غلامرضا خانی شکراب، زندانی محکوم به اعدام با اتهام «جاسوسی»، بامداد امروز اعدام شد؛ در حالی که تاکنون هیچ اطلاعات شفافی درباره روند بازداشت، دادگاه، مستندات پرونده و دسترسی او به وکیل مستقل منتشر نشده است
کانون حقوق بشر ایران، سهشنبه ۵ خردادماه ۱۴۰۵ – خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه، بامداد امروز از اجرای حکم اعدام غلامرضا خانی شکراب خبر داد و اتهام او را «جاسوسی» عنوان کرد. این زندانی پیشتر از زندان اوین به زندان قزلحصار کرج منتقل شده بود؛ انتقالی که از سوی نهادهای حقوق بشری نشانه نزدیک بودن اجرای حکم تلقی میشد. با این حال، ابهام گسترده درباره جزئیات پرونده، روند دادرسی و وضعیت حقوقی غلامرضا خانی شکراب، نگرانیهای زیادی درباره نحوه رسیدگی قضایی به پرونده او ایجاد کرده است.
انتقال به قزلحصار پیش از اجرای حکم
غلامرضا خانی شکراب روز شنبه ۲۶ اردیبهشتماه از زندان اوین به زندان قزلحصار کرج منتقل شده بود. منابع حقوق بشری همان زمان هشدار داده بودند که انتقال او به قزلحصار، در حالی که هیچ اطلاعرسانی شفافی درباره پروندهاش وجود ندارد، میتواند نشانه نزدیک بودن اجرای حکم اعدام باشد.
سرانجام بامداد امروز خبرگزاری میزان اعلام کرد که حکم اعدام این زندانی اجرا شده است. فعالان حقوق بشر میگویند انتقال ناگهانی زندانیان سیاسی و امنیتی به زندان قزلحصار، در بسیاری از موارد مقدمه اجرای احکام اعدام بوده است.
ابهام گسترده درباره پرونده
یکی از مهمترین موضوعات مطرحشده درباره غلامرضا خانی شکراب، نبود هرگونه اطلاعات شفاف درباره پرونده او است. تاکنون هیچ جزئیاتی درباره تاریخ بازداشت، نهاد بازداشتکننده، روند بازجویی، زمان برگزاری دادگاه، شعبه صادرکننده حکم یا مستندات اتهام «جاسوسی» منتشر نشده است.
همچنین مشخص نیست که غلامرضا خانی شکراب در طول مراحل بازجویی و رسیدگی قضایی، به وکیل انتخابی و مستقل دسترسی داشته یا خیر. منابع حقوق بشری میگویند دادگاه او در فضایی کاملاً امنیتی و بهصورت غیرعلنی برگزار شده و هیچ گزارشی از روند رسیدگی در دسترس قرار نگرفته است.
به گفته این منابع، مخفی نگه داشتن روند پروندههای امنیتی، بهویژه پروندههای مرتبط با اتهام «جاسوسی»، طی سالهای اخیر به یک رویه ثابت در دستگاه قضایی جمهوری اسلامی تبدیل شده است.
نبود شفافیت در روند دادرسی
فعالان حقوق بشر تأکید میکنند که پرونده غلامرضا خانی شکراب نمونهای از روندهای غیرشفاف در دادگاههای امنیتی جمهوری اسلامی است. به گفته آنان، در چنین پروندههایی، متهمان اغلب از ابتداییترین حقوق قانونی، از جمله دسترسی آزاد به وکیل، اطلاع از مستندات پرونده و دادگاه علنی محروم میشوند.
این فعالان میگویند روند رسیدگی در پرونده غلامرضا خانی شکراب نیز خارج از ریل معمول و قانونی دادرسی انجام شده و اطلاعات مربوط به پرونده عملاً از افکار عمومی پنهان نگه داشته شده است. آنها هشدار میدهند که نبود شفافیت قضایی، امکان نظارت مستقل بر روند رسیدگی را از بین میبرد و زمینه صدور احکام سنگین بدون پاسخگویی را فراهم میکند.
نگرانی از اعترافات اجباری
نهادهای حقوق بشری بارها اعلام کردهاند که در بسیاری از پروندههای امنیتی و مرتبط با اتهام «جاسوسی»، احکام سنگین بر پایه اعترافات اجباری صادر میشود. بر اساس گزارشهای منتشرشده در سالهای گذشته، شماری از متهمان امنیتی در دوران بازداشت تحت فشارهای شدید روحی و جسمی، نگهداری طولانیمدت در سلول انفرادی و شکنجه قرار گرفتهاند تا علیه خود اعتراف کنند.
فعالان حقوق بشر میگویند نبود هرگونه اطلاعات مستقل درباره پرونده غلامرضا خانی شکراب، احتمال تکرار همین الگو را تقویت میکند. به گفته آنان، در شرایطی که روند بازجویی و دادرسی بهطور کامل محرمانه باقی مانده، نمیتوان درباره نحوه اخذ اعترافات یا اعتبار مستندات پرونده اطمینان داشت.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر - فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات - جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
- پرونده شهرک اکباتان؛ صدور حکم اعدام برای چهار متهم در دادگاه انقلاب تهران
- اعدام زندانی سیاسی عباس اکبری؛ پس از دادرسی غیرشفاف
استفاده از اتهام «جاسوسی» در پروندههای امنیتی
همزمان، سازمانهای حقوق بشری بارها نسبت به استفاده گسترده از اتهامهایی مانند «جاسوسی» و «اقدام علیه امنیت ملی» برای تشدید سرکوب هشدار دادهاند. به گفته این نهادها، چنین اتهامهایی اغلب دارای تعاریف مبهم هستند و در فضای امنیتی، امکان بررسی مستقل و بیطرفانه آنها وجود ندارد.
فعالان حقوقی معتقدند در بسیاری از این پروندهها، نهادهای امنیتی نقش اصلی را در روند بازداشت، بازجویی و جهتدهی به روند قضایی ایفا میکنند و دادگاهها استقلال کافی برای رسیدگی بیطرفانه ندارند.
نقض حقوق بشر؛ اعدام پس از روندی غیرشفاف
پرونده غلامرضا خانی شکراب از سوی نهادهای حقوق بشری نمونهای از نقض گسترده حقوق متهمان در پروندههای امنیتی توصیف شده است.
مواد نقضشده:
نقض حق دادرسی عادلانه – ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
برگزاری دادگاه غیرعلنی و نبود شفافیت درباره روند رسیدگی، اصول دادرسی عادلانه را نقض میکند.
نقض حق دسترسی به وکیل – اصول بنیادین دادرسی عادلانه:
ابهام درباره دسترسی غلامرضا خانی شکراب به وکیل انتخابی، نگرانیها درباره محرومیت او از حق دفاع موثر را افزایش داده است.
نقض ممنوعیت شکنجه – ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
احتمال استفاده از فشار و اعترافات اجباری در روند پرونده، مصداق رفتار غیرانسانی و ناقض ممنوعیت شکنجه است.
نقض حق حیات – ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
اجرای حکم اعدام پس از روندی امنیتی و غیرشفاف، ناقض حق بنیادین حیات محسوب میشود.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post