سمیه رشیدی؛ وضعیت وخیم یک زندانی سیاسی در زندان قرچک ورامین

به گفته یک زندانی، سمیه بارها در بند جلوی چشم هم‌بندی‌ها زمین خورد و تشنج کرد، اما پزشک زندان گفته بود: تمارض می‌کنی. زمانی‌که حالش وخیم شد، با تأخیر به بیمارستان منتقل شد. در حال حاضر سطح هوشیاری‌اش ۵ است و پزشکان تقریباً قطع امید کرده‌اند

کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۲۹ شهریورماه ۱۴۰۴ – بنا به گزارش‌های موثق، روز سه‌شنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۴، سمیه رشیدی، زندانی سیاسی محبوس در زندان قرچک ورامین، در پی چندین بار تشنج و وخامت حال به بیمارستان مفتح ورامین منتقل شد. پزشکان سطح هوشیاری او را بسیار پایین و وضعیت جسمی‌اش را «بحرانی» توصیف کرده‌اند.

سمیه رشیدی؛ وضعیت وخیم یک زندانی سیاسی در زندان قرچک ورامین — سمیه رشیدی

بیماری که بهانه “تمارض” نام گرفت

سمیه رشیدی سال‌هاست به بیماری صرع مبتلاست؛ بیماری‌ای که حملات ناگهانی تشنج و افت سطح هوشیاری، مهم‌ترین علائم آن است. او از ابتدای بازداشت بارها از سردردهای شدید و علائم پیش‌رونده بیماری خود گفته بود. با این حال، پزشکان زندان قرچک و مسئولان بهداری، شکایت‌های او را به حساب «تمارض» گذاشتند. داروهایی که به او داده شد، تنها آرام‌بخش‌های عمومی و داروهای اعصاب بودند که هیچ ارتباطی با درمان صرع نداشتند.

به روایت یکی از منابع مطلع:
«سمیه بارها در بند جلوی چشم هم‌بندی‌ها زمین خورد و تشنج کرد، اما پزشک زندان گفت تمارض می‌کنی. وقتی حالش وخیم شد، تازه با تأخیر به بیمارستان منتقلش کردند. الان سطح هوشیاری‌اش ۵ است و پزشکان تقریباً قطع امید کرده‌اند.»

این روایت نه‌تنها از بی‌اعتنایی سیستماتیک به بیماری او خبر می‌دهد، بلکه نشان می‌دهد چگونه مسئولان زندان از بیماری زندانیان سیاسی به‌عنوان ابزاری برای شکنجه سفید استفاده می‌کنند.

حملات شدید صرح و انتقال به بیمارستان

روز سه‌شنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۴، بار دیگر حملات صرع سمیه رشیدی شدت گرفت. او چندین بار پشت سر هم دچار تشنج شد. هم‌بندی‌هایش تلاش کردند او را سرپا نگه دارند، اما شدت تشنج‌ها و بی‌هوشی او چنان بود که مسئولان ناچار شدند وی را به بیمارستان منتقل کنند. انتقالی که با تأخیر و پس از ساعت‌ها مقاومت صورت گرفت.

پزشکان بیمارستان مفتح ورامین در نخستین معاینات اعلام کردند که سطح هوشیاری رشیدی بسیار پایین است و شرایط او خطرناک و غیرقابل پیش‌بینی است. خانواده‌اش نیز پس از اطلاع از وضعیت، بارها به بیمارستان مراجعه کردند، اما همانند دیگر خانواده‌های زندانیان سیاسی، با محدودیت شدید در دسترسی به روند درمان و ملاقات با او مواجه شدند.

بازداشت به اتهام شعارنویسی

سمیه رشیدی متولد ۱۳۶۲ و ساکن تهران است. او در تاریخ ۴ اردیبهشت ۱۴۰۴، به دلیل شعارنویسی در محله جوادیه تهران توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد. پس از دو روز بازجویی در بازداشتگاه آگاهی ۱۵ خرداد، ابتدا به بند زنان زندان اوین منتقل شد. با این حال، پس از حمله موشکی اسرائیل به زندان اوین و انتقال ناگهانی ده‌ها زن زندانی، رشیدی نیز در زمره کسانی بود که به زندان قرچک ورامین تبعید شدند.

اتهام رسمی او «تبلیغ علیه نظام» اعلام شد؛ اتهامی که در سال‌های اخیر به برچسبی رایج برای خاموش کردن اعتراض‌های حتی ساده‌ترین اشکال آن بدل شده است.

انتقال به امین آباد، مجازات زندانیان زن در زندان قرچک

قرچک؛ زندانی که خود بیماری می‌آورد

زندان قرچک ورامین سال‌هاست به‌عنوان یکی از بدنام‌ترین زندان‌های زنان در ایران شناخته می‌شود. نبود امکانات بهداشتی، تراکم جمعیت، کمبود دارو، و رفتار خشونت‌آمیز مسئولان، این زندان را به محیطی غیرانسانی بدل کرده است. سمیه رشیدی نیز همانند دیگر زندانیان، در چنین شرایطی محبوس بوده؛ جایی که حتی زندانیان سالم پس از مدتی با بیماری‌های پوستی، تنفسی و گوارشی مواجه می‌شوند.

این زندان نه‌تنها امکان درمان برای بیماران ندارد، بلکه در مواردی مانند وضعیت رشیدی، عملاً بیماری را تشدید کرده و آن را به تهدیدی برای جان زندانی بدل می‌سازد. هم‌بندی‌های او بارها اعلام کرده‌اند که بسیاری از کارهای روزانه رشیدی تنها با کمک دیگران انجام می‌شد، چرا که بیماری، توان او را به شدت کاهش داده بود.

نقض آشکار حقوق بشر

محرومیت سمیه رشیدی از درمان مناسب، نمونه‌ای آشکار از نقض سیستماتیک حقوق بشر در زندان‌های ایران است. بر اساس اسناد بین‌المللی، رفتار با او نقض مستقیم چند ماده کلیدی است:

ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هیچ‌کس نباید تحت شکنجه یا رفتار غیرانسانی قرار گیرد. محرومیت عامدانه از درمان برای بیماری صرع مصداق شکنجه سفید است.
ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هر فرد حق دارد از استاندارد مناسب برای سلامت و درمان بهره‌مند شود.
قواعد نلسون ماندلا (سازمان ملل): زندانیان باید به خدمات پزشکی در سطحی برابر با جامعه بیرون از زندان دسترسی داشته باشند. در مورد رشیدی، این اصل آشکارا زیر پا گذاشته شده است.
میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، ماده ۱۰: با تمام زندانیان باید با کرامت انسانی رفتار شود. وضعیت رشیدی دقیقاً خلاف این اصل است.

سرکوب مضاعف زنان زندانی

پرونده سمیه رشیدی تنها یک نمونه از سرکوب مضاعف زنان در زندان‌های ایران است. زنانی که هم به‌دلیل فعالیت‌های سیاسی تحت فشار قرار می‌گیرند و هم به دلیل جنسیتشان در معرض شرایط دشوارتری نسبت به مردان زندانی هستند. انتقال ناگهانی زنان از اوین به قرچک، خود بخشی از سیاست فشار و تبعید پنهان بوده است.

ضرورت اقدام فوری

اکنون وضعیت سمیه رشیدی به مرحله‌ای رسیده که پزشکان امید چندانی به بهبود او ندارند. با این حال، خانواده و فعالان حقوق بشر تأکید دارند که ادامه درمان مناسب، تنها روزنه‌ای است که می‌تواند جان او را نجات دهد. آنان هشدار داده‌اند که اگر نهادهای بین‌المللی سکوت کنند، فاجعه‌ای انسانی در زندان قرچک رقم خواهد خورد.

سمیه رشیدی امروز نماد بی‌رحمی سیستم قضایی و زندان‌های ایران است؛ زنی که تنها به دلیل شعارنویسی بازداشت شد و اکنون در آستانه مرگ قرار دارد. بیماری او نه امری پنهان، بلکه واقعیتی شناخته‌شده بود، اما مسئولان زندان با برچسب «تمارض»، درمان را از او دریغ کردند. سرنوشت رشیدی، پرسش‌های جدی درباره ماهیت عدالت در ایران برمی‌انگیزد و بار دیگر نشان می‌دهد که چگونه زندان‌های کشور، به جای اصلاح، به قتلگاه خاموشی برای مخالفان بدل شده‌اند.