نوروز ۱۴۰۵ در حالی فرا میرسد که زندانیان سیاسی، خانوادههای دادخواه جانباختگان راه آزادی، سال نو را در شرایطی همراه با سرکوب، اعدام و ایستادگی آغاز میکنند
کانون حقوق بشر ایران، اول فروردینماه ۱۴۰۵ – نوروز، نماد زایش و تداوم زندگی، امسال در بستری متفاوت و در امتداد یک دوره پرتنش اجتماعی فرا میرسد. در شرایطی که جامعه با پیامدهای سرکوب، اعدام و فشارهای امنیتی مواجه است، پیام نوروزی امسال بهطور ویژه به زندانیان سیاسی، خانوادههای آنان و خانوادههای دادخواه جانباختگان راه آزادی در دیماه ۱۴۰۴ اختصاص یافته است؛ جایی که امید و مقاومت، در کنار فقدان و فشار، معنای تازهای از نوروز را شکل دادهاند.
نوروز؛ نماد زایش در دل بحران
نوروز و آغاز بهار، همواره نویدبخش رویش و تداوم زندگی بوده است. پس از ماههای سرد زمستان، این فصل بهعنوان نمادی از تغییر و حرکت به سوی آینده شناخته میشود. این مفهوم، در شرایط کنونی نیز با واقعیتهای اجتماعی گره خورده است.
در حالی که جامعه با بحرانهای مختلف مواجه است، نوروز همچنان بهعنوان نشانهای از استمرار حیات اجتماعی و امید به آینده مطرح میشود. این امید، نه صرفاً در سطح نمادین، بلکه در تجربههای واقعی مردم، بهویژه در بستر اعتراضات و مطالبات اجتماعی، قابل مشاهده است.
مرور یک سال پرتنش؛ از اعتراض تا سرکوب
سال ۱۴۰۴ با مجموعهای از رخدادهای اجتماعی و سیاسی همراه بود که نشاندهنده تشدید شکاف میان جامعه و ساختار حاکم است. در این دوره، مردم در مقاطع مختلف به خیابانها آمدند و مطالبات خود را بهصورت علنی مطرح کردند. این اعتراضات، در نقاط مختلف کشور و با حضور اقشار گوناگون شکل گرفت و به یکی از شاخصترین نشانههای نارضایتی عمومی تبدیل شد.
در این میان، اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ نقطه عطف این روند به شمار میرود. این اعتراضات که در ابعادی گسترده و با سرعتی کمسابقه در شهرهای مختلف گسترش یافت، از سوی بسیاری از ناظران بهعنوان یکی از بزرگترین و رادیکالترین حرکتهای اعتراضی در دهههای اخیر توصیف شده است. شرکتکنندگان در این اعتراضات، مطالباتی فراتر از مسائل معیشتی را مطرح کردند و خواستار تغییرات بنیادین شدند.
در مقابل، این اعتراضات با واکنش شدید نهادهای امنیتی مواجه شد. سرکوب گسترده، بازداشتهای وسیع و استفاده از خشونت مرگبار علیه معترضان، از جمله اقداماتی بود که در جریان این رخدادها گزارش شد. بهدنبال این سرکوب، شمار قابل توجهی از معترضان کشته یا بازداشت شدند و فضای امنیتی در سراسر کشور تشدید شد.
در ادامه این روند، موجی از بازداشتها و صدور احکام سنگین علیه معترضان شکل گرفت.
گسترش کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» در زندانهای مختلف
در کنار این تحولات، کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» از ابتدای سال ۱۴۰۴ توسط زندانیان سیاسی شاهد گسترش چشمگیری بود. این کارزار در همه سهشنبههای این سال بهصورت مستمر ادامه یافت و به یکی از مهمترین اشکال مقاومت در داخل زندانها تبدیل شد. این کارزار، که با اعتصاب غذای هفتگی همراه است، در اعتراض به افزایش اعدامها شکل گرفته و توانسته توجه افکار عمومی را به وضعیت زندانیان جلب کند. همزمان، سال ۱۴۰۴ با جانباختن افرادی همراه بود که در مسیر باورهای خود ایستادگی کردند و اکنون به بخشی از حافظه جمعی جامعه تبدیل شدهاند. یاد این جانباختگان در کنار تداوم اعتراضات و مقاومت زندانیان سیاسی، تصویری از سالی را ترسیم میکند که در آن، سرکوب و ایستادگی بهطور همزمان در جریان بوده است.
اعدام بهعنوان ابزار سرکوب در شرایط جنگی و اعتراضات سراسری
در آستانه نوروز، گزارشها حاکی از آن است که ساختار حاکم در مواجهه با احتمال گسترش اعتراضات، به تشدید اعدامها روی آورده است. این اقدامات در شرایطی صورت میگیرد که جامعه در وضعیت جنگی قرار دارد.
بهگفته ناظران، استفاده از اعدام در چنین شرایطی، با هدف مهار اعتراضات و ایجاد فضای بازدارنده انجام میشود. با این حال، شواهد نشان میدهد که این رویکرد نتوانسته مانع از تداوم نارضایتیها شود.
در مقابل، این اقدامات به افزایش حساسیت اجتماعی نسبت به موضوع اعدام و وضعیت زندانیان سیاسی منجر شده است.
- فیلم تکان دهنده به رگبار بستن و کشتن ۲نوجوان بخاطر شادی مرگ خامنهای در فردیس کرج
- وضعیت اضطراری در زندان اوین؛ نگرانی درباره شرایط زندانیان و مطالبه آزادی آنها
- خامنهای کشته شد؛ رهبری که مرگ و نابودی را از خمینی به ارث برد
- اصابت موشک به دیوار زندان اوین؛ جان زندانیان در معرض خطر فوری
- تهدید به انتقال اجباری در زندان اوین؛ خانوادهها از فشار و اجبار بر زندانیان خبر دادند
- تشدید جنگ قدرت پس از مرگ خامنهای؛ مجتبی خامنهای در سایه جنگ جناحها به رهبری رسید
زندانیان سیاسی؛ استمرار مقاومت در شرایط محدود
زندانیان سیاسی، یکی از محورهای اصلی پیام نوروزی امسال هستند. این افراد، که در شرایط محدود و تحت فشار نگهداری میشوند، همچنان به اشکال مختلف به اعتراض خود ادامه میدهند.
اعتصاب غذا و دیگر اشکال مقاومت در داخل زندانها، به نمادی از ایستادگی تبدیل شده است. گزارشها نشان میدهد که این اقدامات نهتنها در داخل زندانها، بلکه در سطح جامعه نیز بازتاب داشته و به تقویت حس همبستگی انجامیده است.
این وضعیت نشان میدهد که زندان، علیرغم محدودیتها، به فضایی برای تداوم کنش اعتراضی تبدیل شده است.
خانوادههای دادخواه؛ حافظان حافظه جمعی
در کنار زندانیان سیاسی، خانوادههای دادخواه نقشی تعیینکننده در تداوم مطالبات اجتماعی ایفا میکنند. بهویژه خانوادههای جانباختگان راه آزادی در دیماه ۱۴۰۴، که نوروز را در غیاب عزیزان خود آغاز میکنند، اما این فقدان را به سکوت تبدیل نکردهاند. آنان با حضور مستمر در عرصه عمومی، تلاش میکنند روایت جانباختگان راه آزادی را زنده نگه دارند و مانع از فراموشی آن شوند.
این خانوادهها با حفظ نام و یاد جانباختگان راه آزادی، به شکلگیری و تداوم حافظه جمعی کمک میکنند؛ حافظهای که نهتنها گذشته را ثبت میکند، بلکه بر مسیر آینده نیز تأثیر میگذارد. روایتهای آنان، چه در قالب سخن گفتن با رسانهها و چه در پیگیری مطالبات، به یکی از ارکان مهم گفتمان اجتماعی تبدیل شده است.
نوروز امسال برای این خانوادهها تنها یک مناسبت سنتی نیست، بلکه لحظهای برای یادآوری، بازخوانی و تأکید بر ادامه مسیر دادخواهی است. آنان در حالی به استقبال سال نو میروند که فقدان را به نیرویی برای استمرار مطالبهگری تبدیل کردهاند و با حفظ این مسیر، نقش خود را در شکلدهی به آگاهی جمعی تثبیت کردهاند.
نوروز بهعنوان میدان همبستگی اجتماعی
یکی از ویژگیهای نوروز امسال، تبدیل آن به بستری برای همبستگی است. پیشنهاد مزین کردن سفرههای هفتسین با تصاویر زندانیان سیاسی و جانباختگان راه آزادی، نمونهای از این تلاشهاست.
این اقدام، بهعنوان یک کنش نمادین، میتواند به یادآوری وضعیت زندانیان و خانوادهها کمک کند و توجه عمومی را به این موضوعات جلب نماید.
در چنین شرایطی، نوروز از یک مناسبت صرفاً فرهنگی، به بستری برای بیان همبستگی و تداوم مطالبات اجتماعی تبدیل میشود.
پیمان جمعی برای تداوم مسیر
کانون حقوق بشر ایران، در آغاز سال جدید، بر تداوم مسیر و حمایت از زندانیان سیاسی و خانوادههای آنان، تاکید کرده و آنرا یکی از محورهای اصلی مقاومت خود میداند. ضمنا این تأکید، در قالب نوعی پیمان جمعی برای ادامه پیگیری مطالبات مطرح میشود.
بر اساس این رویکرد، جامعه بهعنوان بستری برای بازتاب صدای زندانیان و پیگیری مطالبات آنان تعریف میشود. این نگاه، نشاندهنده پیوند میان کنشهای فردی و جمعی در مسیر تغییر است.
نوروز؛ پیوند زندگی و یاد
در پایان، نوروز امسال با ترکیبی از مفاهیم زندگی، یاد و مقاومت تعریف میشود. یاد جانباختگان راه آزادی، در کنار تلاش برای ادامه مسیر، به یکی از عناصر اصلی این نوروز تبدیل شده است.
این پیوند میان گذشته و آینده، میان فقدان و امید، نشان میدهد که نوروز همچنان میتواند بهعنوان نقطهای برای بازتعریف مسیر جمعی عمل کند.
در چنین بستری، نوروز نهتنها آغاز یک سال، بلکه فرصتی برای تأکید بر تداوم زندگی، حفظ یاد و پیگیری مطالبات است؛ مسیری که در آن، امید و مقاومت در کنار یکدیگر معنا پیدا میکنند.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post