بازداشت دهها شهروند در استانهای مختلف با اتهاماتی چون ارتباط با رسانهها و دولتهای خارجی؛ ناظران از تغییر الگوی سرکوب و افزایش هراس حاکمیت از اعتراضات سراسری خبر میدهند
کانون حقوق بشر ایران، یکشنبه ۳۰ فروردینماه ۱۴۰۵ – در ادامه موج بازداشت شهروندان در نقاط مختلف، دهها نفر با اتهاماتی چون «ارتباط با رسانههای خارج از کشور»، «جاسوسی» و «همکاری با دولتهای متخاصم» بازداشت شدهاند. این روند در شرایطی شدت گرفته که به گفته ناظران، حاکمیت با ایجاد فضای جنگی و امنیتی، در پی تشدید سرکوب و جلوگیری از شکلگیری اعتراضات سراسری است.
جزئیات بازداشتهای گسترده در استانهای مختلف چیست؟
بر اساس گزارشهای منتشرشده، دستکم ۴۵ شهروند در استانهای خوزستان، گیلان، اصفهان، هرمزگان، همدان، کرمان و کرمانشاه بازداشت شدهاند. اتهاماتی چون ارتباط با سرویسهای اطلاعاتی خارجی و رسانههای خارج از کشور از جمله دلایل اعلامشده برای این بازداشتها عنوان شده است.
همزمان، پلیس گیلان از بازداشت هفت شهروند به اتهام «ارتباط با رسانههای خارج از کشور و تشویش اذهان عمومی» خبر داده و در هرمزگان نیز پنج شهروند از جمله دو زن به دلایل مشابه بازداشت شدهاند. در استانهای دیگر نیز نهادهای امنیتی از بازداشت افراد بیشتری خبر دادهاند.
اتهامات جدید؛ از «اغتشاشگر» تا «جاسوس»
در حالی که در سالهای گذشته بازداشت شهروندان عمدتاً با اتهاماتی مانند «اغتشاشگر» صورت میگرفت، گزارشهای اخیر نشان میدهد که ادبیات اتهامی تغییر کرده و اکنون افراد با عناوینی چون «جاسوس»، «مزدور خارجی» و «وابسته به دولتهای متخاصم» معرفی میشوند.
وزارت اطلاعات در اطلاعیهای از بازداشت ۳۵ نفر در شش استان خبر داده و این افراد را با عناوینی چون «تروریست»، «تجزیهطلب» و «وابسته به صهیونیسم» معرفی کرده است. این تغییر در نوع اتهامزنی، بهگفته ناظران، بخشی از سیاست جدید برای تشدید فضای امنیتی و توجیه برخوردهای گستردهتر است.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- اللهکرم عزیزی و نقش او در موج اعدامها؛ ۱۰ زندانی سیاسی در کمتر از ۱۰ روز در زندان قزلحصار اعدام شدند
- افشای قاسم صحرایی، ماموری که از شکنجه و کتک زدن زندانیان لذت میبرد + ویدئو – به روز شده در ۲۱ فروردینماه ۱۴۰۵
- زندان قزلحصار؛ نقش حسن قبادی و قاسم صحرایی در انتقال و اعدام ۶ زندانی سیاسی
- روایت و شهادت زندانیان سیاسی بازمانده از «شنبه خونین قزلحصار»؛ به روز شده ۲۰ فروردین ۱۴۰۵
- حسن قبادی؛ هدایت عملیات سرکوب و اعدام ۶ زندانی سیاسی در قزلحصار
- مرگ سیدحسین موسوی تبریزی؛ قاضی مرگ دهه ۶۰، مدعی اصلاحات دهه ۸۰ + فایل صوتی
- صدور حکم اعدام برای چهار معترض؛ ابهامات حقوقی و نقش قاضی ایمان افشاری در مرکز توجه
- محسنی اژهای زیر ذرهبین؛ از بازجویی و شکنجه تا ریاست قوه قضاییه | کارنامه سیاه یک قاضی مرگ
بازداشتهای موردی؛ از اصفهان تا سنندج
در یکی از موارد، مأموران اداره اطلاعات اصفهان در تاریخ ۲۴ فروردین ۱۴۰۵ با یورش به منزل آرش امیری فارسانی، وی را بازداشت کرده و وسایل شخصی و الکترونیکی او را ضبط کردند. این اقدام بدون ارائه توضیح شفاف درباره مبنای قانونی انجام شده است.
در سنندج نیز کیا مرادی، خواهرزاده پیمان منبری از جانباختگان راه آزادی در اعتراضات سراسری ۱۴۰۱، توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به بازداشتگاه منتقل شده است. این بازداشتها در حالی انجام میشود که برخی افراد تنها به دلیل ارتباطات خانوادگی یا سابقه حضور در اعتراضات مورد هدف قرار گرفتهاند.
بیخبری از وضعیت بازداشتشدگان؛ نگرانیها افزایش یافته است
در مواردی مانند محمد نیکبخت، که در اسفند ۱۴۰۴ بازداشت شده، همچنان هیچ اطلاع شفافی از وضعیت او منتشر نشده است. گزارشها حاکی از آن است که عملیات بازداشت وی با حضور گسترده نیروهای مسلح انجام شده و پس از آن به بند ۲الف زندان دستگرد منتقل شده است.
تداوم بیخبری از وضعیت بازداشتشدگان، نگرانی خانوادهها را افزایش داده و بر ابهامات پیرامون نحوه نگهداری و شرایط آنان افزوده است.
نقش فضای جنگی در تشدید سرکوب چیست؟
همزمان با تحولات نظامی، فضای امنیتی در داخل کشور تشدید شده است. ناظران معتقدند که ایجاد شرایط جنگی، بهعنوان پوششی برای گسترش سرکوب مورد استفاده قرار گرفته است.
در این چارچوب، اقداماتی مانند بازداشت گسترده، توقیف اموال و محدودسازی فعالیتهای اجتماعی، در حالی صورت میگیرد که توجه افکار عمومی به تحولات خارجی معطوف شده است. این وضعیت به حاکمیت امکان میدهد تا اقدامات امنیتی را با حساسیت کمتری اجرا کند.
آیا هدف از این بازداشتها ایجاد هراس در جامعه است؟
بر اساس گزارشها، بخشی از این بازداشتها با هدف ایجاد فضای رعب و وحشت در جامعه انجام میشود. انتشار ویدیوهایی از اعترافات اجباری و اعلام اتهامات سنگین، میتواند بهعنوان ابزاری برای ترساندن شهروندان عمل کند.
همچنین بازداشت افرادی به دلیل استفاده از ابزارهایی مانند ویپیان یا فعالیت در فضای مجازی، نشاندهنده گسترش دامنه برخوردها است. این اقدامات میتواند پیام روشنی به جامعه ارسال کند مبنی بر اینکه هرگونه فعالیت خارج از چارچوب تعیینشده با واکنش شدید مواجه خواهد شد.
هراس از اعتراضات سراسری و تشدید سرکوب
ناظران بر این باورند که افزایش موج بازداشتها، نشانهای از نگرانی حاکمیت از احتمال شعلهور شدن اعتراضات سراسری است. فشارهای اقتصادی، اجتماعی و محدودیتهای گسترده، زمینههای نارضایتی را افزایش داده است.
در چنین شرایطی، سرکوب پیشدستانه و بازداشتهای گسترده میتواند تلاشی برای جلوگیری از شکلگیری اعتراضات باشد. ایجاد فضای امنیتی و جنگی نیز در همین راستا ارزیابی میشود.
توقیف اموال و گسترش فشارهای قضایی
در کنار بازداشتها، گزارشهایی از توقیف اموال شهروندان نیز منتشر شده است. دادستان همدان از توقیف اموال ۱۳ شهروند به اتهام «همکاری با دشمن» خبر داده و پیشتر نیز دستور مشابهی برای ۲۳ نفر صادر شده بود.
این اقدامات نشان میدهد که فشارها تنها به بازداشت محدود نمیشود و ابعاد اقتصادی و قضایی نیز به آن افزوده شده است.
نقض گسترده حقوق شهروندان در موج بازداشتها و فضای امنیتی
افزایش بازداشتها، استفاده از اتهامات گسترده و ایجاد فضای رعب، نشاندهنده نقض سیستماتیک حقوق بنیادین شهروندان و استفاده از ابزارهای امنیتی برای سرکوب است.
مواد نقضشده:
نقض آزادی و امنیت شخصی – ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
بازداشتهای گسترده بدون شفافیت و ارائه دلایل قانونی مشخص، مصداق نقض آزادی و امنیت فردی شهروندان است.
نقض حق دادرسی عادلانه – ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
عدم دسترسی به اطلاعات شفاف، نگهداری در بازداشتگاههای نامعلوم و اعترافات اجباری، اصول دادرسی عادلانه را نقض میکند.
نقض آزادی بیان – ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
بازداشت افراد به دلیل ارتباط با رسانهها یا فعالیت در فضای مجازی، آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات را محدود میکند.
نقض کرامت انسانی – ماده ۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
ایجاد فضای رعب و وحشت و تهدید مستمر شهروندان، کرامت انسانی آنان را بهطور جدی خدشهدار میکند.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post