گزارش هفتگی نقض حقوق بشر در ایران؛ پایان تیر ۱۴۰۵ | کانون حقوق بشر، ۲مردادماه ۱۴۰۵

گزارش هفتگی کانون حقوق بشر ایران از نقض حقوق بنیادین شهروندان در بازه زمانی ۲۷ تیر تا ۲ مردادماه ۱۴۰۵

کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۳ مردادماه ۱۴۰۵ – گزارش‌های دریافتی و احراز‌شده در بازه زمانی ۲۶ تیر تا ۲ مرداد ۱۴۰۵ نشان‌دهنده شتاب بی‌سابقه ماشین سرکوب، افزایش اجرای احکام اعدام (به‌ویژه پرونده‌های مرتبط با اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴) و فشار مضاعف بر اقلیت‌های مذهبی، فعالان مدنی، صنفی و سیاسی در سراسر کشور است. روند احضار، بازداشت، صدور احکام سنگین حبس، شلاق، تبعید و مصادره اموال در کنار موج گسترده اعدام‌ها، حاکی از تشدید رویکرد امنیتی-قضایی در قبال معترضان و فعالان اجتماعی و فرهنگی است.

در یک نگاه

آنچه در این گزارش می‌خوانید

• تحلیل آماری موج جدید سرکوب در ایران
• آمار اجرای احکام اعدام در یک هفته
• چرا اعدام معترضان افزایش یافته است؟
• صدور احکام اعدام جدید برای بازداشت‌شدگان اعتراضات
• اعتصاب غذای زندانیان قزلحصار
• موج بازداشت‌ها و احکام سنگین
• فشار بر اقلیت‌های مذهبی
• سرکوب آزادی بیان و فضای مجازی

۱. آمار و موج گسترده اجرای احکام اعدام

طی این بازه زمانی، احکام اعدام ده‌ها زندانی با اتهامات مرتبط با اعتراضات، سیاسی-امنیتی، مواد مخدر و قصاص (قتل) در زندان‌های مختلف کشور به اجرا درآمده یا تایید شده است:

اعدام‌های مرتبط با اعتراضات سراسری:

اصفهان (پرونده میدان علیخانی): اجرای حکم اعدام عرفان اسفندیاری ۱۸ ساله و گل‌محمد محمدی۲۳ ساله در بامداد ۲۸ تیرماه و انتقال علیرضا سپاهی و ابوالفضل سپاهی به سلول‌های انفرادی جهت اجرای حکم.

کرج (زندان قزلحصار): اجرای حکم اعدام مهدی خانکی ۲۶ ساله، به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین و مرتبط با اعتراضات سراسری؛ و اجرای حکم عارف خوشکار مرتبط با قیام سراسری ۱۴۰۱.

دهاقان/اصفهان: اجرای حکم اعدام محمد امینی دهاقانی به اتهام آتش‌زدن اماکن دولتی در اعتراضات.

اعدام‌های سیاسی – امنیتی:

کرمانشاه (زندان دیزل‌آباد): اجرای حکم اعدام محی‌الدین عبداللهی و حسین پالانی با اتهام «بغی».

اعدام‌های مرتبط با جرائم عمومی و مواد مخدر:

زندان تبریز: اجرای حکم اعدام دست‌کم ۸ زندانی از جمله جواد ابوالفتحی، عزت خسرونژاد، سهراب نورمحمدی، سجاد علیزاده، فردین برنال، عبدالرضا حیدری، مهدی لطیفی و سلمان کاکه‌خانی.

زندان ساری: اعدام ۳ زندانی مرتبط با مواد مخدر به نامهای فردوس معماری، شاهین صدر و سعید آرمند.

زندان خرم‌آباد: اعدام ۲ زندانی بنامهای مهدی شهریسوند و علیرضا بارانی.

زندان یاسوج: اجرای حکم اعدام اعظم گرامی (۵۸ ساله و مادر سه فرزند) پس از ۸ سال حبس.

زندان زاهدان و ایلام: اجرای حکم اعدام یاسین هاشمزهی در زاهدان و ایرج ابراهیمی‌زاده در ایلام.

۲. صدور احکام جدید اعدام و پرونده‌های بحرانی اعتراضات

در پرونده‌های گروهی و انفرادی معترضان دی‌ماه ۱۴۰۴، احکام اعدام جدید صادر یا تایید شده است:

• پرونده میدان شهدای اصفهان: محاکمه ۱۶ معترض از جمله سه برادر بوئری، دو خواهر دوقلو ترانه و رومینا رحیمی و ستایش ساعدی با اتهامات سنگین از جمله محاربه.
• آروین خیرخواهان متولد ۱۳۸۵ در شاهرود، مجید نیک‌اندیش ۲۵ ساله در مشهد، مهدی ظریف ۲۰ ساله در شاندیز، مرتضی زمانی در شاهرود، مجتبی دهبندی و کیانوش همزه‌ای کازرونی در شیراز: صدور حکم اعدام یا تایید آن در دیوان عالی کشور.
• احسان خدادادی در ملکان: صدور حکم اعدام با اتهام افساد فی‌الارض و جاسوسی

۳. اعتصاب غذا و تحصن در زندان‌ها («نه به اعدام»)

یکی از مهم‌ترین رویدادهای این هفته، ادامه اعتصاب غذای جمعی زندانیان محکوم به اعدام در واحد ۲ زندان قزلحصار کرج بود.

این اعتصاب که از دوشنبه ۲۲ تیرماه ۱۴۰۵ آغاز شد، تا ۳۱ تیرماه وارد دهمین روز خود شد و به یکی از گسترده‌ترین اعتراض‌های درون زندان در سال‌های اخیر تبدیل شد.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، زندانیان با خودداری از دریافت جیره غذایی و در دست داشتن شعار «نه به اعدام»، خواستار توقف اجرای احکام اعدام و جلب توجه جامعه جهانی، به‌ویژه مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، به وضعیت زندانیان محکوم به اعدام شدند.

ادامه این اعتصاب، در کنار گزارش‌هایی از افت فشار خون، کاهش وزن و ضعف جسمانی شماری از زندانیان، نگرانی‌های تازه‌ای درباره وضعیت سلامت آنان ایجاد کرده است.

چرا اعتصاب غذای قزلحصار اهمیت دارد؟

اعتصاب غذای زندانیان قزلحصار تنها یک اعتراض به وضعیت شخصی زندانیان نیست، بلکه واکنشی جمعی به افزایش چشمگیر اجرای احکام اعدام در کشور به شمار می‌رود.

برای نخستین‌بار طی سال‌های اخیر، شمار زیادی از زندانیان محکوم به اعدام به صورت هماهنگ دست به اعتصاب غذا زده‌اند و خواسته اصلی خود را توقف اجرای احکام اعدام و اصلاح سیاست‌های کیفری اعلام کرده‌اند.

هم‌زمانی این اعتصاب با موج اجرای احکام اعدام و صدور احکام جدید، آن را به یکی از مهم‌ترین رخدادهای حقوق بشری هفته تبدیل کرده است.

۴. بازداشت‌ها، صدور احکام حبس، شلاق و تبعید

دستگاه قضایی و امنیتی صدها حکم حبس و بازداشت جدید صادر کرده است:

• احکام اعتراضات دی ۱۴۰۴:
  • محمد عابدرفتار در اصفهان: محکومیت به ۲۱ سال حبس و ۲ سال منع اقامت در استان اصفهان.
  • پریا دادگرصفا: ۱۰ سال حبس (۴ سال تعلیقی) در دادگاه تجدیدنظر استان تهران.
  • ندا دده‌جانی و ستایش (بهنوش) سرابی در قروه: مجموعاً ۶ سال حبس، ۶۲ ضربه شلاق و ۴ سال تبعید به نیک‌شهر.
  • حمزه احمدی طراقی (بجنورد): مجموعاً ۵ سال و ۷ ماه حبس، ۱۴۸ ضربه شلاق و یک سال تبعید به زهک.
• فعالان مدنی، سیاسی و صنفی:
  • فریبا حسینی (شیراز): محکومیت به ۹ سال و ۹ ماه حبس تعزیری و مجازات‌های تکمیلی.
  • مریم دریسی (کازرون): تایید حکم ۱ سال و ۳ ماه حبس و ابطال گذرنامه در دادگاه تجدیدنظر.
  • سجاد حائری: تایید حکم ۲ سال و ۶ ماه حبس تعزیری.
  • قدرت‌الله جویار (ایلام): کاهش حکم بدوی به ۳ سال حبس در دادگاه تجدیدنظر.
  • احسان قدیری (تهران) و آرمان ابراهیمی (اشنویه): محکومیت به ۱ سال حبس.
  • یونس نبی‌زاده (ارومیه): ۱۰ سال و یک روز حبس.
  • مریم داوودیان (بوکان): محکومیت به جریمه نقدی ۹۳ میلیون تومانی بدل از حبس.
• بازداشت‌های جدید و بلاتکلیفی:
  • بازداشت شهروندان و وکلا از جمله شهاب سلیمانی وکیل، خلیل پرندک و ادریس گل‌محمدی در روانسر؛ عسگر اکبرزاده در اردبیل؛ یونس حسن‌خان در بوکان؛ شایان محمدی در ایذه؛ آرش محمودی در کرمانشاه؛ امیرحسین باقری علویجه در اصفهان؛ و بازداشت ۹ شهروند در استان کرمان به اتهام فعالیت در فضای مجازی.

۵. فشار بر پیروان سایر مذاهب (بهائیان و اهل سنت)

• جامعه بهائیان:
  • شیده توکلی (تهران): ۱۰ سال حبس، مصادره دو ملک به ارزش ۱۸.۷ میلیارد تومان و مصادره اموال شخصی.
  • آرمان میثاقیان (تهران): ۲ سال حبس تعزیری و محرومیت‌های اجتماعی.
  • ناهید فلاحتی و سیما سبتو (شیراز): تداوم بازداشت و بلاتکلیفی در زندان عادل‌آباد.
  • سعید حسنی (شیراز): تداوم بازداشت در سلول انفرادی و پژمان زارع (تداوم بازداشت ۱۲۹ روزه.
• اهل سنت:

بازداشت عامر کعبی و ریاض زهیری در حمیدیه هنگام اقامه نماز.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
• آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• میدان شهدای اصفهان؛ ۱۶ متهم، اتهام محاربه و انجام شکنجه؛ آنچه از یکی از مهم‌ترین پرونده‌های اعتراضات ۱۴۰۴ می‌دانیم
• مهدی خانکی اعدام شد؛ اجرای حکم بازداشت‌شده اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ پس از کمتر از پنج ماه
• زندان قزلحصار؛ دوازدهمین روز اعتصاب غذای ۱۵۰۰ زندانی محکوم به اعدام؛ وخامت وضعیت جسمانی و تداوم بی‌توجهی مسئولان

۶. سرکوب آزادی بیان، اتباع خارجی و رفتارهای قهری در زندان

• توقیف اموال و گذرنامه: توقیف گذرنامه و مسدودسازی سیم‌کارت یک شهروند زن در تهران هنگام خروج از کشور و حکم ۷۴ ضربه شلاق بابت اتهام اخلاقی.
• زندانیان خارجی: تداوم محرومیت‌های پزشکی، عدم دسترسی به دارو و ممنوعیت تماس کریگ و لیندزی فورمن (زوج بریتانیایی محبوس در اوین) با فرزندشان.
• محرومیت در زندان‌ها: محرومیت تنبیهی زندانیان سیاسی بند زنان اوین از ملاقات حضوری در پی تنش‌های اخیر
• سرکوب فضای مجازی و صنفی

 پلمب چندین کافه -رستوران در خیابان‌های سنایی و ایرانشهر در تهران و یک عمارت تاریخی در بهبهان به دلیل عدم رعایت حجاب اجباری و پخش موسیقی؛ و اخراج یک دانشجوی دانشگاه ملی (موسوم به بهشتی) به دلیل شرکت در تجمعات.

داده‌های گردآوری‌شده نشان می‌دهد که نهادهای امنیتی و قضایی با تلفیق صدور احکام اعدام در پرونده‌های معترضان دی ۱۴۰۴، صدور مجازات‌های تکمیلی سنگین (مانند تبعید و مصادره اموال) و اعمال محدودیت شدید بر فضای مجازی، استراتژی ارعاب عمومی را دنبال می‌کنند. در مقابل، تداوم اعتصاب غذا در زندان قزلحصار و تجمعات اعتراضی توسط اقشار مختلف مردم نشان‌دهنده تداوم مقاومت در برابر سرکوب و حاکمیت دیکتاتوری است.

تحلیل آماری روند سرکوب در بازه ۲۶ تیر تا ۲ مرداد ۱۴۰۵

بررسی داده‌های گردآوری‌شده در این گزارش نشان می‌دهد که در فاصله ۲۶ تیر تا ۲ مرداد ۱۴۰۵، دست‌کم ۲۳ زندانی در زندان‌های مختلف اعدام شده‌اند. این آمار تنها شامل مواردی است که نام، محل اجرای حکم یا اطلاعات پرونده آنها در گزارش‌های دریافتی ذکر شده است؛ بنابراین شمار واقعی اعدام‌ها می‌تواند بیش از این رقم باشد.

در میان افراد اعدام‌شده، شماری از زندانیان با پرونده‌های مرتبط با اعتراضات سراسری، اتهامات سیاسی و امنیتی روبه‌رو بوده‌اند. اجرای حکم اعدام معترضان جوان، از جمله عرفان اسفندیاری ۱۸ ساله و گل‌محمد محمدی ۲۳ ساله، نشان می‌دهد که مجازات اعدام همچنان به‌عنوان یکی از ابزارهای اصلی برخورد با بازداشت‌شدگان اعتراضات به کار گرفته می‌شود.

همچنین دست‌کم هشت زندانی در زندان تبریز، سه زندانی در ساری، دو زندانی در خرم‌آباد، دو زندانی در دیزل‌آباد کرمانشاه و چند زندانی دیگر در زندان‌های یاسوج، زاهدان و ایلام اعدام شدند.

در حوزه صدور احکام نیز پرونده‌های دست‌کم ۱۶ معترض در میدان شهدای اصفهان، همراه با پرونده‌های آروین خیرخواهان، مجید نیک‌اندیش، مهدی ظریف، مرتضی زمانی، مجتبی دهبندی، کیانوش همزه‌ای و احسان خدادادی نگرانی‌ها درباره افزایش شمار زندانیان در معرض اعدام را تشدید کرده است.

جدول آماری مهم‌ترین موارد ثبت‌شده

این ارقام آمار کامل تمامی موارد نقض حقوق بشر در کشور نیستند، بلکه تنها موارد ثبت‌شده در داده‌های گردآوری‌شده برای این بازه زمانی را نشان می‌دهند.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک