افزایش بی‌سابقه قیمت‌ها، بیکاری گسترده و قطع اینترنت، زندگی مردم را فلج کرده است؛ گزارش‌ها از فشار اقتصادی به‌عنوان ابزاری برای کنترل جامعه حکایت دارد
کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۲ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ – گزارش‌های دریافتی از شهرهای مختلف، به‌ویژه تهران، نشان می‌دهد که بحران «تورم و بیکاری» به مرحله‌ای رسیده که زندگی روزمره مردم را با اختلال جدی مواجه کرده است. همزمان با جنگ و تشدید محدودیت‌ها، فشار اقتصادی به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یافته و معیشت میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار داده است.
تورم و بیکاری چگونه زندگی مردم را فلج کرده است؟
بر اساس گزارش‌های مردمی، وضعیت اقتصادی به‌گونه‌ای است که بسیاری از شهروندان از «فلج شدن کامل زندگی» سخن می‌گویند. ترکیب جنگ، گرانی و بیکاری، شرایطی ایجاد کرده که مردم آن را با وضعیت مناطق جنگ‌زده مقایسه می‌کنند.
کسب‌وکارها تعطیل شده یا به‌شدت آسیب دیده‌اند و درآمدها کاهش یافته است. گزارش‌ها حاکی از آن است که درصد قابل توجهی از مردم شغل خود را از دست داده‌اند و حتی افراد تحصیل‌کرده برای تأمین حداقل معیشت به مشاغل موقت روی آورده‌اند.
قطع اینترنت نیز به این بحران دامن زده و بسیاری از کسب‌وکارهای آنلاین را عملاً از بین برده است. یک معلم در این رابطه گفته است که به‌دلیل نبود اینترنت، امکان آموزش وجود ندارد و این وضعیت به سردرگمی گسترده منجر شده است.
افزایش قیمت‌ها؛ فشار بی‌سابقه بر سفره مردم
آمارهای منتشرشده از سوی رسانه‌های داخلی نیز نشان‌دهنده رشد شدید قیمت‌ها است. در چهار ماه اخیر، قیمت مواد غذایی به‌طور متوسط ۶۸ درصد افزایش یافته و هزینه سبد خوراکی به حدود ۸۵ درصد درآمد خانوار رسیده است.
برخی کالاها افزایش قیمت‌های چشمگیرتری داشته‌اند. روغن با رشد بیش از ۳۰۰ درصدی، مرغ با حدود ۷۵ درصد افزایش و گوشت با رشد قابل توجه، از جمله اقلامی هستند که فشار زیادی بر معیشت مردم وارد کرده‌اند.
برای یک خانوار چهار نفره، هزینه تأمین حداقل سبد غذایی به بیش از ۲۵ میلیون تومان رسیده؛ رقمی که تقریباً کل درآمد یک خانواده را به خود اختصاص می‌دهد. این وضعیت نشان‌دهنده عمق بحران «تورم و بیکاری» در جامعه است.
گرانی خدمات و کالاهای اساسی؛ از دارو تا حمل‌ونقل
افزایش قیمت‌ها تنها به مواد غذایی محدود نشده است. هزینه حمل‌ونقل نیز به‌طور قابل توجهی افزایش یافته؛ به‌عنوان مثال، کرایه مسیر قزوین به تهران از حدود ۲۰۰ هزار تومان به ۳۶۰ هزار تومان رسیده است.
همچنین کمبود داروهای حیاتی گزارش شده و برخی بیماران با مشکل تأمین دارو مواجه هستند. در حوزه آب نیز، قطعی‌های طولانی و افزایش قیمت آب آشامیدنی، مشکلات جدیدی برای شهروندان ایجاد کرده است.
رکود اقتصادی و موج گسترده بیکاری
جنگ و شرایط اقتصادی، تأثیر مستقیمی بر بازار کار داشته است. تعطیلی کارخانه‌ها، کاهش ظرفیت تولید و رکود اقتصادی، موجی از بیکاری ایجاد کرده است.
بر اساس برآوردها، بیش از یک میلیون شغل از بین رفته و میلیون‌ها نفر به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با بیکاری مواجه شده‌اند. در چنین شرایطی، حتی یافتن شغل‌های ساده نیز دشوار شده و رقابت برای فرصت‌های محدود به‌شدت افزایش یافته است.
نقش سیاست‌های اقتصادی در تشدید بحران
کارشناسان اقتصادی معتقدند که بحران «تورم و بیکاری» تنها نتیجه جنگ نیست، بلکه ریشه در سیاست‌های اقتصادی دارد. ناترازی مالی، کسری بودجه، انزوای اقتصادی و فضای نامناسب کسب‌وکار، از جمله عواملی هستند که این بحران را تشدید کرده‌اند.
در این میان، سیاست‌های اقتصادی مبتنی بر غارت و چپاول منابع، نقش مهمی در تضعیف ساختار اقتصادی ایفا کرده است. این روند، اقتصاد را پیش از جنگ نیز در وضعیت بحرانی قرار داده بود و جنگ عملاً به‌عنوان ضربه نهایی عمل کرده است.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- الله‌کرم عزیزی و نقش او در موج اعدام‌ها؛ ۱۰ زندانی سیاسی در کمتر از ۱۰ روز در زندان قزلحصار اعدام شدند
- افشای قاسم صحرایی، ماموری که از شکنجه و کتک زدن زندانیان لذت می‌برد + ویدئو – به روز شده در ۲۱ فروردین‌ماه ۱۴۰۵
- زندان قزلحصار؛ نقش حسن قبادی و قاسم صحرایی در انتقال و اعدام ۶ زندانی سیاسی
- روایت و شهادت زندانیان سیاسی بازمانده از «شنبه خونین قزلحصار»؛ به روز شده ۲۰ فروردین ۱۴۰۵
- حسن قبادی؛ هدایت عملیات سرکوب و اعدام ۶ زندانی سیاسی در قزلحصار
- مرگ سیدحسین موسوی تبریزی؛ قاضی مرگ دهه ۶۰، مدعی اصلاحات دهه ۸۰ + فایل صوتی
- صدور حکم اعدام برای چهار معترض؛ ابهامات حقوقی و نقش قاضی ایمان افشاری در مرکز توجه
- محسنی اژه‌ای زیر ذره‌بین؛ از بازجویی و شکنجه تا ریاست قوه قضاییه | کارنامه سیاه یک قاضی مرگ
- اعدام مخفیانه حامد ولیدی و نیما شاهی؛ تشدید احکام شتابزده در سایه فضای جنگی
- اعدام امیرعلی میرجعفری از بازداشت شدگان اعتراضات سراسری دیماه
جنگ؛ سرپوشی برای تشدید سرکوب اقتصادی
برخی تحلیل‌ها نشان می‌دهد که شرایط جنگی به‌عنوان پوششی برای اعمال محدودیت‌های بیشتر و تشدید فشار اقتصادی مورد استفاده قرار گرفته است. در چنین شرایطی، مشکلات اقتصادی به‌عنوان پیامد جنگ معرفی می‌شود، در حالی که ریشه‌های آن عمیق‌تر است.
این وضعیت، باعث شده که فشار اقتصادی به‌عنوان ابزاری برای کنترل جامعه و کاهش توان اعتراضات مورد استفاده قرار گیرد.
سیاست سرکوب با گرسنگی؛ الگویی تکرارشونده در جهان
بررسی روندهای تاریخی نشان می‌دهد که استفاده از فشار اقتصادی به‌عنوان ابزار سرکوب، محدود به یک جغرافیا نبوده و در کشورهای مختلف به‌کار گرفته شده است. در دوره‌های گوناگون، محدودیت دسترسی به غذا، اشتغال و منابع حیاتی، به‌عنوان ابزاری برای کنترل نارضایتی‌های اجتماعی و تضعیف اعتراضات مورد استفاده قرار گرفته است. برای نمونه، در برخی کشورها مانند کره شمالی، گزارش‌ها از کنترل شدید توزیع مواد غذایی و استفاده از آن به‌عنوان ابزار فشار بر جامعه حکایت دارد. همچنین در ونزوئلا، بحران اقتصادی و کمبود کالاهای اساسی در مقاطعی به عاملی برای مهار اعتراضات و وابسته‌سازی اقشار آسیب‌پذیر به سازوکارهای حکومتی تبدیل شده است. در سوریه نیز در سال‌های جنگ، محاصره اقتصادی برخی مناطق و محدودیت در دسترسی به غذا، به‌عنوان ابزاری در درگیری‌ها و کنترل جمعیت گزارش شده است.
در شرایط کنونی نیز، تشدید «تورم و بیکاری» و کاهش توان اقتصادی مردم، می‌تواند به تضعیف قدرت اجتماعی آنان منجر شود. افزایش هزینه‌های زندگی، از بین رفتن فرصت‌های شغلی و کاهش دسترسی به منابع حیاتی، باعث می‌شود بخش بزرگی از جامعه درگیر تأمین نیازهای اولیه شده و توان کمتری برای پیگیری مطالبات خود داشته باشد. این وضعیت، از سوی ناظران به‌عنوان بخشی از سیاست‌های کنترلی ارزیابی می‌شود که در آن فشار معیشتی به ابزاری برای مهار نارضایتی‌های اجتماعی تبدیل می‌شود.
پیامدهای انسانی بحران اقتصادی؛ نقض گسترده حقوق بشر
وضعیت کنونی «تورم و بیکاری» تنها یک بحران اقتصادی نیست، بلکه به‌طور مستقیم با نقض حقوق بشر مرتبط است. دسترسی محدود به غذا، دارو و خدمات اساسی، سلامت و زندگی مردم را تهدید می‌کند.
افزایش قیمت‌ها به حدی رسیده که بسیاری از خانواده‌ها قادر به تأمین نیازهای اولیه خود نیستند. این وضعیت، حق برخورداری از سطح زندگی مناسب را به‌طور جدی نقض می‌کند.
همچنین بیکاری گسترده و نبود امنیت شغلی، باعث افزایش فقر و نابرابری شده است. در کنار آن، قطع اینترنت و محدودسازی دسترسی به اطلاعات، فرصت‌های اقتصادی را از بین برده و معیشت مردم را بیشتر تحت فشار قرار داده است.
از سوی دیگر، فشار اقتصادی بر خانواده‌ها، پیامدهای اجتماعی و روانی گسترده‌ای به‌دنبال دارد؛ از افزایش استرس و ناامیدی تا کاهش کیفیت زندگی. این شرایط، نشان‌دهنده نقض چندین حق بنیادین از جمله حق کار، حق تأمین اجتماعی و حق دسترسی به حداقل استانداردهای زندگی است.
نقض حقوق اقتصادی و اجتماعی در بحران تورم و بیکاری
بحران شدید اقتصادی، دسترسی مردم به نیازهای اولیه را محدود کرده و به نقض گسترده حقوق اقتصادی و اجتماعی انجامیده است.
مواد نقض‌شده:
نقض حق معیشت مناسب – ماده ۲۵اعلامیه جهانی حقوق بشر:
افزایش شدید قیمت‌ها و ناتوانی در تأمین نیازهای اساسی، سطح زندگی مناسب را از مردم سلب کرده است.
نقض حق کار – ماده ۲۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
بیکاری گسترده و نبود امنیت شغلی، حق اشتغال و درآمد پایدار را نقض می‌کند.
نقض حق دسترسی به خدمات – ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
کمبود دارو و خدمات اساسی، سلامت و رفاه مردم را به خطر انداخته است.
نقض کرامت انسانی – ماده ۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
فشار اقتصادی و گسترش فقر، کرامت انسانی را به‌طور جدی خدشه‌دار کرده است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post