تأیید حکم اعدام ناصر بکرزاده در دیوان عالی؛ خطر اجرای قریب‌الوقوع پس از سومین حکم اعدام

ناصر بکرزاده، زندانی محبوس در ارومیه، پس از سه بار صدور حکم اعدام در پرونده‌ای پرابهام با اتهام «جاسوسی» در آستانه اجرای حکم قرار گرفته است؛ منابع از شکنجه، اعترافات اجباری و ایرادات جدی در روند دادرسی خبر می‌دهند

کانون حقوق بشر ایران، یک‌شنبه ۶ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ – با تأیید حکم اعدام ناصر بکرزاده در دیوان عالی کشور، خطر اجرای قریب‌الوقوع حکم این زندانی به‌طور جدی افزایش یافته است. ناصر بکرزاده که پیش‌تر دو بار دیگر نیز در همین پرونده به اعدام محکوم شده بود، اکنون برای سومین بار با حکم مرگ روبه‌رو شده است؛ آن هم در شرایطی که منابع حقوقی و نزدیکان وی از شکنجه، اعترافات اجباری و نقض مکرر اصول دادرسی عادلانه در پرونده او خبر می‌دهند.

ابلاغ رسمی حکم اعدام به ناصر بکرزاده

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، ناصر بکرزاده روز شنبه ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ به دفتر اجرای احکام زندان مرکزی ارومیه احضار و تأیید حکم اعدام او در دیوان عالی کشور به‌صورت رسمی ابلاغ شده است.

این حکم در شرایطی به او ابلاغ شده که هم‌زمان روند اجرای احکام اعدام در پرونده‌های سیاسی و امنیتی در کشور شدت گرفته و نگرانی‌ها درباره اجرای سریع و بدون اطلاع‌رسانی احکام مرگ افزایش یافته است.

سومین حکم اعدام در کمتر از دو سال

شعبه دوم دادگاه انقلاب ارومیه در بهمن‌ماه ۱۴۰۴، به ریاست قاضی شاهینی، ناصر بکرزاده را بار دیگر به اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» به اعدام محکوم کرد.

این سومین حکم اعدام صادرشده علیه او در کمتر از دو سال گذشته است؛ موضوعی کم‌سابقه که خود به‌تنهایی پرسش‌های جدی درباره کیفیت و انسجام روند قضایی پرونده مطرح می‌کند.

دو حکم قبلی در دیوان عالی نقض شده بود

پرونده ناصر بکرزاده پیش از این نیز دو بار به صدور حکم اعدام منتهی شده بود، اما هر دو حکم در دیوان عالی کشور نقض شده بود.

نخستین بار در آبان‌ماه ۱۴۰۳ شعبه سوم دادگاه انقلاب ارومیه او را به اعدام محکوم کرد، اما این حکم در فروردین‌ماه سال بعد توسط دیوان عالی نقض شد. بار دوم نیز در شهریورماه همان سال، شعبه دوم دادگاه انقلاب بار دیگر حکم اعدام صادر کرد که آن نیز در آبان‌ماه توسط دیوان عالی نقض شد.

نقض مکرر احکام در عالی‌ترین مرجع قضایی کشور، نشان‌دهنده وجود ایرادات اساسی و بنیادین در پرونده و روند رسیدگی به آن است.

بازداشت و انتقال به بازداشتگاه اطلاعات سپاه

ناصر بکرزاده نخستین بار در مردادماه ۱۴۰۲ توسط نیروهای اطلاعات سپاه در ارومیه بازداشت شد و پس از مدتی با وثیقه آزاد شد.

با این حال، او در دی‌ماه همان سال بار دیگر بازداشت و به بازداشتگاه اطلاعات سپاه ارومیه منتقل شد؛ جایی که به گفته منابع نزدیک به خانواده‌اش، برای مدت طولانی تحت بازجویی‌های فشرده و شرایط امنیتی شدید قرار داشت.

شکنجه و اعترافات اجباری؛ محور اصلی پرونده

منابع مطلع می‌گویند ناصر بکرزاده در دوران بازداشت تحت شکنجه‌های جسمی و روانی قرار گرفته و بازجویان تلاش کرده‌اند با فشار و تهدید، اعترافاتی مطابق سناریوی امنیتی از او اخذ کنند. به گفته نزدیکان وی، او بارها با تهدید به تشدید مجازات، محرومیت از ملاقات و فشار بر خانواده روبه‌رو شده است.

بر اساس همین گزارش‌ها، اعترافات اخذشده تحت این شرایط، به‌عنوان مبنای اصلی صدور احکام اعدام علیه وی مورد استفاده قرار گرفته است.

محرومیت از حقوق دفاعی و ابهام در روند دادگاه

ناظران حقوقی تأکید دارند که روند رسیدگی به پرونده ناصر بکرزاده با استانداردهای دادرسی عادلانه فاصله جدی داشته است. به گفته منابع مطلع، او در مراحل حساس پرونده از دسترسی کامل و مؤثر به امکانات دفاعی محروم بوده و امکان استفاده از ابزارهای لازم برای دفاع حقوقی از خود را نداشته است.

همچنین صدور چندباره حکم اعدام پس از نقض‌های پیاپی در دیوان عالی، این پرسش را ایجاد کرده که آیا دادگاه‌های بدوی واقعاً ایرادات پرونده را برطرف کرده‌اند یا صرفاً در مسیر تکرار تصمیم قبلی حرکت کرده‌اند.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• الله‌کرم عزیزی و نقش او در موج اعدام‌ها؛ ۱۰ زندانی سیاسی در کمتر از ۱۰ روز در زندان قزلحصار اعدام شدند
• افشای قاسم صحرایی، ماموری که از شکنجه و کتک زدن زندانیان لذت می‌برد + ویدئو – به روز شده در ۲۱ فروردین‌ماه ۱۴۰۵
• زندان قزلحصار؛ نقش حسن قبادی و قاسم صحرایی در انتقال و اعدام ۶ زندانی سیاسی
• حسن قبادی؛ هدایت عملیات سرکوب و اعدام ۶ زندانی سیاسی در قزلحصار
• صدور حکم اعدام برای چهار معترض؛ ابهامات حقوقی و نقش قاضی ایمان افشاری در مرکز توجه
• محسنی اژه‌ای زیر ذره‌بین؛ از بازجویی و شکنجه تا ریاست قوه قضاییه | کارنامه سیاه یک قاضی مرگ
• اعدام مخفیانه حامد ولیدی و نیما شاهی؛ تشدید احکام شتابزده در سایه فضای جنگی
• اعدام امیرعلی میرجعفری از بازداشت شدگان اعتراضات سراسری دیماه
• اعدام عرفان کیانی در اصفهان؛ ابهام در روند دادگاه و ادامه موج احکام مرگ علیه بازداشت‌شدگان اعتراضات
• اعدام عامر رامش در زندان زاهدان؛ پایان پرونده‌ای پرابهام با ادعاهای شکنجه و اعتراف اجباری

افزایش نگرانی‌ها هم‌زمان با تشدید اعدام‌های سیاسی

تأیید حکم اعدام ناصر بکرزاده در حالی صورت می‌گیرد که طی ماه‌های اخیر موج تازه‌ای از اجرای احکام اعدام در پرونده‌های سیاسی و امنیتی آغاز شده است.

فعالان حقوق بشر هشدار می‌دهند که با تشدید روند اعدام زندانیان سیاسی، خطر اجرای سریع و بدون اطلاع‌رسانی حکم ناصر بکرزاده نیز افزایش یافته است.

پرونده‌ای نمادین از بحران عدالت قضایی

پرونده ناصر بکرزاده اکنون به یکی از نمونه‌های برجسته انتقاد از عملکرد دستگاه قضایی در پرونده‌های امنیتی تبدیل شده است؛ پرونده‌ای که در آن یک متهم سه بار به اعدام محکوم شده، دو بار حکم در دیوان عالی نقض شده و با این حال مجدداً همان مجازات علیه او صادر شده است.

منتقدان می‌گویند این روند نشان‌دهنده ضعف ساختاری در رسیدگی قضایی و غلبه نگاه امنیتی بر عدالت کیفری است.

پرونده ناصر بکرزاده؛ نقض مکرر دادرسی عادلانه و ممنوعیت شکنجه

روند رسیدگی به پرونده ناصر بکرزاده مجموعه‌ای از نقض‌های جدی حقوق بنیادین را در بر دارد.

مواد نقض‌شده:

نقض منع شکنجه – ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
شکنجه و فشار برای اخذ اعتراف ممنوع و فاقد اعتبار حقوقی است.

نقض حق دادرسی عادلانه – ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
محرومیت از امکانات دفاعی مؤثر و تکرار روندهای معیوب دادرسی عدالت را مخدوش می‌کند.

نقض اصل برائت – ماده ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
اتکای پرونده به اعترافات اخذشده تحت فشار ناقض اصل برائت است.

نقض حق حیات – ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر:

اجرای حکم اعدام در پرونده‌ای با ابهامات و ایرادات اساسی، حق بنیادین حیات را تهدید می‌کند.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک