلیف سریع پرونده، امکان آزادی این مادر دو فرزند و بازگشت او به خانواده فراهم شود.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک