گزارش هفتگی کانون حقوق بشر ایران از نقض حقوق بنیادین شهروندان، اعدام، بازداشت و… در بازه زمانی هفتم تا سیزدهم شهریورماه ۱۴۰۵
گزارش تحلیلی سرکوب حقوق بشر در ایران؛ موج تازهای از صدور و اجرای احکام اعدام و بازداشتهای خودسرانه
پایش مستند نقض حق حیات، صدور احکام سنگین قضایی و فشار بر اقلیتها از ۱۳ تا ۲۰ شهریور ۱۴۰۵
کانون حقوق بشر ایران، شنبه ۲۱ شهریورماه ۱۴۰۵ – در بازه زمانی شنبه ۱۳ تا جمعه ۲۰ شهریور ۱۴۰۵، ماشین سرکوب قضایی و امنیتی در ایران با شتابی نگرانکننده به کار خود ادامه داد. طی این هفته، اجرای دستکم ۶ حکم اعدام، صدور احکام اعدام جدید برای زندانیان سیاسی و مبتلا به بیماریهای سخت، صدور حبسهای طولانیمدت تا ۲۵ سال بدون دسترسی به وکیل اختیاری، بازداشتهای خودسرانه روزنامهنگاران و شهروندان اهل سنت، و فشارهای هدفمند بر شهروندان بهائی مستند گردید. این پایش ابعاد نقض سیستماتیک حقوق بشر را بررسی میکند.
اجرای احکام اعدام و سلب سازمانیافته حق حیات
مجازات مرگ بهعنوان خشنترین شکل سلب حق حیات، در ساختار قضایی ایران نهتنها کاهش نیافته، بلکه بهعنوان ابزاری برای ارعاب جامعه به کار میرود. در هفته اخیر، علاوه بر اجرای دستکم 7 حکم اعدام مخفیانه و بدون اطلاع خانوادهها در اصفهان، مشهد و بهشهر، صدور و تایید احکام اعدام برای زندانیان بیمار و سیاسی تشدید شده و شلیک مستقیم نیروهای نظامی به سوختبران نیز دستکم یک قربانی به نام مهدی سنچولی گرفته است.
| نام و نام خانوادگی | محل اجرای حکم / دادگاه |
| محمدیوسف عیسیزهی (ریگی) | زندان دستگرد اصفهان |
| شاهرخ پوراسماعیلی | زندان دستگرد اصفهان |
| حسین قاسمزاده | زندان دستگرد اصفهان |
| فاطمه جهانگرد | زندان وکیلآباد مشهد |
| مهرداد مختاری | زندان وکیلآباد مشهد |
| عزت عسگری گلوگاهی | زندان بهشهر |
| محمدرضا محمدپرست | زندان وکیلآباد مشهد |
| رضا سلیمی | زندان سمنان |
صدور احکام سنگین، محرومیت از وکیل و فشار بر زندانیان سیاسی
دستگاه قضایی با صدور احکام طولانیمدت، محرومسازی متهمان از حق داشتن وکیل انتخابی و استفاده از اتهامات امنیتی مبهم، روندهای دادرسی منصفانه را بهطور کامل نقض میکند. انتقالهای اجباری زندانیان، عدم رسیدگی پزشکی به آسیبدیدگان تحت شکنجه و صدور مجازاتهای سنگین برای داشتن تجهیزات ارتباطی، نشاندهنده عمق تشدید برخوردهای سرکوبگرانه است.
| نام و نشان / مرجع | شهر / دادگاه | جزئیات حکم و فکتهای پرونده |
| نسیمه اسلامزهی | شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران | ۲۵ سال حبس (زندانی سنیمذهب، ۴۲ ساله، مادر ۲ فرزند، زایمان در انفرادی اوین، محرومیت از وکیل انتخابی) |
| نرگس حیدری | دادگاه انقلاب اهواز | ۵ سال حبس تعزیری + مجازاتهای تکمیلی (۳۸ ساله، اهل ایذه، محبوس در سپیدار، از بازداشتشدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴) |
| حسین افراسیاب | دادگاه انقلاب اصفهان | ۳ سال و ۹ ماه و ۲۰ روز حبس (محبوس در دستگرد اصفهان، اتهام داشتن تجهیزات اینترنت ماهوارهای) |
| پریسا کمالی اردکانی | دادگاه انقلاب اصفهان و اردکان | انتقال به زندان بندرعباس (مجموعاً ۹ سال و ۹ ماه حبس + ۲ سال تبعید در ۳ پرونده مجزا، مبتلا به تیروئید سمی) |
| بابک مرادیفر | شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب تهران | ۳۰ ماه حبس تعزیری (فعال سیاسی، بازداشت دی ۱۴۰۴، آسیبدیدگی تاندون پا حین بازجویی در اوین) |
| عارف عصار | دادگاه تجدیدنظر خواف | ۲ سال و ۶ ماه حبس تعزیری (۲۰ ساله، از بازداشتشدگان دی ۱۴۰۴، دررفتگی شانه تحت شکنجه) |
| مجتبی ازهدی | دادگاه انقلاب سبزوار | بلاتکلیفی ۸ ماهه در وکیلآباد مشهد (۴۵ ساله، محرومیت از درمان ساچمههای باقیمانده در صورت و چشم) |
| حسین احمدی | اداره اطلاعات / زندان اصفهان | تداوم بازداشت و بلاتکلیفی ۳ ماهه (اهل ایذه، اعتراضات ۱۴۰۴، تشدید دیسک کمر تحت شکنجه) |
بازداشتهای خودسرانه، بیخبری و سرکوب آزادی بیان
موج بازداشتهای خودسرانه، یورش به منازل و تداوم بیخبری از وضعیت بازداشتشدگان، خطری جدی برای امنیت فردی شهروندان ایجاد کرده است. بازداشت دستهجمعی شهروندان اهل سنت در اهواز و هدف قرار دادن فعالان رسانهای و کاربران فضای مجازی، مصداق بارز سرکوب آزادی بیان و ایجاد فضای ارعابآمیز در جامعه است.
| نام و نام خانوادگی / عنوان | شهر / محل نگهداری | آخرین وضعیت پرونده |
| آسو علاءالدینی | سقز / بازداشتگاه اطلاعات | بازداشت خودسرانه در ۱۲ شهریور، ۴۲ ساله، پدر ۲ فرزند، تداوم بیخبری و بلاتکلیفی کامل |
| دستکم ۱۰ شهروند اهل سنت | اهواز / مکان نامعلوم | بازداشت دستهجمعی همراه با ضربوشتم در ۱۳ شهریور (احراز هویت: لفته، راضی و حسین حیدری، عبدالمجید و ارکان شریفی، عبدالهادی عساکره) |
| ۱۰ شهروند عرب | عبوده / مکان نامعلوم | بازداشت دستکم ۱۰ شهروندعرب درروز ۱۹ شهریور (احراز هویت: رضا سواری، خالد غُرباوی، جعفر چلداوی، لقمان بترانی؛ کمال بترانی |
| مجید سعیدی | تهران / مکان نامعلوم | عکاس خبری، بازداشت در منزل شخصی توسط نیروهای امنیتی در ۱۸ شهریور |
| متصدیان کافه ازمیر | بروجن / بازداشتگاه عمومی | بازداشت متصدیان، پلمب کافه و پروندهسازی برای ۲۰ فعال فضای مجازی در این شهرستان |
| وحید علیزاده رزازی | دادگاه انقلاب تهران | احضار جهت اجرای ۷۵ روز حبس و ۳ سال محرومیت از فعالیت رسانهای (شاعر و مترجم) |
فشار ساختاری و هدفمند بر شهروندان بهائی
شهروندان بهائی همچنان هدف اصلی برخوردهای تبعیضآمیز و برنامهریزیشده دستگاههای امنیتی قرار دارند. بازداشتهای ناگهانی جهت اجرای احکام حبس، کارشکنی در روند اعطای مرخصی و مهلتهای قانونی، و انتقال زندانیان به مکانهای نامعلوم، بخشی از استراتژی ساختاری جهت تداوم سلب حقوق شهروندی این اقلیت مذهبی در ایران است.
- صبا سفیدی: بازداشت ناگهانی در مقابل منزل شخصی در تهران جهت تحمل ۳ سال و ۵ ماه حبس و انتقال به زندان قرچک ورامین، با وجود داشتن مهلت قانونی دوماهه.
- ارسلان یزدانی: بازداشت در کرج جهت تحمل ۳ سال حبس و انتقال به زندان تهران بزرگ، و سپس انتقال ناگهانی به مکانی نامعلوم و تداوم بیخبری کامل خانواده.
- وفا کاشفی: محکومیت به ۶ سال حبس (۲ سال و ۶ ماه تعلیقی) توسط دادگاه انقلاب مشهد، ۳۲ ساله، محبوس در زندان وکیلآباد.
بررسی روندهای قضایی و امنیتی در این هفته نشان میدهد که حاکمیت با صدور احکام سنگین اعدام، سلب حق دفاع مستقل، بازداشتهای جمعی و فشار بر اقلیتهای مذهبی، استراتژی ارعاب کامل جامعه را دنبال میکند. نهادهای حقوق بشری بر لزوم اقدام عاجل بینالمللی برای توقف این احکام تاکید میورزند.
بررسی حقوقی گزارش بر اساس قوانین داخلی
قوانین داخلی حاکم بر ایران، حتی با وجود محدودیتهای جدی در تضمین دادرسی عادلانه، حقوقی مانند حق دفاع، دسترسی به وکیل و منع تعرض به جان و حیثیت افراد را به رسمیت میشناسند. بررسی این گزارش بر اساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست، بلکه برای نشان دادن مواردی است که حتی این مقررات نیز نقض شدهاند.
مواد قانونی مرتبط
اصول ۲۲، ۳۲، ۳۵ و ۳۹ قانون اساسی درباره مصونیت جان و حیثیت افراد، ضوابط بازداشت، حق داشتن وکیل و منع هتک حرمت زندانیان است. همچنین اصل ۲۳ منع تفتیش عقاید را مورد تأکید قرار میدهد.
بررسی از منظر حقوق بشر و موارد نقض استانداردهای بینالمللی
اعدام و سلب حق حیات، بازداشت خودسرانه، شکنجه، محرومیت از دادرسی عادلانه و تبعیض مذهبی از مهمترین نگرانیهای حقوق بشری مطرحشده در این گزارش هستند. اجرای حکم اعدام در پروندههایی که درباره روند دادرسی یا حق دفاع ابهام وجود دارد، نگرانی درباره نقض حق حیات را تشدید میکند.
اسناد بینالمللی مرتبط
- ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حیات، آزادی و امنیت شخصی.
- ماده ۵: منع شکنجه و رفتار غیرانسانی.
- ماده ۹: منع بازداشت خودسرانه.
- ماده ۱۰: حق دادرسی عادلانه.
- ماده ۱۹: آزادی عقیده و بیان.
- مواد ۶، ۷، ۹ و ۱۴ میثاق حقوق مدنی و سیاسی: حق حیات، منع شکنجه، منع بازداشت خودسرانه و تضمین دادرسی عادلانه.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک