با ادامه جنگ و تشدید حملات، شهرهای ایران به فضایی امنیتی و پادگانی تبدیل شدهاند. گزارشهای مردمی از گرانی شدید، اختلال در زندگی روزمره و ایجاد ایستهای بازرسی گسترده حکایت دارد؛ وضعیتی که بسیاری از ناظران آن را تبدیل شدن مردم به «سپر انسانی» در میانه جنگ و سرکوب میدانند
کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۲۰ اسفندماه ۱۴۰۴ – با ادامه جنگ و تشدید حملات هوایی، گزارشهای رسیده از شهرهای ایران حاکی از وخامت شدید وضعیت زندگی مردم است. شهروندان در شرایطی با ناامنی، گرانی گسترده و تعطیلی بسیاری از فعالیتهای اقتصادی روبهرو هستند که فضای شهرها نیز به شدت امنیتی شده است. بسیاری از ناظران معتقدند مردمی که تنها چند ماه پیش در اعتراضات دیماه با سرکوب خونین مواجه شدند، اکنون نیز در سایه جنگ و بمبارانها جان خود را از دست میدهند.
زندگی مختل شده در سایه جنگ
گزارشهای مردمی نشان میدهد که زندگی روزمره در بسیاری از شهرها به شدت مختل شده است. با ادامه جنگ، فعالیتهای اقتصادی و شغلی در بسیاری از مناطق متوقف شده و بسیاری از مغازهها و مراکز کسبوکار تعطیل شدهاند. در تهران، شهری که همواره به عنوان شهری پرجنبوجوش شناخته میشد، اکنون سکوتی سنگین حاکم است. خیابانها خالیتر از همیشه شده و کرکره بسیاری از مغازهها پایین کشیده شده است. بسیاری از شهروندان میگویند که اکنون مهمترین دغدغه آنان نه کار و زندگی، بلکه تنها «زنده ماندن تا صبح روز بعد» است.
در چنین شرایطی، جنگ نه تنها امنیت فیزیکی شهروندان را تهدید میکند، بلکه چرخه اقتصادی و اجتماعی زندگی را نیز مختل کرده است.
بحران اقتصادی و سفرههای خالی
در کنار ناامنی ناشی از جنگ، فشار اقتصادی نیز بر زندگی مردم سایه انداخته است. گزارشها حاکی از افزایش شدید قیمت مواد غذایی در روزهای اخیر است.
در برخی مناطق، قیمت اقلامی مانند تخممرغ و سیبزمینی طی مدت کوتاهی دو تا سه برابر شده است. بسیاری از خانوادهها میگویند که حتی تهیه سادهترین مواد غذایی نیز برای آنان دشوار شده است. رنج خانوادههایی که در میان نگرانیهای ناشی از جنگ قادر به تامین غذای روزانه خود نیستند، به یکی از مهمترین مشکلات اجتماعی این روزها تبدیل شده است. صفهای طولانی در برابر پمپبنزینها و نانواییها، بهویژه در روزهای نخست جنگ، تصویری از فشار اقتصادی و اضطراب اجتماعی در میان مردم ارائه میدهد.
فضای امنیتی و ایستهای بازرسی گسترده
در کنار بحران اقتصادی و ناامنی ناشی از جنگ، فضای شهرها نیز به شدت امنیتی شده است. گزارشهای مردمی حاکی از حضور گسترده نیروهای بسیج و سپاه در خیابانها و ایجاد ایستهای بازرسی متعدد در سطح شهرهاست. در بسیاری از مناطق، نیروهای بسیجی و پاسداران هر شب با گشتهای موتوری در خیابانها حضور دارند و از شهروندان مدارک شناسایی درخواست میکنند. رانندگان خودروها نیز در بسیاری از نقاط مجبور به ارائه گواهینامه و مدارک خودرو به نیروهای امنیتی هستند.
به گفته برخی شهروندان، هدف از این اقدامات ایجاد محدودیت برای حضور مردم در سطح شهرها و کنترل فضای اجتماعی است. چنین فضایی باعث شده بسیاری از شهروندان پیش از آنکه نگران حملات و بمبارانهای ناشی از جنگ باشند، از حضور در خیابانهای شهر خود نیز احساس ناامنی کنند.
ترس و اضطراب در میان کودکان
در میان پیامدهای جنگ، فشار روانی بر کودکان یکی از نگرانیهای جدی خانوادههاست. بسیاری از خانوادهها میگویند که کودکانشان با هر صدای انفجار یا پرواز هواپیماها دچار ترس و اضطراب میشوند. شبها، زمانی که حملات و انفجارها ادامه دارد، بسیاری از خانوادهها خواب و آرامش خود را از دست دادهاند. کودکان که توان درک کامل شرایط جنگ را ندارند، بیش از دیگران تحت تاثیر این فضای پرتنش قرار گرفتهاند.
بسیاری از والدین میگویند که تنها پناه فرزندانشان در این شرایط، آغوش آنان است؛ در حالی که خود نیز از آینده و سرنوشت نامعلوم در میان جنگ نگران هستند.
- فراخوان اجرای مصوبه ۲۱۱، آزادی زندانیان در پی حملات جنگی
- وضعیت اضطراری در زندان اوین؛ نگرانی درباره شرایط زندانیان و مطالبه آزادی آنها
- خامنهای کشته شد؛ رهبری که مرگ و نابودی را از خمینی به ارث برد
- اصابت موشک به دیوار زندان اوین؛ جان زندانیان در معرض خطر فوری
- تهدید به انتقال اجباری در زندان اوین؛ خانوادهها از فشار و اجبار بر زندانیان خبر دادند
- تشدید جنگ قدرت پس از مرگ خامنهای؛ مجتبی خامنهای در سایه جنگ جناحها به رهبری رسید
مردم میان سرکوب و جنگ
ناظران اجتماعی معتقدند که مردم ایران در شرایطی بسیار دشوار قرار گرفتهاند. تنها چند ماه پیش، در اعتراضات سراسری دیماه، گزارشهای متعددی از کشته شدن شهروندان توسط نیروهای سرکوبگر منتشر شد. اکنون همان جامعه بار دیگر در معرض خطر مرگ قرار گرفته است؛ این بار در نتیجه جنگ و بمبارانها. بسیاری از تحلیلگران معتقدند مردمی که در اعتراضات سرکوب شدند، اکنون نیز قربانی پیامدهای جنگ شدهاند.
در چنین شرایطی، برخی ناظران از تبدیل شدن مردم به «سپر انسانی» در میانه جنگ سخن میگویند؛ مردمی که نه در تصمیمگیریهای سیاسی نقشی دارند و نه در تعیین سرنوشت این درگیری، اما بیشترین هزینه آن را با جان و زندگی خود میپردازند.
نقض حقوق بشر در شرایط جنگ
وضعیت گزارششده در شهرهای ایران در شرایط جنگ میتواند با اصول بنیادین حقوق بشر در تعارض باشد.
نقض حق حیات – ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: قرار گرفتن غیرنظامیان در معرض خطر بمباران و حملات نظامی میتواند جان شهروندان را تهدید کند.
نقض حق امنیت شخصی – ماده ۹ میثاق حقوق مدنی و سیاسی: فضای امنیتی شدید، ایجاد ایستهای بازرسی گسترده و کنترل مداوم شهروندان میتواند امنیت و آزادیهای فردی آنان را محدود کند.
نقض حق برخورداری از سطح مناسب زندگی – ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: افزایش شدید قیمت مواد غذایی و اختلال در اقتصاد زندگی مردم را به شدت تحت فشار قرار داده است.
در شرایطی که جنگ ادامه دارد و فضای سرکوب و ناامنی نیز بر جامعه سایه افکنده است، نگرانیها درباره وضعیت معیشتی، امنیتی و انسانی مردم ایران همچنان رو به افزایش است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post