یکی از الگوهای رایج در برخورد با بازداشتشدگان اعتراضات، اعمال فشار بر خانوادهها برای حفظ سکوت و خودداری از اطلاعرسانی است. این فشارها گاه در قالب تهدید، گاه با وعده آزادی مشروط و گاه از طریق معرفی وکلای وابسته به ساختار قضایی اعمال میشود
کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۱۷ دیماه ۱۴۰۴ – همزمان با تداوم اعتراضات در شهرهای مختلف و افزایش بازداشت شهروندان، هشدارها درباره وضعیت حقوقی بازداشتشدگان و نحوه برخورد نهادهای امنیتی و قضایی با خانوادههای آنان شدت گرفته است. در همین راستا، یک وکیل دادگستری، با انتشار چندین پیام، نسبت به خطرات جدی پیشروی بازداشتشدگان اعتراضات و سوءاستفاده از بیاطلاعی خانوادهها هشدار داده و بر ضرورت اطلاعرسانی عمومی و مشورت با وکلای مستقل تأکید کرده است.
بازداشت در جریان اعتراضات و افزایش نگرانیهای حقوقی
در روزهای اخیر و در پی گسترش اعتراضات، گزارشهای متعددی از بازداشت شهروندان، از جمله جوانان و نوجوانان، منتشر شده است. بسیاری از این بازداشتها بدون ارائه توضیح روشن درباره محل نگهداری، اتهام انتسابی یا وضعیت سلامت بازداشتشدگان انجام میشود. این شرایط، خانوادهها را در وضعیت اضطراب و بلاتکلیفی قرار داده و زمینه را برای اعمال فشارهای روانی و حقوقی فراهم کرده است.
یک وکیل دادگستری، خانوادهها را خطاب قرار داده و نسبت به اعتماد به توصیههای نهادهای رسمی هشدار داده است. او مینویسد:
«هموطنان عزیز
اگر یکی از اعضای خانواده تان بازداشت شد،نخست با یک وکیل معتمد مشورت کنید،به توصیه های دادیار وبازپرس وماموران نهادهای مختلف عمل نکنید،خبر بازداشت را بعد از چندساعت رسانه ای کنید، با وکلای ماده ۴۸،(وکلای موردوثوق قوه قضاییه)با وکلایی که بازجوها وکارشناسان ودفاتر دادگاه انقلاب معرفی میکنند،تماس نگیرید، اطلاعات ندهید،رشوه وحق الوکاله کلان نپردازید و مطالبه کنندگان را افشا کنید.»
فشار بر خانوادهها؛ سکوت بهعنوان ابزار سرکوب
به گفته ناظران حقوقی، یکی از الگوهای رایج در برخورد با بازداشتشدگان اعتراضات، اعمال فشار بر خانوادهها برای حفظ سکوت و خودداری از اطلاعرسانی است. این فشارها گاه در قالب تهدید، گاه با وعده آزادی مشروط و گاه از طریق معرفی وکلای وابسته به ساختار قضایی اعمال میشود. در چنین شرایطی، بیاطلاعی و انفعال خانوادهها میتواند بازداشتشدگان را در معرض خطرات جدیتری قرار دهد.
این وکیل دادگستری، بر نقش حیاتی رسانهای شدن بازداشتها تأکید کرده و مینویسد:
«هموطنان عزیز
بازداشت اعضای خانواده،دوستان وحتی همراهان موقتی خود در تظاهرات ها را،رسانه ای کنید،به خاطر داشته باشید،بازداشتی های گمنام وتنها، بیش از دیگران در معرض شکنجه و آزارهستند،اطلاع رسانی برای زندانی حاشیه امن ایجاد میکند.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که گزارشهای متعددی از محرومیت بازداشتشدگان اعتراضات از تماس تلفنی، ملاقات با خانواده و دسترسی به وکیل مستقل منتشر شده است؛ وضعیتی که نگرانیها درباره شکنجه و اعترافات اجباری را افزایش داده است.
- فراخوان عمومی برای نجات جان بازداشتشدگان اعتراضات سراسری
- تخلیه سالن ۲ زندان مرکزی کرج برای بازداشتشدگان اعتراضات اخیر
بیاعتمادی به ساختار قضایی در پروندههای اعتراضات
در بخش دیگری از پیامهای این وکیل دادگستری، به وضعیت دستگاه قضایی در پروندههای مرتبط با اعتراضات اشاره شده است. به گفته او، خانوادهها نباید انتظار اجرای عادلانه قوانین را در چنین پروندههایی داشته باشند و باید با احتیاط کامل عمل کنند. وی در این باره مینویسد:
«هموطنان عزیز
امروز دستگاه قضایی فقط بخشی از دشمن است و هیچ امیدی به اجرای حتی قوانین خودشان هم نیست،اما اگر با پیامهای تهدید امیز، بازداشت وهر مشکل دیگری درین زمینه مواجه شدید ،هروقت شب وروز برای مشورت ، میتوانید با من تماس بگیرید.»
این سخنان بازتابدهنده بیاعتمادی گستردهای است که در میان خانوادههای بازداشتشدگان اعتراضات نسبت به نهادهای قضایی شکل گرفته است؛ بیاعتمادیای که ریشه در تجربههای پیشین برخورد با معترضان دارد.
اعتراضات، بازداشت و نقش اطلاعرسانی عمومی
کارشناسان حقوق بشر معتقدند در شرایطی که اعتراضات همچنان ادامه دارد و دامنه بازداشتها رو به گسترش است، اطلاعرسانی عمومی و ثبت دقیق موارد بازداشت، نقشی تعیینکننده در کاهش خطر نقض حقوق انسانی بازداشتشدگان دارد. رسانهای شدن نام و وضعیت افراد بازداشتشده، هزینه هرگونه برخورد پنهان و غیرقانونی را افزایش میدهد و میتواند مانعی در برابر خشونت و آزار باشد.
در چنین فضایی، هشدارهای وکلای مستقل درباره نحوه مواجهه خانوادهها با بازداشتها، بیش از پیش اهمیت پیدا میکند. پیامهای منتشرشده بازتابدهنده نگرانی فزاینده نسبت به سرنوشت بازداشتشدگان اعتراضات و تلاش برای جلوگیری از تکرار چرخه سرکوب در سکوت و بیخبری است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post