شعبه ۳۱ دادگاه تجدیدنظر آذربایجان شرقی حکم یک سال حبس، جزای نقدی و مسدودسازی حسابهای شبکههای اجتماعی کریم اسماعیلزاده را تأیید کرد. این فعال سیاسی آذربایجانی پیشتر بازداشت، شکنجه و از دسترسی مناسب به خدمات درمانی محروم شده بود؛ موضوعی که نگرانیهای حقوق بشری درباره پرونده او را افزایش داده است
کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۲۰ خردادماه ۱۴۰۵ – کریم اسماعیلزاده، فعال سیاسی آذربایجانی، با رأی شعبه ۳۱ دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی به یک سال حبس تعزیری، پرداخت ۵۰ میلیون تومان جزای نقدی و مسدودسازی حسابهای کاربری خود در شبکههای اجتماعی محکوم شد. این حکم در حالی عیناً تأیید شده است که گزارشهای متعددی از شکنجه، فشارهای امنیتی، محرومیت از درمان و برخوردهای مکرر قضایی با این فعال سیاسی منتشر شده است.
دادگاه تجدیدنظر چه حکمی را تأیید کرد؟
بر اساس رأی صادرشده، کریم اسماعیلزاده از بابت اتهام «نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی» به یک سال حبس تعزیری، پرداخت جریمه نقدی و مسدودسازی حسابهای کاربری خود در فضای مجازی محکوم شده است.
این حکم پیشتر در دادگاه بدوی صادر شده بود و اکنون بدون تغییر در دادگاه تجدیدنظر نیز تأیید شده است. افزون بر مجازات حبس، محروم کردن یک فعال سیاسی از فعالیت در شبکههای اجتماعی به عنوان مجازات تکمیلی، از نگاه بسیاری از حقوقدانان با اصل آزادی بیان و حق دسترسی به اطلاعات در تعارض قرار دارد.
بازداشتهای مکرر و پروندهسازیهای پیدرپی
کریم اسماعیلزاده طی سالهای گذشته بارها هدف بازداشت و تعقیب قضایی قرار گرفته است. آخرین بازداشت او در مهرماه ۱۴۰۴ پس از احضار به دادسرای عمومی و انقلاب تبریز صورت گرفت. وی پس از بازداشت به بازداشتگاه اداره اطلاعات منتقل و سپس راهی زندان تبریز شد.
پیش از آن نیز در اسفندماه ۱۴۰۳ توسط نیروهای اداره اطلاعات تبریز بازداشت شده بود. بر اساس اطلاعات منتشرشده، او پس از تحمل چندین ماه بازداشت و بازجویی، در تیرماه ۱۴۰۴ با قرار وثیقه از زندان آزاد شد.
سوابق قضایی این فعال سیاسی نشان میدهد که او طی سالهای اخیر بارها به دلیل فعالیتهای اجتماعی و سیاسی با پروندههای امنیتی و قضایی مواجه شده است؛ روندی که از سوی نهادهای حقوق بشری به عنوان الگویی از فشار مستمر بر فعالان سیاسی ارزیابی میشود.
گزارشها درباره شکنجه و بدرفتاری چه میگویند؟
یکی از نگرانکنندهترین بخشهای پرونده کریم اسماعیلزاده، گزارشهای مربوط به شکنجه و بدرفتاری در دوران بازداشت است.
به گفته منابع نزدیک به خانواده وی، کریم اسماعیلزاده پس از بازداشت در اسفندماه ۱۴۰۳ در بازداشتگاه اداره اطلاعات تبریز تحت فشارهای شدید جسمی و روحی قرار گرفت. این منابع از اعمال شکنجههای سنگین در دوران بازجویی خبر دادهاند؛ اقداماتی که به گفته فعالان حقوق بشر با هدف اعمال فشار بر متهمان و گرفتن اظهارات مورد نظر نهادهای امنیتی صورت میگیرد.
اگرچه جزئیات کامل این شکنجهها منتشر نشده، اما گزارشهای متعدد از پروندههای مشابه نشان میدهد که اعترافات و اظهارات اخذشده در چنین شرایطی فاقد اعتبار حقوقی بوده و نمیتواند مبنای صدور احکام قضایی قرار گیرد.
حکم صادرشده از منظر حقوقی با چه ابهاماتی مواجه است؟
حقوقدانان معتقدند اتهام «نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی» از جمله عناوین کلی و قابل تفسیر در قوانین کیفری است که بارها علیه فعالان سیاسی، روزنامهنگاران و منتقدان مورد استفاده قرار گرفته است.
منتقدان این نوع احکام میگویند برای اثبات چنین اتهامی باید مشخص شود کدام مطالب منتشرشده نادرست بوده، چه آسیبی ایجاد کرده و چگونه عنصر عمد و سوءنیت متهم احراز شده است. در بسیاری از پروندههای سیاسی، این معیارها بهصورت شفاف ارائه نمیشوند و دادگاهها به استناد گزارشهای نهادهای امنیتی اقدام به صدور حکم میکنند.
از سوی دیگر، مجازات مسدودسازی حسابهای شبکههای اجتماعی نیز با اصول آزادی بیان و حق مشارکت در فضای عمومی در تعارض قرار دارد. بسیاری از نهادهای بینالمللی چنین محدودیتهایی را نوعی مجازات مضاعف برای خاموش کردن صدای منتقدان ارزیابی میکنند.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر - فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات - جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
- پرونده شهرک اکباتان؛ صدور حکم اعدام برای چهار متهم در دادگاه انقلاب تهران
- بازداشت وکلا؛ تلاش برای خاموش کردن آخرین سنگر دفاع از زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
محرومیت از درمان؛ فشار مضاعف بر زندانی سیاسی
کریم اسماعیلزاده از بیماریهای قلبی و مشکلات مزمن گوارشی رنج میبرد. با این حال، گزارشها حاکی از آن است که مسئولان زندان تبریز در مواردی از تحویل داروهای مورد نیاز او جلوگیری کردهاند.
خانواده این زندانی سیاسی بارها برای تأمین دارو و درمان وی اقدام کردهاند، اما به گفته منابع آگاه، این درخواستها با موانع مختلف روبهرو شده است. فعالان حقوق بشر تأکید میکنند که دسترسی زندانیان به خدمات درمانی یک حق بنیادین است و محروم کردن زندانی از دارو یا درمان، میتواند سلامت و حتی جان او را در معرض خطر قرار دهد.
ادامه فشارها بر فعالان سیاسی آذربایجانی
پرونده کریم اسماعیلزاده در چارچوب گستردهتری از فشارهای امنیتی و قضایی علیه فعالان سیاسی آذربایجانی قابل ارزیابی است. طی سالهای اخیر دهها فعال سیاسی، فرهنگی در مناطق آذربایجان با احضار، بازداشت، حبس و محدودیتهای مختلف مواجه شدهاند.
نهادهای حقوق بشری معتقدند استفاده از اتهامهای امنیتی و محدود کردن فعالیتهای سیاسی، بخشی از سیاستی است که با هدف کنترل فعالیتهای مسالمتآمیز و جلوگیری از طرح مطالبات اجتماعی و فرهنگی دنبال میشود.
نقض حقوق بشر؛ از شکنجه تا محرومیت از درمان
پرونده کریم اسماعیلزاده مجموعهای از موارد نگرانکننده حقوق بشری را در بر میگیرد؛ از بازداشتهای مکرر و شکنجه در دوران بازجویی گرفته تا محرومیت از درمان و محدود کردن آزادی بیان از طریق مسدودسازی حسابهای کاربری.
مواد نقضشده:
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت شکنجه و رفتارهای غیرانسانی؛ گزارشهای مربوط به شکنجه و بدرفتاری در بازداشتگاه ناقض این اصل است.
ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت بازداشت خودسرانه؛ بازداشتهای مکرر فعالان سیاسی به دلیل فعالیتهای مسالمتآمیز با این اصل در تعارض است.
ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق آزادی عقیده و بیان؛ مسدودسازی حسابهای شبکههای اجتماعی محدودیتی مستقیم بر آزادی بیان محسوب میشود.
ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق برخورداری از دادرسی عادلانه و رسیدگی مستقل و بیطرف.
قواعد نلسون ماندلا: زندانیان باید از دسترسی کامل و بدون تبعیض به خدمات درمانی و داروهای ضروری برخوردار باشند؛ جلوگیری از دسترسی به دارو نقض این استانداردها است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post