سه دانشجوی دیگر دانشگاه شریف با حکم بدوی اخراج و محرومیت یک تا پنجساله از ادامه تحصیل در تمامی دانشگاههای کشور روبهرو شدند
کانون حقوق بشر ایران، پنجشنبه ۲۹ مردادماه ۱۴۰۵ – کمیته انضباطی دانشگاه صنعتی شریف برای آریانا کوچکی، علی علیرضایی و آرش حاتمی، سه دانشجوی دیگر این دانشگاه، حکم بدوی اخراج صادر کرده است. با صدور این آرا، شمار دانشجویان دانشگاه شریف که طی ماههای اخیر با حکم اخراج مواجه شدهاند، به ۱۰ نفر رسیده است.
بر اساس گزارش «دانشجویان متحد»، آریانا کوچکی و آرش حاتمی علاوه بر اخراج از دانشگاه شریف، به مدت یک سال و علی علیرضایی به مدت پنج سال از ادامه تحصیل در تمامی دانشگاههای کشور محروم شدهاند.
هر سه حکم جدید در مرحله بدوی قرار دارند و هنوز نهایی نشدهاند. از میان مجموع ۱۰ حکم اخراج گزارششده، تاکنون تنها حکم رضا دالمن در شورای انضباطی مرکزی سازمان امور دانشجویان وزارت علوم تأیید و برای اجرا به دانشگاه ابلاغ شده است.
آنچه در این گزارش میخوانید
- افزایش شمار احکام اخراج در دانشگاه شریف به ۱۰ دانشجو؛
- صدور سه حکم جدید برای آریانا کوچکی، علی علیرضایی و آرش حاتمی؛
- محرومیت یک تا پنجساله این دانشجویان از تحصیل؛
- نهایی شدن حکم اخراج رضا دالمن در وزارت علوم؛
- گسترش ممنوعالورودی و فشار انضباطی در دانشگاه خواجهنصیر؛
- بررسی احکام از منظر قوانین داخلی و حقوق بشر.
سه حکم اخراج جدید در دانشگاه شریف
آریانا کوچکی، دانشجوی مهندسی صنایع، بر اساس حکم کمیته بدوی انضباطی از دانشگاه شریف اخراج و به مدت یک سال از ادامه تحصیل در تمام دانشگاههای کشور محروم شده است.
آرش حاتمی، دانشجوی رشته فیزیک، نیز با مجازاتی مشابه شامل اخراج و یک سال محرومیت سراسری از تحصیل روبهرو شده است.
سنگینترین حکم در میان سه پرونده جدید برای علی علیرضایی، دانشجوی علوم ریاضی، صادر شده است. او علاوه بر اخراج از دانشگاه شریف، به پنج سال محرومیت از تحصیل در تمامی دانشگاههای کشور محکوم شده است.
جزئیات اتهامات، مستندات مورد استناد کمیته انضباطی و دفاعیات این سه دانشجو بهصورت عمومی منتشر نشده است. مشخص نیست آیا احکام به فعالیت در فضای مجازی، حضور در تجمعهای دانشجویی یا پروندههای مرتبط با اعتراضات دیماه و اسفندماه ۱۴۰۴ ارتباط دارند.
اسامی ۱۰ دانشجوی دانشگاه شریف و احکام آنان
| نام دانشجو | رشته | حکم گزارششده | وضعیت |
| آریانا کوچکی | مهندسی صنایع | اخراج و یک سال محرومیت سراسری | بدوی |
| علی علیرضایی | علوم ریاضی | اخراج و پنج سال محرومیت سراسری | بدوی |
| آرش حاتمی | فیزیک | اخراج و یک سال محرومیت سراسری | بدوی |
| رضا دالمن | کارشناسی ارشد مهندسی کامپیوتر | اخراج و چهار سال محرومیت سراسری | نهایی |
| فاطمه خاکپور | شیمی | اخراج | در حال رسیدگی |
| حسین شادمان | کارشناسی ارشد مهندسی صنایع | اخراج | در حال رسیدگی |
| سپنتا سعیدی | مهندسی کامپیوتر | اخراج و پنج سال محرومیت | در حال رسیدگی |
| مسیحا باقری | مهندسی کامپیوتر | اخراج | در حال رسیدگی |
| فریبرز کهنزاد | مهندسی صنایع | اخراج و پنج سال محرومیت | در حال رسیدگی |
| پرنیان خدابخشی | مهندسی و علم مواد | اخراج و پنج سال محرومیت | در حال رسیدگی |
حکم رضا دالمن پس از تأیید در شورای تجدیدنظر دانشگاه شریف، در شورای انضباطی مرکزی وزارت علوم نیز قطعی و روز ۲۵ مردادماه برای اجرا به دانشگاه ابلاغ شد. معاونت دانشجویی دانشگاه، اتهامهای او را «اخلال در نظم عمومی و امنیت آموزشی محیط دانشگاه» و «توهین به مقدسات اسلامی و ملی» اعلام کرده است.
احکام بدوی و قطعی چه تفاوتی دارند؟
احکام بدوی هنوز قابلیت اعتراض دارند و دانشجویان میتوانند درخواست تجدیدنظر کنند. بنابراین اخراج ۹ دانشجو بهجز رضا دالمن در زمان تنظیم این گزارش قطعی نیست.
بااینحال، صدور حکم بدوی نیز میتواند پیامدهای فوری آموزشی و روانی برای دانشجو داشته باشد؛ بهویژه اگر همزمان با رسیدگی، انتخاب واحد، حضور در کلاس، دسترسی به سامانه آموزشی یا ورود او به دانشگاه محدود شود.
اخراج و محرومیت چندساله از تمام دانشگاههای کشور از سنگینترین مجازاتهای انضباطی به شمار میرود. این مجازات تنها به قطع رابطه دانشجو با یک دانشگاه محدود نیست، بلکه مسیر تحصیلی، آینده شغلی، وضعیت نظاموظیفه و امکان ادامه تحصیل او را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
اعتراض تشکلهای دانشجویی به احکام دانشگاه شریف
همزمان با گسترش احکام انضباطی، ۵۳ تشکل، نشریه و نهاد دانشجویی دانشگاه شریف با انتشار نامهای مشترک، خواستار لغو احکام و توقف روند جاری رسیدگیها شدهاند.
گزارش دیگری از فضای داخلی دانشگاه نشان میدهد طی ماههای اخیر دستکم ۳۰ پرونده انضباطی تشکیل شده و ۱۳ دانشجو با احکام بدوی تعلیق یا اخراج مواجه شدهاند. این آمار شامل مجموعه مجازاتهای انضباطی است و با شمار ۱۰ حکم مشخص اخراج تفاوت دارد.
گسترش فشار در دانشگاه خواجهنصیر
پرونده دانشگاه شریف بخشی از روند گستردهتری است که در دانشگاههای دیگر نیز گزارش شده است. در دانشگاه صنعتی خواجهنصیر، شماری از دانشجویان معترض علاوه بر تشکیل پرونده انضباطی، با ممانعت فیزیکی از ورود به دانشگاه، محرومیت از خوابگاه و قطع خدمات آموزشی و رفاهی مواجه شدهاند.
منابع دانشجویی میگویند از دیماه ۱۴۰۴ تاکنون دستکم ۱۰ تا ۱۵ دانشجوی خواجهنصیر ممنوعالورود شدهاند. درباره برخی از آنان حتی جلسه کمیته انضباطی تشکیل نشده و پس از پایان مدت محدودیت اولیه نیز امکان ورودشان به دانشگاه فراهم نشده است.
ممنوعالورودی بدون ابلاغ رسمی، صدور حکم یا تعیین مدت مشخص، دانشجو را از امکان دفاع و اعتراض محروم میکند. گزارشهای پیشین نیز از احضار گسترده دانشجویان و ابلاغ شفاهی برخی محدودیتها پس از تجمعهای دانشگاهی حکایت داشت.
باکس اطلاعاتی | احکام اخراج دانشگاه شریف
- شمار دانشجویان دارای حکم اخراج: ۱۰ نفر
- احکام جدید: سه حکم بدوی
- دانشجویان جدید: آریانا کوچکی، علی علیرضایی و آرش حاتمی
- بیشترین محرومیت جدید: پنج سال برای علی علیرضایی
- احکام نهاییشده: یک مورد؛ رضا دالمن
- مرجع صدور احکام جدید: کمیته بدوی انضباطی دانشگاه شریف
- وضعیت ۹ پرونده دیگر: قابل اعتراض یا در حال رسیدگی
- پیامد اصلی: اخراج و محرومیت از تحصیل در تمامی دانشگاههای کشور
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- مستند حقوقی؛ بررسی کارنامه محمدمهدی شهمیرزادی؛ قاضی و رئیس شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران
- اعدام قائم حسینی در زندان دستگرد؛ پنجمین اعدام پرونده میدان علیخانی
- اعدام شهرام صادقی؛ ابهام درباره بازجویی و دادرسی و پرسشهای جدی درباره چگونگی اخذ اعترافات
بررسی حقوقی پرونده دانشجویان دانشگاه شریف بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران در سالهای گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه، محدود کردن آزادی بیان و تبدیل دانشگاه به محیط امنیتی مورد انتقاد قرار گرفتهاند. بررسی پرونده دانشجویان دانشگاه شریف بر اساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست؛ هدف، نشان دادن مواردی است که حتی همین قوانین نیز رعایت نشدهاند.
ابهامات حقوقی پرونده
متن کامل احکام سه دانشجوی جدید، اتهامات تفهیمشده و مستندات کمیته انضباطی منتشر نشده است. همچنین روشن نیست دانشجویان چه میزان به پرونده دسترسی داشتهاند و آیا فرصت کافی برای ارائه دفاع، معرفی شاهد و اعتراض به مدارک در اختیار آنان قرار گرفته است.
تناسب میان رفتارهای انتسابی و مجازات اخراج و محرومیت سراسری نیز محل تردید است. مجازاتی که فرد را تا پنج سال از تمام دانشگاههای کشور محروم میکند، باید بر پایه دلایل روشن، رسیدگی مستقل و ضرورت اثباتشده صادر شود.
مواد قانونی مرتبط
- اصل ۲۲ قانون اساسی: حقوق و حیثیت اشخاص را از تعرض مصون میداند.
- اصل ۲۳ قانون اساسی: تفتیش عقاید را ممنوع میکند.
- اصل ۲۴ قانون اساسی: آزادی بیان و انتشار مطالب را به رسمیت میشناسد.
- اصل ۳۰ قانون اساسی: بر گسترش دسترسی به آموزش عالی تأکید دارد.
- اصل ۳۴ قانون اساسی: حق دادخواهی و اعتراض را تضمین میکند.
- شیوهنامه انضباطی دانشجویان مصوب ۱۴۰۳: بر حفظ کرامت دانشجو، پرهیز از تجسس، تناسب میان تخلف و تنبیه و امکان رسیدگی مجدد تأکید دارد.
موارد نقض قانون
- ابهام در دلایل و مستندات احکام؛
- نبود شفافیت درباره فرصت دفاع دانشجویان؛
- نامتناسب بودن اخراج و محرومیت چندساله؛
- احتمال مجازات به دلیل عقیده، فعالیت مجازی یا اعتراض مسالمتآمیز؛
- اعمال محدودیت پیش از قطعی شدن احکام؛
- ممنوعالورودی بدون ابلاغ رسمی و امکان اعتراض.
بررسی پرونده دانشجویان دانشگاه شریف از منظر حقوق بشر
اخراج یا محرومیت از تحصیل به دلیل بیان دیدگاه، فعالیت مسالمتآمیز یا حضور در تجمعهای دانشجویی میتواند ناقض حق تحصیل، آزادی بیان و آزادی تجمع باشد. محدودیت این حقوق باید قانونی، ضروری، متناسب و قابل اعتراض باشد.
اسناد بینالمللی مرتبط
- ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: آزادی عقیده و بیان؛
- ماده ۲۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: آزادی تجمع مسالمتآمیز؛
- ماده ۲۶ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق آموزش؛
- مواد ۱۹، ۲۱ و ۲۲ میثاق حقوق مدنی و سیاسی: آزادی بیان، تجمع و تشکل؛
- ماده ۱۳ میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی: حق دسترسی برابر به آموزش عالی.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک