نوشین محمودی؛ تشدید فشارهای امنیتی بر مادر جان‌باخته راه آزادی و ادامه سرکوب خانواده‌های دادخواه

یورش نیروهای امنیتی به منزل نوشین محمودی، مادر علیرضا انجوی از جان‌باختگان راه آزادی در اعتراضات آبان ۱۳۹۸، بار دیگر سیاست فشار و ارعاب علیه خانواده‌های دادخواه را آشکار کرده است؛ سیاستی که با احضار، بازجویی، محدودیت رفت‌وآمد و تهدید خانواده‌های جان‌باختگان راه آزادی ادامه دارد

کانون حقوق بشر ایران، یک‌شنبه ۱۷ خردادماه ۱۴۰۵ – فشار بر خانواده‌های جان‌باختگان راه آزادی همچنان ادامه دارد. بر اساس گزارش‌های دریافتی، نیروهای امنیتی روز ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ با یورش به منزل نوشین محمودی، مادر علیرضا انجوی از جان‌باختگان راه آزادی در اعتراضات آبان ۱۳۹۸، اقدام به تفتیش منزل و ضبط وسایل شخصی وی کردند. این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که طی سال‌های اخیر خانواده‌های دادخواه به دلیل پیگیری حقیقت، برگزاری مراسم یادبود و مطالبه عدالت، بارها هدف تهدید، احضار، بازداشت و فشارهای امنیتی قرار گرفته‌اند.

چرا نوشین محمودی هدف فشارهای امنیتی قرار گرفته است؟

بر اساس اطلاعات منتشرشده، حدود ۱۰ مأمور امنیتی عصر روز ۱۳ اردیبهشت‌ماه با حضور در منزل نوشین محمودی در شیراز، اقدام به بازرسی منزل وی کردند. در جریان این عملیات دو دستگاه تلفن همراه و یک دستگاه پرینتر رنگی ضبط و منتقل شد.

پس از این یورش، به نوشین محمودی اعلام شد که برای دریافت وسایل ضبط‌شده باید در تاریخ ۱۶ اردیبهشت به مکانی موسوم به «پلاک ۱۰۰» مراجعه کند. اما به گفته منابع مطلع، پس از حضور وی در این محل، او را در اتاقی محبوس کرده و مورد بازجویی قرار داده‌اند.

گزارش‌ها حاکی است که چند بازجوی مرد بدون معرفی هویت یا ارائه هرگونه مدارک قانونی، درباره ارتباط احتمالی وی با سازمان مجاهدین خلق از او بازجویی کرده‌اند. همچنین به وی اعلام شده است که تا زمان صدور احضاریه و تعیین تکلیف پرونده، حق خروج از شیراز و ترک کشور را نخواهد داشت.

علیرضا انجوی چگونه جان باخت؟

نوشین محمودی مادر سید علیرضا انجوی است؛ جوانی که در جریان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در شهر صدرا شیراز با اصابت گلوله به پیشانی جان خود را از دست داد.

علیرضا انجوی متولد ۱۱ بهمن ۱۳۷۱ و تنها فرزند خانواده بود. وی فارغ‌التحصیل رشته معماری و مشغول فعالیت حرفه‌ای در حوزه طراحی و مشاوره پروژه‌های دانشگاهی بود.

بر اساس روایت مادرش، روز ۲۵ آبان ۱۳۹۸ علیرضا پس از پایان کار قصد بازگشت به منزل را داشت اما در میان اعتراضات گرفتار شد. خانواده او برای روزها از سرنوشتش بی‌خبر بودند و در مراجعات مکرر به مراکز مختلف تنها پاسخ‌های متناقض دریافت می‌کردند.

نوشین محمودی در روایت خود گفته است که پس از یک هفته بی‌خبری، از طریق تلفن همراه فرزندش با او تماس گرفته شد و هنگامی که برای تحویل گرفتن پسرش مراجعه کرد، با پیکر بی‌جان او روبه‌رو شد. به گفته وی، گلوله مستقیماً به پیشانی فرزندش اصابت کرده بود.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

سرکوب خانواده‌های دادخواه چه هدفی را دنبال می‌کند؟

فشار بر نوشین محمودی را نمی‌توان رویدادی منفرد دانست. طی سال‌های گذشته ده‌ها خانواده جان‌باختگان راه آزادی در اعتراضات آبان ۱۳۹۸، اعتراضات ۱۴۰۱ و دیگر اعتراضات سراسری با احضار، بازجویی، تهدید، بازداشت و محدودیت‌های مختلف روبه‌رو شده‌اند.

فعالان حقوق بشر معتقدند هدف اصلی این فشارها جلوگیری از تداوم دادخواهی و خاموش کردن صدای خانواده‌هایی است که همچنان خواهان روشن شدن حقیقت درباره نحوه کشته شدن فرزندان خود هستند.

بسیاری از خانواده‌های دادخواه در سال‌های اخیر گزارش کرده‌اند که حتی برای برگزاری مراسم سالگرد، حضور بر مزار عزیزان خود یا انتشار مطالب در شبکه‌های اجتماعی با تهدید و فشار نهادهای امنیتی مواجه شده‌اند.

به باور ناظران، حاکمیت تلاش می‌کند با ایجاد فضای ارعاب، از شکل‌گیری شبکه‌های دادخواهی جلوگیری کند؛ زیرا خانواده‌های جان‌باختگان راه آزادی به یکی از مهم‌ترین صداهای مطالبه عدالت در جامعه تبدیل شده‌اند.

گزارش‌هایی از تهدید سایر خانواده‌های جان‌باختگان راه آزادی

همزمان با پرونده نوشین محمودی، گزارش‌های دیگری نیز از مراجعه مأموران امنیتی به منازل خانواده‌های جان‌باختگان راه آزادی منتشر شده است.

بر اساس این گزارش‌ها، شماری از خانواده‌ها در شهرهای مختلف با تهدید، احضار و هشدارهای امنیتی مواجه شده‌اند. منابع حقوق بشری می‌گویند این فشارها معمولاً در آستانه سالگرد اعتراضات، مناسبت‌های یادبود یا همزمان با افزایش نارضایتی‌های اجتماعی تشدید می‌شود.

فعالان حقوق بشر تأکید می‌کنند که خانواده قربانیان باید از حق دادخواهی، آزادی بیان، آزادی رفت‌وآمد و امنیت شخصی برخوردار باشند و نباید به دلیل پیگیری سرنوشت عزیزان خود تحت فشار قرار گیرند.

سرکوب دادخواهان؛ تلاشی برای خاموش کردن حافظه جمعی

کارشناسان حقوق بشر معتقدند فشار بر خانواده‌های جان‌باختگان راه‌ آزادی تنها متوجه افراد مشخصی نیست، بلکه بخشی از سیاستی گسترده برای کنترل روایت اعتراضات و جلوگیری از زنده ماندن حافظه جمعی جامعه است.

خانواده‌های دادخواه در سال‌های اخیر با وجود فشارهای گسترده، نقش مهمی در مستندسازی موارد نقض حقوق بشر، اطلاع‌رسانی درباره جان‌باختگان راه آزادی و پیگیری عدالت ایفا کرده‌اند. از همین رو، سرکوب آنان به عنوان یکی از ابعاد مستمر سیاست امنیتی علیه معترضان و خانواده‌های قربانیان شناخته می‌شود.

نقض حقوق بشر؛ مجازات خانواده‌ها به دلیل دادخواهی

فشار بر نوشین محمودی و دیگر خانواده‌های جان‌باختگان راه آزادی در اعتراضات، نمونه‌ای از برخورد با افرادی است که تنها خواهان روشن شدن حقیقت و دستیابی به عدالت هستند. احضار، بازجویی، تهدید، محدودیت رفت‌وآمد و ضبط وسایل شخصی خانواده‌های دادخواه، نشان‌دهنده تداوم سیاست سرکوب علیه کسانی است که از حق بنیادین دادخواهی استفاده می‌کنند.

مواد نقض‌شده:

ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت بازداشت و محدودیت‌های خودسرانه؛ اعمال محدودیت رفت‌وآمد بدون حکم شفاف قضایی ناقض این اصل است.
ماده ۱۲ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حفاظت از حریم خصوصی و منزل؛ یورش به منازل و ضبط اموال شخصی بدون تشریفات قانونی، نقض این حق محسوب می‌شود.
ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: آزادی بیان و حق دادخواهی؛ خانواده‌ها نباید به دلیل مطالبه حقیقت و عدالت تحت فشار قرار گیرند.
ماده ۱۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: هر فرد حق آزادی رفت‌وآمد و انتخاب محل اقامت خود را دارد و نباید خودسرانه از این حق محروم شود.
اصول بنیادین حمایت از قربانیان نقض حقوق بشر: خانواده قربانیان حق دارند بدون تهدید و ارعاب، حقیقت را جست‌وجو کرده و خواهان عدالت شوند.