سازمان ملل متحد؛ محکومیت نقض گسترده و سیستماتیک حقوق بشر در ایران

مجمع عمومی سازمان ملل با تصویب قطعنامه‌ای تازه، افزایش اعدام‌ها و سرکوب سازمان‌یافته حقوق بشر در ایران را به‌شدت محکوم کرد

تصویب هفتاد و دومین قطعنامه علیه وضعیت حقوق بشر در ایران

کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۲۸ آذرماه ۱۴۰۴ – مجمع عمومی سازمان ملل با تصویب قطعنامه‌ای جدید، نقض وخیم، گسترده و سیستماتیک حقوق بشر توسط حکومت ایران را محکوم کرد. این قطعنامه با ۷۸ رأی موافق در برابر ۲۷ رأی مخالف به تصویب رسید. قطعنامه اخیر، هفتاد و دومین سند رسمی سازمان ملل در محکومیت وضعیت حقوق بشر در ایران به‌شمار می‌رود.
کشورهای حامی این قطعنامه، افزایش اعدام‌ها و سرکوب مخالفان را تهدیدی جدی برای تعهدات بین‌المللی ایران دانسته‌اند. قطعنامه تأکید می‌کند که الگوی نقض حقوق بشر در ایران نه موردی، بلکه ساختاری و برنامه‌ریزی‌شده است. به باور ناظران، تداوم تصویب چنین قطعنامه‌هایی نشان‌دهنده نگرانی فزاینده جامعه جهانی است.

اعدام ۲۵ زندانی از جمله یک زن در سبزوار، بم، کنگان، گرگان، بندرعباس، گناباد، قزلحصار کرج، مشهد، رشت، سمنان، اصفهان، دورود، مهاباد، بروجرد و زاهدان — اعدام ۲۵ زندانی

محکومیت افزایش اعدام‌ها به‌عنوان ابزار سرکوب سیاسی

در متن قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل، افزایش هشداردهنده و مستمر استفاده از مجازات اعدام به‌شدت محکوم شده است. این سند تصریح می‌کند که بسیاری از احکام اعدام بر اساس اعترافات اجباری صادر شده‌اند. قطعنامه به اجرای احکام اعدام بدون دادرسی عادلانه اشاره مستقیم دارد. اجرای مخفیانه احکام و عدم اطلاع خانواده‌ها و وکلا نیز نقض فاحش حقوق بنیادین عنوان شده است.

بر اساس این قطعنامه، حکومت ایران از مجازات اعدام به‌عنوان ابزار سرکوب سیاسی استفاده می‌کند.
این ابزار برای خاموش‌کردن مخالفان، معترضان و شرکت‌کنندگان در اعتراضات مسالمت‌آمیز به‌کار گرفته می‌شود.
قطعنامه نسبت به اعمال نامتناسب مجازات اعدام علیه زنان و اقلیت‌های قومی و مذهبی هشدار داده است. نهادهای حقوق بشری این روند را مصداق استفاده ابزاری از عدالت کیفری می‌دانند.

اعدام کودکان و نقض تعهدات بین‌المللی

قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل اعدام افراد زیر ۱۸ سال را نقض آشکار قوانین بین‌المللی معرفی کرده است. این سند به‌صراحت به میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی اشاره می‌کند. همچنین کنوانسیون حقوق کودک به‌عنوان سند الزام‌آور بین‌المللی یادآوری شده است. قطعنامه خواستار توقف فوری و کامل اعدام کودکان در ایران شده است.

فعالان حقوق کودک می‌گویند تداوم این اعدام‌ها، دیکتاتوری حاکم بر ایران را در انزوای حقوقی عمیق‌تری قرار می‌دهد. به گفته آنان، بی‌توجهی به این تعهدات، مسئولیت بین‌المللی سران حکومت را تشدید می‌کند.

بازداشت‌های گسترده و گسترش ایست و بازرسی‌ها در شهرها؛ تشدید سرکوب امنیتی پس از پایان تنش‌ها

شکنجه، بازداشت‌های خودسرانه و محرومیت از درمان

قطعنامه سازمان ملل طیف گسترده‌ای از نقض‌های حقوق بشری را محکوم کرده است. شکنجه جسمی و روانی در بازداشتگاه‌ها از موارد برجسته ذکر شده است. خشونت جنسی و مبتنی بر جنسیت نیز به‌عنوان ابزار سرکوب مورد اشاره قرار گرفته است. رفتارهای غیرانسانی، تحقیرآمیز و مجازات‌های نامتناسب به‌شدت محکوم شده‌اند.

این سند به بازداشت‌های خودسرانه و ناپدیدسازی اجباری نیز اشاره دارد. نقض سیستماتیک حق دادرسی عادلانه از محورهای اصلی انتقاد است. محرومیت زندانیان از درمان پزشکی مناسب، نگرانی جدی سازمان ملل را برانگیخته است. همچنین نسبت به مرگ‌های مشکوک در بازداشت هشدار داده شده است.

سرکوب اعتراضات و فشار فرامرزی

قطعنامه مجمع عمومی، سرکوب اعتراضات مردمی در ایران را محکوم کرده است. محدودیت‌های شدید بر آزادی بیان و رسانه‌ها از دیگر محورهای انتقاد است. سازمان ملل به سرکوب فرامرزی مخالفان در خارج از کشور نیز اشاره کرده است. این اقدامات، نقض اصل حاکمیت قانون در روابط بین‌الملل ارزیابی شده‌اند.

قطعنامه تأکید می‌کند که مصونیت سیستماتیک ناقضان حقوق بشر باید پایان یابد. جامعه جهانی خواستار پاسخگویی عاملان این نقض‌ها شده است.

مای ساتو گزارشگر حقوق بشر ایران — مای ساتو

هشدار گزارشگر ویژه سازمان ملل

پیش از این خانم مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، هشدار جدی صادر کرده است. او در نشست کمیته سوم مجمع عمومی اعلام کرد سران حاکم بر ایران، مسیر «جنایت علیه بشریت» را طی می‌کنند. به گفته او، اعدام‌های گسترده، سرکوب فرامرزی و محدودسازی جامعه نگران‌کننده است. این اظهارات بازتاب گسترده‌ای در محافل حقوق بشری داشت.

پیش‌تر نیز دبیرکل سازمان ملل در گزارشی وضعیت حقوق بشر ایران را «تیره» توصیف کرده بود. او نسبت به افزایش اعدام‌ها، شکنجه بازداشت‌شدگان و سرکوب اقلیت‌ها هشدار داد.

درخواست برای اقدام قاطع‌تر جامعه جهانی

سازمان‌های حقوق بشری تأکید کرده‌اند تصویب قطعنامه کافی نیست. آنان خواستار تقویت زبان قطعنامه و پیگیری عملی مفاد آن هستند. به باور این نهادها، جامعه بین‌المللی مسئولیت اخلاقی و حقوقی دارد. این مسئولیت شامل حمایت مؤثر از قربانیان نقض حقوق بشر در ایران است.