شهریار براتی، نویسنده، شاعر و زندانی سیاسی اهل یاسوج، هزار و صدمین روز حبس خود را در تبعید و در بند ۷ زندان اوین سپری میکند. او در حالی همچنان از مرخصی، آزادی مشروط و انتقال به زندان محل سکونتش محروم مانده که خانوادهاش نیز برای هر ملاقات ناچار به طی مسافتی طولانی هستند
کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۱۲ تیرماه ۱۴۰۵ – شهریار براتی، زندانی سیاسی و پژوهشگر حوزه علوم اجتماعی، اکنون هزار و صدمین روز از دوران محکومیت خود را در بند ۷ زندان اوین پشت سر میگذارد. او که به دلیل فعالیتهای رسانهای و عدالتخواهانه در فضای مجازی بازداشت و محکوم شده است، علاوه بر تحمل سالها حبس، بارها دوران طولانی سلول انفرادی را تجربه کرده و همچنان از حقوقی همچون مرخصی، آزادی مشروط و انتقال به زندان محل سکونتش محروم است.
چرا شهریار براتی در زندان اوین دوران حبس خود را در تبعید سپری میکند؟
شهریار براتی، اهل یاسوج، دوران محکومیت خود را بهصورت تبعید در زندان اوین سپری میکند؛ وضعیتی که به گفته نزدیکانش، به دلیل فعالیتهای عدالتخواهانه، مبارزه با تبعیض و دفاع از حقوق همنوعانش بر او تحمیل شده است.
او نخستین بار در سال ۱۳۹۸ به دلیل فعالیت در فضای مجازی بازداشت شد و ۱۱۹ روز را در سلول انفرادی گذراند. این بازداشت پس از بازگشت وی از سوئد، کشوری که مدتی در آن اقامت داشت، توسط اطلاعات سپاه انجام شد.
براتی در آن پرونده با اتهاماتی از جمله «تبلیغ علیه نظام»، «عضویت در گروههایی با هدف برهم زدن امنیت کشور»، «تشکیل اداره، دسته یا جمعیت به قصد برهم زدن امنیت کشور در فضای حقیقی و مجازی»، «تحریک مردم به جنگ و کشتار با هدف برهم زدن امنیت» و «تحریک و ترغیب افراد به انجام اعمال خشونتآمیز از طریق فضای مجازی» روبهرو شد و در مجموع به ۱۷ ماه حبس محکوم گردید.
روند بازداشت دوباره شهریار براتی چگونه بود؟
شهریار براتی در مردادماه ۱۴۰۲، پس از دیپورت از ترکیه به ایران، در مرز بازرگان توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به زندان اوین منتقل شد.
او در این مرحله نیز ۸۴ روز را در سلول انفرادی گذراند؛ شرایطی که بسیاری از زندانیان و نهادهای حقوق بشری از آن با عنوان «شکنجه سفید» یاد میکنند. خانواده وی نیز بیش از دو هفته از محل نگهداری و وضعیت او بیاطلاع بودند.
به گفته منابع نزدیک به این زندانی سیاسی، دوران انفرادی با بازجوییهای طولانی و فشارهای شدید روحی همراه بوده است. بسیاری از زندانیان سیاسی معتقدند که نگهداری طولانیمدت در سلول انفرادی با هدف فرسایش روانی، شکستن مقاومت فرد و ایجاد آسیبهای ماندگار روحی انجام میشود.
در نهایت، شهریار براتی با اتهاماتی از جمله «اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم علیه امنیت ملی» و «تبلیغ علیه نظام» به پنج سال و هشت ماه حبس محکوم شد.
فعالیتهای اجتماعی و پژوهشی شهریار براتی چه بوده است؟
شهریار براتی پیش از بازداشت، نویسنده، شاعر و پژوهشگر حوزه علوم اجتماعی بود و بخش عمده فعالیتهای خود را به مسائل اجتماعی و معیشتی اختصاص داده بود.
او در یادداشتها و مقالات خود به موضوعاتی همچون آسیبهای اجتماعی، نابرابری، خودسوزی زنان در مناطق لرنشین، بیکاری، پدیده شوتیها، بحران آب، محیط زیست و سدسازیهای بیضابطه در استانهای لرنشین میپرداخت و تلاش میکرد مشکلات و تبعیضهای موجود علیه مردم این مناطق را بازتاب دهد.
به گفته نزدیکانش، همین فعالیتها و پیگیری مطالبات اجتماعی، زمینه برخوردهای امنیتی با وی را فراهم کرد.
چرا شهریار براتی همچنان از مرخصی و انتقال محروم است؟
شهریار براتی اکنون بیش از هزار و صد روز است که در زندان اوین دوران محکومیت خود را سپری میکند؛ بدون آنکه از مرخصی، آزادی مشروط یا هرگونه تخفیف در مجازات بهرهمند شود.
خانواده او برای ملاقات ناچارند مسیر طولانی یاسوج تا تهران را طی کنند؛ ملاقاتهایی که به گفته نزدیکانش، گاه بدون اطلاع قبلی و با اعلام ممنوعالملاقات بودن وی لغو میشود.
براتی همچنین پس از سپری کردن بیش از یکسوم دوران محکومیت خود، مطابق مقررات سازمان زندانها و آییننامههای مربوط، بارها درخواست انتقال به زندان محل سکونتش را ارائه کرده است؛ اما این درخواستها تاکنون از سوی نهادهای امنیتی و قضایی مورد موافقت قرار نگرفته است.
او در طول دوران حبس خود دو جنگ را نیز تجربه کرده که یکی از آنها همزمان با بمباران زندان اوین بوده است. به گفته نزدیکانش، انتشار روایت او از آن روز با محدودیتهایی از جمله مخالفت با آزادی مشروط، محرومیت از مرخصی و ممنوعالملاقات شدن همراه شد.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر - مشهد در شب ۱۹ دی؛ ویدئویی از آغاز تیراندازی به معترضان و روایت سرکوب خونین اعتراضات سراسری + فیلم و عکس
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات - جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
- زندان دستگرد اصفهان؛ افشای قتلعام و سرکوب خونین زندانیان در ۱۱ فروردین ۱۴۰۵
بررسی حقوقی پرونده بر اساس قوانین داخلی
مقدمه
پیش از بررسی حقوقی این پرونده، باید توجه داشت که بسیاری از قوانین کیفری در دیکتاتوری حاکم، بهویژه در پروندههای سیاسی، امنیتی و مجازات اعدام، از سوی نهادهای بینالمللی حقوق بشر به دلیل مغایرت با اصول دادرسی عادلانه، حق حیات و آزادیهای بنیادین مورد انتقاد قرار گرفتهاند. با این حال، حتی بر مبنای همین قوانین داخلی نیز مراجع امنیتی و قضایی در بسیاری از پروندهها به الزامات قانونی، حقوق دفاعی متهمان و تشریفات دادرسی پایبند نیستند و گزارشهای متعددی از نقض همان قوانین نیز منتشر شده است.
ابهامات حقوقی پرونده
در پرونده شهریار براتی، استمرار نگهداری طولانیمدت در سلول انفرادی، محرومیت از تماس و اطلاعرسانی به خانواده، عدم موافقت با انتقال به زندان محل سکونت با وجود گذشت بیش از یکسوم دوران محکومیت و محرومیت مداوم از مرخصی و آزادی مشروط، از مهمترین ابهامهای حقوقی این پرونده به شمار میرود.
مواد قانونی مرتبط
اصل ۳۲ قانون اساسی: هیچکس را نمیتوان بدون رعایت تشریفات قانونی بازداشت یا در بازداشت نگه داشت.
اصل ۳۵ قانون اساسی: همه افراد در دادگاهها حق انتخاب وکیل دارند.
اصل ۳۹ قانون اساسی: هتک حرمت و حیثیت افراد بازداشتشده یا زندانی ممنوع است.
آییننامه اجرایی سازمان زندانها: زندانیان واجد شرایط میتوانند از امتیازاتی همچون انتقال، مرخصی و آزادی مشروط مطابق مقررات بهرهمند شوند.
موارد نقض قانون
نگهداری طولانیمدت در سلول انفرادی و اعمال فشارهای روحی.
بیاطلاع نگه داشتن خانواده از محل نگهداری زندانی.
عدم رسیدگی مؤثر به درخواست انتقال به زندان محل سکونت.
محرومیت مستمر از مرخصی و آزادی مشروط با وجود شرایط قانونی.
اعمال محدودیتهای مضاعف پس از انتشار روایتهای زندان.
چرا پرونده شهریار براتی از منظر حقوق بشر اهمیت دارد؟
پرونده شهریار براتی از منظر حقوق بشر، نمونهای از نگرانیهای مطرحشده درباره استفاده از سلول انفرادی طولانیمدت، محدودیت ارتباط با خانواده، محرومیت از حقوق قانونی زندانیان و اعمال محدودیتهای مستمر علیه زندانیان سیاسی است. نهادهای حقوق بشری بارها تأکید کردهاند که سلول انفرادی طولانیمدت میتواند مصداق رفتار غیرانسانی یا تحقیرآمیز باشد و محروم کردن زندانی از حقوق قانونی، با استانداردهای بینالمللی نگهداری زندانیان مغایرت دارد.
مواد نقضشده
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: منع رفتارهای ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز؛ نگهداری طولانیمدت در انفرادی میتواند با این اصل مغایرت داشته باشد.
ماده ۹ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حمایت از افراد در برابر بازداشت و نگهداری خودسرانه و لزوم رعایت تشریفات قانونی.
قواعد نلسون ماندلا (قواعد ۴۳ و ۴۴): استفاده طولانیمدت از سلول انفرادی و اعمال محدودیتهای غیرضروری علیه زندانیان ممنوع یا بهشدت محدود شده است.
هزار و صدمین روز حبس شهریار براتی در زندان اوین، تصویری از تداوم محدودیتها علیه یک زندانی سیاسی است که علاوه بر تحمل سالها حبس، بارها سلول انفرادی، فشارهای روحی، تبعید، محرومیت از مرخصی و مخالفت با انتقال به زندان محل سکونتش را تجربه کرده است. ادامه این وضعیت، در کنار دشواریهای خانواده برای ملاقات و بیپاسخ ماندن درخواستهای قانونی او، همچنان نگرانی فعالان حقوق بشر و مدافعان حقوق زندانیان را برانگیخته است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post