مهران قره‌باغی، زندانی سیاسی اهل بهبهان، پس از پایان دوران حبس خود از زندان شیبان اهواز آزاد و همزمان برای اجرای حکم دو سال تبعید به شهرستان تفت در استان یزد منتقل شد؛ حکمی که آزادی او را پس از سال‌ها حبس با ادامه محدودیت‌های قضایی و جغرافیایی همراه کرده است
کانون حقوق بشر ایران، یک شنبه ۱۲ مهرماه ۱۴۰۵ – مهران قره‌باغی، زندانی سیاسی اهل بهبهان، روز پنجشنبه ۹ مهرماه، پس از پایان دوران حبس از زندان شیبان اهواز آزاد شد، اما آزادی او به بازگشت به شهر و زندگی عادی منتهی نشد. این زندانی سیاسی بلافاصله برای اجرای حکم دو سال تبعید به شهرستان تفت در استان یزد اعزام و پس از معرفی خود در این شهرستان، با محدودیت‌های ناشی از حکم تبعید مواجه شد.
اجرای حکم دو سال تبعید همزمان با پایان حبس
بر اساس اطلاعات موجود، مهران قره‌باغی پس از آزادی از زندان شیبان اهواز به شهرستان تفت منتقل شد تا حکم تبعید دو ساله خود را اجرا کند.
پس از معرفی خود به مقام‌های مربوط در تفت، به او پنج روز مرخصی داده شد و وی به شهرستان بهبهان بازگشت. با پایان این مهلت، اجرای حکم تبعید او ادامه خواهد یافت.
اجرای حکم تبعید در شرایطی صورت گرفته که قره‌باغی سال‌ها در زندان به سر برده و در طول دوران حبس نیز با تشکیل پرونده‌های جدید، انتقال به بازداشتگاه‌های امنیتی و مشکلات جسمی مواجه بوده است.
تبعید، در این شرایط، به معنای آن است که پایان حبس برای این زندانی سیاسی با بازگشت کامل به محل زندگی و خانواده همراه نشده و او همچنان باید بخشی از زندگی خود را خارج از شهر محل سکونتش سپری کند.
تشکیل پرونده جدید در دوران حبس و تبرئه
یکی از مهم‌ترین وقایع مربوط به وضعیت مهران قره‌باغی، تشکیل پرونده‌ای جدید علیه او در دوران حبس بود.
در اسفندماه ۱۴۰۳، پرونده‌ای با اتهام‌هایی از جمله تشکیل گروه با قصد برهم زدن امنیت ملی، تبلیغ علیه نظام و اجتماع و تبانی علیه او گشوده شد. ضابط این پرونده، سازمان اطلاعات سپاه اعلام شده بود.
قره‌باغی در روند این پرونده با فشارهای امنیتی مواجه شد، اما در نهایت از اتهامات مطرح‌شده تبرئه شد.
این پرونده در حالی علیه او تشکیل شد که وی همچنان دوران محکومیت قبلی خود را در زندان سپری می‌کرد و در انتظار تعیین تکلیف وضعیت قضایی خود بود.
انتقال از زندان به بازداشتگاه اطلاعات و گزارش ضرب‌وشتم
مهران قره‌باغی در ۲۳ اسفندماه سال گذشته توسط مأموران سازمان اطلاعات سپاه از زندان شیبان اهواز خارج شد. مأموران اعلام کرده بودند که هدف از انتقال او، اعزام به بیمارستان است، اما او به یکی از بازداشتگاه‌های وابسته به این نهاد در اهواز منتقل شد.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده درباره وضعیت او، قره‌باغی در این بازداشتگاه تحت بازجویی و ضرب‌وشتم قرار گرفت و سپس به زندان بازگردانده شد.
پس از این انتقال، پرونده جدیدی علیه او تشکیل شد که همان پرونده با اتهامات امنیتی یادشده همراه بود و در نهایت به تبرئه وی انجامید.
این روند، یکی از مهم‌ترین بخش‌های پرونده مهران قره‌باغی است؛ زیرا نشان می‌دهد حتی در دوران سپری‌کردن محکومیت، او با روند قضایی و امنیتی جدیدی مواجه شده است.
انتقال‌های مکرر و وضعیت جسمی مهران قره‌باغی
مهران قره‌باغی در بهمن‌ماه سال گذشته از زندان شیبان اهواز به بازداشتگاه اداره اطلاعات اهواز منتقل شد و در مردادماه سال جاری بار دیگر به زندان شیبان بازگردانده شد.
در سال‌های گذشته نیز گزارش‌هایی درباره وضعیت جسمی و بیماری او منتشر شده بود. همچنین در مقطعی از انتقال وی به زندان بهبهان جلوگیری شد و وضعیت بیماری او در زندان شیبان اهواز تشدید شد.
تداوم نگهداری او در زندان شیبان و انتقال‌های متعدد میان زندان و بازداشتگاه‌های امنیتی، بخشی از شرایطی است که این زندانی سیاسی در طول دوران محکومیت خود با آن مواجه بوده است.
درخواست تجمیع احکام در دیوان عالی کشور
مهران قره‌باغی اواخر سال گذشته درخواست تجمیع احکام خود را به دیوان عالی کشور ارسال کرد، اما بر اساس اطلاعات موجود، تاکنون پاسخی در این زمینه دریافت نکرده است.
موضوع تجمیع احکام از این جهت اهمیت دارد که قره‌باغی با چند پرونده و محکومیت قضایی مواجه بوده و بخشی از دوران حبس او بر اساس احکام مختلف سپری شده است.
با وجود پایان دوران حبس، اجرای حکم تبعید نشان می‌دهد که پیامدهای قضایی پرونده‌های او همچنان ادامه دارد.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اعدام مجید نیک‌اندیش و علی همتی؛ دو بازداشت‌شده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴ در مشهد اعدام شدند
- غلامرضا اکبری‌مقدم؛ صدور حکم اعدام علی همتی و مجید نیک‌اندیش
- اعدام سیاوش جمشیدی خیرآبادی؛ ابهام در حق دفاع، روند بازجویی و دادرسی
محکومیت به دلیل پرونده‌های دوران حبس
مهران قره‌باغی در ۲۹ شهریور ۱۴۰۲ در پرونده‌ای که در دوران حبس علیه او گشوده شد، توسط شعبه ۱۰۲ دادگاه کیفری دو شهرستان بهبهان محکوم شد.
او در این پرونده بابت اتهام تخریب اموال عمومی، از جمله آتش‌زدن حوزه علمیه خواهران واحد بهبهان، به سه سال و شش ماه حبس تعزیری و بابت اتهام اختلال در نظم عمومی به ۴۵ ضربه شلاق تعزیری محکوم شد.
دو سال از حکم حبس این پرونده به مدت پنج سال به حالت تعلیق درآمد.
| عنوان اتهام | حکم صادرشده |
| تخریب اموال عمومی | ۳ سال و ۶ ماه حبس تعزیری |
| اختلال در نظم عمومی | ۴۵ ضربه شلاق تعزیری |
| بخشی از محکومیت | ۲ سال حبس به مدت ۵ سال تعلیق |
محکومیت ۱۰ سال و یک ماه حبس در دادگاه انقلاب ماهشهر
قره‌باغی در اوایل اردیبهشت ۱۴۰۲ نیز در پرونده‌ای جداگانه توسط دادگاه انقلاب ماهشهر به مجموع ۱۰ سال و یک ماه حبس تعزیری و مجازات‌های تکمیلی محکوم شد.
اتهامات مطرح‌شده علیه او شامل عضویت در گروه‌های مخالف نظام، فعالیت تبلیغی علیه نظام و توهین به رهبری بود.
| اتهام | میزان محکومیت |
| عضویت در گروه‌های مخالف نظام | ۶ سال و ۳ ماه حبس |
| فعالیت تبلیغی علیه نظام | ۱ سال و ۴ ماه حبس |
| توهین به رهبری | ۲ سال و ۶ ماه حبس |
| مجموع | ۱۰ سال و ۱ ماه حبس |
سابقه بازداشت از اعتراضات آبان ۱۳۹۸
مهران قره‌باغی، حدود ۳۳ ساله و اهل روستای «تیله‌کوهی» از توابع شهرستان بهبهان در استان خوزستان، نخستین بار در این پرونده‌ها در ۲۸ دی‌ماه ۱۳۹۸ توسط مأموران اطلاعات سپاه در بهبهان بازداشت شد.
او در اوایل دی‌ماه ۱۴۰۰ از زندان بهبهان به زندان شیبان اهواز منتقل شد و بخش مهمی از دوران محکومیت خود را در این زندان سپری کرد.
پیش از سال ۱۳۹۸ نیز قره‌باغی توسط یکی از شعب دادگاه انقلاب بابت اتهام‌های «توهین به رهبری» و «تبلیغ علیه نظام» به سه سال حبس محکوم شده بود که مجازات اشد، یعنی دو سال حبس تعزیری، درباره او به اجرا درآمد.
بررسی حقوقی پرونده مهران قره‌باغی بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران به دلیل محدود کردن حقوق متهمان و مغایرت با معیارهای دادرسی عادلانه همواره مورد انتقاد بوده‌اند. بررسی پرونده مهران قره‌باغی بر اساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست، بلکه برای بررسی رعایت نشدن حتی همین مقررات انجام می‌شود.
در پرونده او، تشکیل پرونده جدید در دوران حبس، انتقال به بازداشتگاه امنیتی با ادعای انتقال به بیمارستان و گزارش ضرب‌وشتم و بازجویی، از جمله مواردی هستند که نیازمند بررسی حقوقی دقیق‌اند. همچنین درخواست تجمیع احکام که هنوز پاسخ آن اعلام نشده، از دیگر موضوعات قابل توجه در وضعیت قضایی اوست.
بررسی پرونده از منظر حقوق بشر و موارد نقض استانداردها
اجرای حکم تبعید پس از پایان حبس، در کنار سابقه بازداشت، پرونده‌های متعدد، گزارش فشار و ضرب‌وشتم در بازداشتگاه و مشکلات درمانی، نگرانی‌هایی را از منظر حقوق بشر مطرح می‌کند.
ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر بر ممنوعیت بازداشت و تبعید خودسرانه تأکید دارد و ماده ۵ این اعلامیه نیز شکنجه و رفتار ظالمانه یا تحقیرآمیز را ممنوع می‌کند. همچنین ماده ۱۰ بر حق برخورداری از رسیدگی عادلانه و علنی توسط دادگاهی مستقل و بی‌طرف تأکید دارد.
در مورد مهران قره‌باغی، مهم‌ترین مسئله کنونی، اجرای حکم دو سال تبعید پس از پایان حبس است؛ حکمی که باعث شده پایان دوران زندان او با پایان محدودیت‌های قضایی همراه نباشد.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک