ازدحام چندبرابری، گسترش ساس و بیماریهای پوستی، نبود آب گرم، کمبود شدید تخت، غذای نامناسب و فروپاشی خدمات درمانی، جان و سلامت صدها زندانی سیاسی و امنیتی را در بند ۲ زندان مرکزی کرج تهدید میکند.
کانون حقوق بشر ایران، سهشنبه ۲۷ مردادماه ۱۴۰۵ – گزارشهای رسیده از بند ۲ زندان مرکزی کرج از شکلگیری یک بحران گسترده انسانی و بهداشتی در این زندان حکایت دارد. به گفته خانوادههای زندانیان، حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ زندانی سیاسی و امنیتی، عمدتاً از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری سال ۱۴۰۴، در فضایی بهشدت متراکم، آلوده و فاقد ابتداییترین امکانات زندگی نگهداری میشوند.
ازدحام شدید جمعیت، کمبود تخت و جای خواب، گسترش ساس و کنه، نبود آب گرم، محدودیت کمسابقه در استفاده از حمام، کیفیت نامناسب غذا، کمبود مواد شوینده، دسترسی بسیار محدود به خدمات پزشکی و اختلال در تماسهای تلفنی، شرایطی را به وجود آورده است که خانوادهها از آن بهعنوان «فشار سازمانیافته و فرساینده» یاد میکنند.
بر اساس این گزارشها، فشار روانی ناشی از وضعیت بند ۲ زندان مرکزی کرج به اندازهای افزایش یافته است که شماری از زندانیان دچار حملات عصبی و اختلالات شدید روانی شدهاند. خانوادهها همچنین از مواردی از خودزنی یا اقدام به خودکشی در میان زندانیان خبر دادهاند؛ موضوعی که ضرورت بازرسی فوری و مستقل از این بند را دوچندان میکند.
آنچه در این گزارش میخوانید
- نگهداری ۳۰۰ تا ۴۰۰ زندانی سیاسی و امنیتی در بند ۲ زندان مرکزی کرج
- حضور ۲۵ تا ۳۰ زندانی در اتاقهای ۹ تخته و کفخوابی گسترده
- انتقال اجباری زندانیان سیاسی از سالن ۱۵ و ضبط وسایل خریداریشده
- نبود آب گرم و اختصاص تنها دو ساعت حمام در هفته برای صدها زندانی
- گسترش ساس، کنه، آلودگی و بیماریهای پوستی
- غذای بیکیفیت، کمبود مواد شوینده و گرانی اجناس فروشگاه زندان
- فروپاشی خدمات پزشکی و خوددرمانی زندانیان با امکانات ابتدایی
- افزایش فشارهای روانی، حملات عصبی و گزارش موارد اقدام به خودکشی
- ادعای توزیع یک ماده مخدر صنعتی و خطرناک در داخل بند
- خرابی تلفنها و محدود شدن تماس زندانیان با خانواده به حدود یک دقیقه
- سکوت خانوادهها از ترس تشدید فشار و پروندهسازی علیه زندانیان
- بررسی موارد نقض قوانین داخلی و استانداردهای بینالمللی حقوق بشر
باکس اطلاعاتی | وضعیت بند ۲ زندان مرکزی کرج
| موضوع | اطلاعات گزارششده |
| محل نگهداری | بند ۲ زندان مرکزی کرج |
| تعداد زندانیان | حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ نفر |
| ترکیب زندانیان | زندانیان سیاسی و امنیتی، عمدتاً بازداشتشدگان اعتراضات سال ۱۴۰۴ |
| ظرفیت اتاقها | ۹ تخت برای حدود ۲۵ تا ۳۰ زندانی |
| وضعیت خواب | کفخوابی گسترده و کمبود شدید تخت |
| دسترسی به حمام | حدود دو ساعت در هفته برای کل بند |
| مشکلات بهداشتی | نبود آب گرم، گسترش ساس و کنه، کمبود مواد شوینده و بیماریهای پوستی |
| وضعیت درمان | تأخیر طولانی در رسیدگی پزشکی، کمبود دارو و خدمات دندانپزشکی |
| وضعیت روانی | حملات عصبی، فشار شدید روانی و گزارش موارد اقدام به خودکشی |
| تغذیه و فروشگاه | غذای بیکیفیت، اقلام محدود و قیمتهای چندبرابری |
| تماس با خانواده | تلفنهای معیوب و حدود یک دقیقه تماس برای هر زندانی |
| نگرانی امنیتی | ادعای ورود و توزیع ماده مخدر صنعتی خطرناک در داخل بند |
| واکنش مسئولان | پاسخهای کلی و ادامهدار بودن مشکلات با وجود مراجعات خانوادهها |
انتقال ناگهانی زندانیان سیاسی از سالن ۱۵ به بند ۲
بخشی از زندانیان سیاسی پیش از انتقال به بند ۲ در سالن ۱۵ زندان مرکزی کرج نگهداری میشدند. زندانیان و خانوادههای آنان طی مدتی که در این سالن حضور داشتند، با استفاده از منابع مالی شخصی تلاش کرده بودند بخشی از کمبودهای موجود را جبران کنند.
خانوادهها برای خرید دستگاههای خنککننده، تهیه شیرآلات، نقاشی سالن و تأمین برخی وسایل ضروری و رفاهی هزینه کرده بودند. این اقدامات توانسته بود تا اندازهای شرایط سالن ۱۵ را برای زندانیان قابلتحملتر کند.
با این حال، مسئولان زندان بدون اطلاع قبلی، زندانیان را از سالن ۱۵ به بند ۲ منتقل کردند و به آنان اجازه ندادند وسایلی را که با هزینه شخصی خود یا کمک خانوادههایشان تهیه شده بود، همراه ببرند. وسایل باقیمانده نیز در اختیار مسئولان زندان قرار گرفت.
برخی خانوادهها مدعی شدهاند که انتقال زندانیان و ضبط وسایل رفاهی آنان با انگیزههای مالی و برای فراهم کردن زمینه دریافت پول مجدد صورت گرفته است. این ادعا بهطور مستقل قابل راستیآزمایی نیست، اما با توجه به ماهیت آن، باید از سوی نهادی مستقل بررسی شود. مسئولان زندان مرکزی کرج تاکنون توضیح شفافی درباره سرنوشت وسایل خریداریشده، علت انتقال ناگهانی زندانیان و مبنای تصمیم اتخاذشده ارائه نکردهاند.
نگهداری ۲۵ تا ۳۰ زندانی در اتاقهای ۹ تخته
یکی از جدیترین مشکلات بند ۲ زندان مرکزی کرج، تراکم چندبرابری جمعیت در مقایسه با ظرفیت موجود است. به گفته خانوادهها، در اتاقهایی که فقط ۹ تخت دارند، بین ۲۵ تا ۳۰ نفر نگهداری میشوند. بنابراین، بیشتر زندانیان ناچارند روی زمین، در فاصله میان تختها، کنار دیوارها یا در مسیر رفتوآمد دیگران بخوابند.
کفخوابی گسترده، افزون بر محروم کردن زندانیان از استراحت کافی، آنان را در تماس مستقیم با آلودگی، حشرات و رطوبت کف اتاق قرار میدهد. کمبود فضا همچنین امکان نظافت منظم، گردش هوای مناسب و حفظ حداقل حریم شخصی را از بین برده است.
زندانیان در طول شب امکان جابهجایی راحت ندارند و گاهی برای رفتن به سرویس بهداشتی باید از میان محل خواب دیگران عبور کنند. تداوم چنین وضعیتی باعث اختلال خواب، افزایش تنشهای عصبی، فرسودگی جسمی و تشدید درگیریهای ناشی از فشار محیطی میشود.
این ازدحام در حالی گزارش میشود که آییننامه داخلی سازمان زندانها، مسئولان را موظف کرده است برای به حداقل رساندن تجمع زندانیان، حفظ بهداشت فردی و عمومی و تأمین سلامت جسمی و روانی آنان اقدام کنند.
بحران حمام، آب گرم و نظافت شخصی
نبود آب گرم و محدودیت شدید دسترسی به حمام، بخش دیگری از بحران بند ۲ زندان مرکزی کرج است. بنا بر اطلاعات رسیده، حمامهای بند تنها حدود دو ساعت در هفته برای جمعیتی بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ نفر فعال میشوند.
حتی اگر این زمان بدون وقفه میان زندانیان تقسیم شود، سهم هر فرد کمتر از نیم دقیقه خواهد بود. در عمل، بسیاری از زندانیان در طول هفته امکان استحمام پیدا نمیکنند یا مجبورند در زمانی بسیار کوتاه و بدون دسترسی به آب کافی خود را بشویند.
خانوادهها حمامهای بند را «صحرایی و فاقد دیوار مناسب» توصیف کردهاند. نبود حریم، کمبود دوش، قطع یا کاهش فشار آب و فقدان آب گرم، رعایت ابتداییترین اصول نظافت شخصی را ناممکن کرده است.
این وضعیت به گسترش بیماریهای پوستی، عفونت، خارشهای شدید و انتقال سریع حشرات کمک کرده است. در محیطی که دهها نفر در یک اتاق کوچک و روی زمین میخوابند، نبود امکان استحمام و شستوشوی لباسها، آلودگی را به چرخهای دائمی تبدیل میکند.
گسترش ساس و بیماریهای پوستی
زندانیان و خانوادههای آنان از وجود گسترده ساس و کنه در اتاقها، محلهای خواب و وسایل شخصی خبر دادهاند. کمبود مواد شوینده، محدودیت استحمام، تراکم شدید جمعیت و نبود سمپاشی مؤثر، زمینه گسترش سریع آلودگی را فراهم کرده است.
گزشهای مکرر حشرات موجب زخم، التهاب، خارش شدید و اختلال خواب شده است. خاراندن مداوم زخمها در محیط آلوده نیز احتمال عفونتهای پوستی را افزایش میدهد. زندانیانی که پیشتر به بیماریهای پوستی، دیابت یا ضعف سیستم ایمنی مبتلا بودهاند، در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
نبود دستگاه خنککننده مناسب نیز شرایط را در فصل گرم دشوارتر کرده است. گرما، رطوبت، تراکم جمعیت و فقدان گردش هوای کافی، نهتنها آلودگی را تشدید میکند، بلکه میتواند باعث افت فشار، سردرد، کمآبی بدن، تنگی نفس و تشدید بیماریهای قلبی یا تنفسی شود.
با وجود مراجعات خانوادهها، مسئولان زندان پاسخهایی کلی مانند «درست میشود» دادهاند؛ اما به گفته آنان، مشکلاتی همچون ساس، کمبود آب، نبود امکانات استحمام و آلودگی محیط همچنان ادامه دارد.
غذای بیکیفیت و فروشگاه گران زندان
گزارشها همچنین از کیفیت بسیار پایین غذای توزیعشده در بند ۲ زندان مرکزی کرج حکایت دارد. زندانیان غذا را فاقد کیفیت، ارزش غذایی و تنوع کافی توصیف کردهاند. در شرایطی که بسیاری از آنان زیر فشار روانی قرار دارند یا به بیماریهای جسمی مبتلا هستند، تغذیه نامناسب میتواند روند فرسودگی جسمی را سرعت ببخشد.
فروشگاه بند نیز نمیتواند کمبودهای غذایی را جبران کند. به گفته خانوادهها، در این فروشگاه عمدتاً اقلام محدودی مانند سیگار و بیسکویت عرضه میشود و مواد ضروری، بهویژه مواد شوینده، محصولات بهداشتی و خوراکیهای دارای ارزش غذایی، اغلب موجود نیست.
همین اقلام محدود نیز با قیمتهایی چند برابر بیرون از زندان فروخته میشوند. این وضعیت فشار مالی بیشتری بر خانوادههایی وارد میکند که همزمان باید هزینه وکیل، رفتوآمد، تهیه دارو و سایر نیازهای زندانی را تأمین کنند.
ماده ۱۵۴ آییننامه سازمان زندانها، تأمین سه وعده غذای دارای کالری و ویتامین کافی، آب آشامیدنی سالم و توزیع منظم میوه، سبزیجات، لبنیات و غذای حاوی گوشت را الزامی دانسته است. توصیف زندانیان از غذای بند ۲ با این الزامات فاصلهای جدی دارد.
فروپاشی خدمات پزشکی و «خوددرمانی» با سیم پتو
یکی از تکاندهندهترین بخشهای گزارش، به وضعیت درمان و دندانپزشکی مربوط میشود. زندانیان برای دریافت خدمات پزشکی باید مدت طولانی منتظر بمانند و بهداری زندان پاسخگوی حجم بیماریها و نیازهای درمانی موجود نیست.
به گفته منابع مطلع، برخی زندانیان مبتلا به دنداندرد شدید، به دلیل محرومیت از دسترسی به دندانپزشک و داروی مناسب، سیمهای کاور پتو را جدا کرده و با استفاده از آن تلاش میکنند عصب دندان خود را خارج کنند. چنین اقدامی میتواند موجب خونریزی، عفونت، شکستن دندان و انتقال بیماری شود و نشان میدهد زندانیان تا چه اندازه از خدمات اولیه درمانی محروم ماندهاند.
در کنار مشکلات دندانپزشکی، بیماریهای پوستی، مشکلات تنفسی و آسیبهای روانی نیز بهموقع بررسی نمیشوند. این تأخیرها میتواند بیماریهای قابلدرمان را به مشکلات مزمن یا وضعیتهای اضطراری تبدیل کند.
گزارش موارد خودزنی و اقدام به خودکشی، مسئولیت بهداری و مدیریت زندان را سنگینتر میکند. هر زندانی که نشانههای بحران روانی، ناامیدی شدید یا تمایل به آسیب زدن به خود دارد، باید فوراً تحت ارزیابی روانشناختی و روانپزشکی قرار گیرد. بیتوجهی به این علائم میتواند جان زندانی را در معرض خطر قرار دهد.
توزیع یک ماده مخدر صنعتی در بند
خانوادهها نسبت به گسترش مادهای مخدر و دستساز در بند ۲ هشدار دادهاند که گفته میشود با استفاده از چسب تولید یا مصرف میشود. استنشاق ترکیبات شیمیایی موجود در چسب میتواند به ریه، دستگاه عصبی و دیگر اندامهای بدن آسیب جدی وارد کند.
برخی خانوادهها احتمال دادهاند که این ماده با اطلاع یا همکاری تعدادی از زندانبانان وارد بند میشود. این ادعا نیز تاکنون مستقلاً تأیید نشده است و باید موضوع یک تحقیق بیطرفانه قرار گیرد.
مطابق ماده ۹ آییننامه زندانها، جلوگیری از ورود مواد مخدر به زندان از وظایف مستقیم رئیس مؤسسه کیفری است. بنابراین، صرف وجود گسترده چنین مادهای در داخل بند ـ فارغ از عامل ورود آن ـ نشاندهنده ضعف جدی در نظارت و مدیریت زندان است.
تماسهای یکدقیقهای با خانوادهها
تلفنهای بند ۲ عمدتاً معیوب هستند و صدای مکالمه در بسیاری از تماسها بهدرستی شنیده نمیشود. از سوی دیگر، به دلیل جمعیت زیاد و تعداد محدود تلفنها، هر زندانی فقط حدود یک دقیقه فرصت دارد با خانواده خود تماس بگیرد.
این زمان کوتاه حتی برای اطلاع دادن از وضعیت سلامتی، پیگیری پرونده یا شنیدن صدای اعضای خانواده کافی نیست. تماسهای ناقص و نامنظم، بهویژه برای زندانیانی که در شرایط بحرانی قرار دارند، فشار روانی مضاعفی ایجاد میکند.
ماده ۲۲۳ آییننامه سازمان زندانها، مسئولان را موظف کرده است تلفنهای مناسب برای ارتباط زندانی با خانواده، بستگان و وکیل فراهم کنند. وجود تلفنهای خراب و محدود کردن عملی تماسها به یک دقیقه، با هدف این مقرره سازگار نیست.
سکوت خانوادهها زیر سایه تهدید
خانوادهها میگویند بسیاری از مشکلات را از ترس افزایش اتهامات یا تشدید فشار بر فرزندانشان رسانهای نمیکنند. این نگرانی موجب شده است تنها بخشی از واقعیتهای بند ۲ زندان مرکزی کرج به بیرون راه پیدا کند.
تهدید غیرمستقیم خانوادهها به افزایش «جرم» یا ایجاد پروندههای تازه، علاوه بر محدود کردن جریان آزاد اطلاعات، امکان نظارت عمومی بر رفتار مسئولان زندان را از بین میبرد. زندانی و خانواده او باید بتوانند بدون ترس از انتقامگیری، درباره شرایط نگهداری شکایت کنند.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
- فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
- آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
- جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- مستند حقوقی؛ بررسی کارنامه محمدمهدی شهمیرزادی؛ قاضی و رئیس شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران
- زندان دستگرد اصفهان؛ گزارشی جامع از تراکم دوبرابری، کفخوابی، فشارهای امنیتی و شرایط نامناسب زندانیان
- اعدام شهرام صادقی؛ ابهام درباره بازجویی و دادرسی و پرسشهای جدی درباره چگونگی اخذ اعترافات
بررسی حقوقی وضعیت بند ۲ زندان مرکزی کرج بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران در سالهای گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه، ابهام در رسیدگی به پروندههای امنیتی و محدود کردن حقوق زندانیان مورد انتقاد قرار گرفتهاند. بررسی وضعیت بند ۲ زندان مرکزی کرج بر اساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست؛ هدف، نشان دادن مواردی است که حتی همین قوانین نیز توسط مسئولان زندان و دستگاه قضایی رعایت نشده است.
ابهامات حقوقی وضعیت بند ۲ زندان مرکزی کرج
بر اساس اطلاعات منتشرشده، حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ زندانی سیاسی و امنیتی، عمدتاً از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری سال ۱۴۰۴، در بند ۲ زندان مرکزی کرج نگهداری میشوند. تراکم جمعیت به اندازهای است که در اتاقهای دارای ۹ تخت، بین ۲۵ تا ۳۰ زندانی حضور دارند و بیشتر آنان ناچار به کفخوابی هستند.
یکی از ابهامات اساسی، علت انتقال ناگهانی زندانیان سیاسی از سالن ۱۵ به بند ۲ است. این انتقال بدون اطلاع قبلی انجام شده و زندانیان اجازه نداشتهاند وسایلی را که با هزینه شخصی خود و کمک خانوادههایشان تهیه کرده بودند، همراه ببرند. تاکنون درباره مبنای قانونی این انتقال و سرنوشت کولرها، شیرآلات و دیگر وسایل خریداریشده توضیح شفافی ارائه نشده است.
خانوادهها همچنین مدعی شدهاند که انتقال زندانیان و ضبط وسایل رفاهی آنان ممکن است با انگیزههای مالی صورت گرفته باشد. این ادعا بهطور مستقل تأیید نشده است، اما ماهیت آن ایجاب میکند که بازرسی مستقل و شفافی درباره تصمیم مسئولان زندان و وضعیت اموال زندانیان انجام شود.
نبود آب گرم، محدودیت شدید استفاده از حمام، گسترش ساس و بیماریهای پوستی، کیفیت نامناسب غذا و کمبود مواد شوینده، پرسشهای جدی درباره رعایت وظایف قانونی مدیریت زندان در تأمین حداقل شرایط بهداشتی ایجاد میکند. اختصاص تنها حدود دو ساعت حمام در هفته به جمعیتی بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ نفر، عملاً امکان رعایت بهداشت شخصی را از زندانیان سلب کرده است.
وضعیت خدمات پزشکی نیز با ابهامات جدی همراه است. گزارش شده است که زندانیان برای دریافت خدمات درمانی باید مدتهای طولانی منتظر بمانند و حتی برخی از آنان برای کاهش دنداندرد، با استفاده از سیم کاور پتو اقدام به دستکاری و خارج کردن عصب دندان خود میکنند. چنین وضعیتی نشان میدهد که دسترسی مؤثر و بهموقع به پزشک، دندانپزشک، دارو و خدمات درمانی فراهم نشده است.
گزارش مواردی از حملات عصبی، خودزنی و اقدام به خودکشی نیز ضرورت بررسی عملکرد واحد روانشناسی و بهداری زندان را مطرح میکند. مشخص نیست زندانیانی که نشانههای بحران روانی دارند، تا چه اندازه تحت مراقبت تخصصی قرار گرفتهاند و مسئولان زندان برای پیشگیری از خودکشی چه اقداماتی انجام دادهاند.
ادعای ورود و توزیع مادهای مخدر و صنعتی ساختهشده از چسب در داخل بند نیز باید بررسی شود. برخی خانوادهها احتمال دادهاند که این ماده با اطلاع یا همکاری تعدادی از زندانبانان وارد بند میشود. این ادعا تاکنون مستقلاً تأیید نشده است، اما وجود چنین مادهای در بند، فارغ از عامل ورود آن، نشاندهنده ضعف جدی در نظارت و حفاظت از سلامت زندانیان است.
خرابی تلفنها و محدود شدن زمان تماس هر زندانی به حدود یک دقیقه، از دیگر موارد مبهم است. با توجه به جمعیت بالای بند، مشخص نیست مسئولان زندان چرا امکانات ارتباطی متناسب با تعداد زندانیان فراهم نکردهاند و بر چه مبنایی حق تماس زندانیان با خانواده به این اندازه محدود شده است.
مواد قانونی مرتبط
بررسی وضعیت بند ۲ زندان مرکزی کرج از منظر قوانین داخلی، چند اصل و مقرره مهم را یادآور میشود:
اصل ۲۲ قانون اساسی؛ جان، حقوق، مسکن و حیثیت اشخاص از تعرض مصون است، مگر در مواردی که قانون تجویز کند.
اصل ۳۹ قانون اساسی؛ هتک حرمت و حیثیت افراد بازداشتشده یا زندانی به هر صورت ممنوع است و برای آن مسئولیت قانونی پیشبینی شده است.
ماده ۲ آییننامه اجرایی سازمان زندانها؛ مسئولان زندان را به رعایت کرامت انسانی، حقوق و آزادیهای مشروع و ارتقای سلامت جسمی و روانی زندانیان موظف میکند.
ماده ۴ آییننامه اجرایی سازمان زندانها؛ بر به حداقل رساندن تجمع زندانیان، رعایت طبقهبندی، حفظ بهداشت فردی و عمومی و تأمین شرایط مناسب نگهداری تأکید دارد.
ماده ۹ آییننامه اجرایی سازمان زندانها؛ تأمین سلامت، بهداشت و تغذیه زندانیان، پاسخگویی به اعتراضات و جلوگیری از ورود مواد مخدر به زندان را از وظایف رئیس زندان میداند.
مواد ۱۱۷ و ۱۱۸ آییننامه اجرایی سازمان زندانها؛ بر تأمین خدمات جامع بهداشتی و درمانی، مداخلات زودهنگام پزشکی، مراقبت مستمر و دسترسی زندانیان به درمان تأکید دارند.
ماده ۱۲۹ آییننامه اجرایی سازمان زندانها؛ مسئولان را موظف میکند آب گرم کافی برای استحمام و شستوشوی زندانیان فراهم کنند.
ماده ۱۵۴ آییننامه اجرایی سازمان زندانها؛ تأمین غذای کافی، سالم و دارای کالری و ویتامین مناسب و همچنین آب آشامیدنی سالم را الزامی کرده است.
ماده ۲۲۳ آییننامه اجرایی سازمان زندانها؛ بر فراهم کردن امکان تماس تلفنی زندانیان با خانواده، بستگان و وکیل تأکید دارد.
موارد نقض قانون
با توجه به اطلاعات منتشرشده، مهمترین موارد احتمالی نقض قوانین داخلی عبارتاند از:
- نگهداری ۲۵ تا ۳۰ زندانی در اتاقهایی با تنها ۹ تخت؛
- کفخوابی گسترده و محرومیت زندانیان از فضای مناسب برای استراحت؛
- انتقال ناگهانی زندانیان سیاسی از سالن ۱۵ بدون اطلاع قبلی؛
- جلوگیری از انتقال وسایلی که با هزینه زندانیان و خانوادههایشان خریداری شده بود؛
- ابهام درباره سرنوشت وسایل رفاهی و اموال زندانیان؛
- نبود آب گرم و دسترسی بسیار محدود به حمام؛
- گسترش ساس، کنه، آلودگی و بیماریهای پوستی؛
- کمبود مواد شوینده و وسایل ضروری بهداشتی؛
- کیفیت نامناسب غذا و کمبود اقلام دارای ارزش غذایی؛
- تأخیر طولانی در ارائه خدمات پزشکی و دندانپزشکی؛
- نبود مراقبت مؤثر از زندانیان دچار بحرانهای روانی؛
- گزارش موارد خودزنی و اقدام به خودکشی در اثر فشارهای محیطی؛
- احتمال ورود و توزیع مواد مخدر صنعتی در داخل بند؛
- خرابی تلفنها و محدود شدن تماس زندانیان با خانواده؛
- بیپاسخ ماندن مراجعات و شکایتهای مکرر خانوادهها؛
- ایجاد ترس در خانوادهها نسبت به افزایش اتهامات فرزندانشان در صورت رسانهای کردن وضعیت زندان.
بررسی وضعیت بند ۲ زندان مرکزی کرج از منظر حقوق بشر و موارد نقض استانداردهای بینالمللی
از منظر حقوق بشر، تأمین سلامت جسمی و روانی، برخورداری از غذای کافی، دسترسی به آب و امکانات بهداشتی، دریافت خدمات پزشکی، حفظ ارتباط با خانواده و رفتار انسانی با زندانیان از اصول بنیادین حقوق بینالملل به شمار میروند.
گزارشهای منتشرشده درباره ازدحام چندبرابری، کفخوابی، نبود آب گرم، محدودیت استحمام، گسترش ساس و بیماریهای پوستی، غذای بیکیفیت، محرومیت از درمان و فشارهای شدید روانی در بند ۲ زندان مرکزی کرج، نگرانیهای جدی درباره نقض این حقوق ایجاد کرده است.
محرومیت طولانی از امکانات ابتدایی زندگی، هنگامی که با آگاهی مسئولان و بدون اقدام مؤثر برای اصلاح شرایط ادامه پیدا کند، ممکن است در چارچوب رفتار ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز ارزیابی شود. گزارش خودزنی و اقدام به خودکشی نیز نشان میدهد که شرایط بند صرفاً یک مشکل رفاهی نیست، بلکه میتواند به تهدید مستقیم جان زندانیان منجر شود.
اسناد بینالمللی مرتبط
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ منع شکنجه و هرگونه رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز.
ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ حق برخورداری از سطح مناسب زندگی، سلامت، مراقبتهای پزشکی و خدمات ضروری.
ماده ۷ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی؛ منع شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز.
ماده ۱۰ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی؛ الزام به رفتار انسانی و محترمانه با تمام افراد محروم از آزادی و رعایت کرامت ذاتی آنان.
ماده ۱۲ میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی؛ حق برخورداری از بالاترین استاندارد قابلدستیابی سلامت جسمی و روانی.
قواعد ۱۲ تا ۱۷ نلسون ماندلا؛ ضرورت برخورداری زندانیان از فضای کافی، تهویه، نور، تخت و وسایل خواب مناسب و امکانات بهداشتی استاندارد.
قاعده ۱۸ نلسون ماندلا؛ ضرورت فراهم کردن آب و وسایل لازم برای حفظ نظافت شخصی زندانیان.
قاعده ۲۲ نلسون ماندلا؛ الزام به تأمین غذای سالم، کافی و دارای ارزش غذایی مناسب و دسترسی دائمی به آب آشامیدنی.
قواعد ۲۴ تا ۲۷ نلسون ماندلا؛ حق دسترسی زندانیان به خدمات درمانی مناسب، مستقل و همسطح با خدمات موجود در جامعه.
قاعده ۳۰ نلسون ماندلا؛ ضرورت بررسی فوری نشانههای فشار روانی، خودزنی و خطر خودکشی و اتخاذ اقدامات پیشگیرانه و درمانی.
قاعده ۵۸ نلسون ماندلا؛ حق زندانیان برای حفظ ارتباط منظم با خانواده و نزدیکان از طریق تماس، مکاتبه و ملاقات.
تداوم شرایط گزارششده در بند ۲ زندان مرکزی کرج میتواند مصداق نقض همزمان حق سلامت، حق برخورداری از رفتار انسانی، حق ارتباط با خانواده و حق مصونیت از رفتار تحقیرآمیز باشد. مسئولان زندان، اداره کل زندانهای استان البرز، دادستان و قاضی ناظر زندان در قبال رفع فوری این شرایط و جلوگیری از آسیبهای بیشتر به زندانیان مسئولیت مستقیم دارند.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک