زندان قزلحصار؛ شلیک به پای سه بازداشت‌شده و محرومیت درمانی در سوئیت ۳۵

گزارش‌های رسیده از مجروح‌شدن پرشام پرواس، حجت نعیمی و ساسان جلیلیان پس از بازداشت و تأخیر در انتقال یکی از آنان به بیمارستان حکایت دارد

کانون حقوق بشر ایران، یک‌شنبه اول شهریورماه ۱۴۰۵ – گزارش‌های تازه از زندان قزلحصار، ابعاد نگران‌کننده‌ای از وضعیت شماری از بازداشت‌شدگان محبوس در سوئیت ۳۵ این زندان را آشکار می‌کند. بر اساس روایت منابع داخل زندان، تعدادی از افرادی که توسط نیروهای بسیج بازداشت شده‌اند، پس از پایان مرحله نخست بازجویی از ناحیه پا هدف شلیک قرار گرفته و سپس با جراحت به زندان منتقل شده‌اند.

در میان افرادی که نامشان در این گزارش مطرح شده، پرشام پرواس، حجت نعیمی و ساسان جلیلیان قرار دارند. منابع می‌گویند هر سه نفر هنگام ورود به زندان قزلحصار با آسیب‌دیدگی در ناحیه ساق پای راست مواجه بوده‌اند. درباره منشأ جراحت‌ها، مدارک پزشکی یا پاسخ رسمی نهادهای بازداشت‌کننده اطلاعاتی منتشر نشده است؛ بااین‌حال، چند روایت منتشرشده از زندانیان سابق نیز انتقال بازداشت‌شدگان مجروح به سوئیت ۳۵ و ایجاد مانع در دسترسی آنان به درمان را تأیید می‌کند.

گزارش‌های دیگری نیز به نقل از زندانیان سابق سوئیت ۳۵، انتقال پرشام پرواس، حجت نعیمی و ساسان جلیلیان به زندان قزلحصار با وضعیت جسمی نامناسب و ایجاد موانع در مسیر درمان آنان را تأیید کرده‌اند.

آنچه در این گزارش می‌خوانید

• پرشام پرواس و حجت نعیمی در روزهای پایانی اسفند بازداشت شدند؛
• علت بازداشت این دو نفر به فعالیت‌های مجازی و بیان دیدگاه‌های انتقادی نسبت داده شده است؛
• ساسان جلیلیان، شهروندی حدوداً ۲۵ ساله و نوکیش مسیحی، اوایل فروردین بازداشت شد؛
• منابع از اصابت گلوله به ساق پای راست این سه بازداشت‌شده خبر داده‌اند؛
• ساسان جلیلیان حدود ۲۰ روز از رسیدگی درمانی مؤثر محروم بوده است؛
• اعزام او به بیمارستان پس از اعتراض هم‌سلولی‌هایش انجام شد؛
• هیچ گزارش رسمی درباره علت شلیک یا وضعیت پرونده قضایی این افراد منتشر نشده است.

باکس اطلاعاتی سه زندانی محبوس در زندان قزلحصار

بازداشت پرشام پرواس پس از انتقاد از ایست‌های بازرسی

پرشام پرواس، متولد سال ۱۳۵۴، در روزهای پایانی اسفندماه بازداشت شد. براساس اطلاعات رسیده، او مطلبی انتقادی درباره راه‌بندان و اختلال ایجادشده در رفت‌وآمد مردم بر اثر استقرار ایست‌های بازرسی برای یک کانال تلگرامی ارسال کرده بود.

منابع می‌گویند او هنگام عبور از یکی از ایست‌های بازرسی توسط نیروهای بسیج بازداشت و در روند بازجویی با اتهام «جاسوسی» مواجه شد. از عنوان رسمی اتهام، مرجع بازپرسی، قرار تأمین و وضعیت دسترسی او به وکیل انتخابی اطلاعی در دست نیست.

به گفته منابع داخل زندان، پس از پایان مرحله نخست بازجویی به ساق پای راست پرشام پرواس شلیک شده است. روشن نیست شلیک در چه مکانی، با دستور چه فردی و تحت چه شرایطی انجام شده است. تاکنون نیز مقام‌های حکومتی توضیحی درباره علت استفاده از سلاح علیه فردی که در بازداشت قرار داشته، ارائه نکرده‌اند.

حجت نعیمی؛ بازداشت به دلیل استوری‌های اعتراضی

حجت نعیمی، شهروندی ۳۵ ساله و کارمند، تقریباً هم‌زمان با پرشام پرواس و در آخرین روزهای اسفند بازداشت شد. دلیل بازداشت او وجود استوری‌های اعتراضی در آرشیو صفحه اینستاگرامش عنوان شده است.

براساس روایت منابع، مأموران پس از بررسی محتوای قدیمی صفحه شخصی او، حجت نعیمی را بازداشت کردند. او نیز پس از نخستین مرحله بازجویی از ناحیه ساق پای راست هدف شلیک قرار گرفته است.

مشخص نیست مطالب منتشرشده در صفحه او دقیقاً چه محتوایی داشته و چه اتهامی به‌طور رسمی به وی تفهیم شده است. اگر بازداشت و اعمال خشونت صرفاً در واکنش به انتشار دیدگاه‌های انتقادی صورت گرفته باشد، این اقدام علاوه بر نقض آزادی بیان، پرسش‌هایی جدی درباره تلاش نهادهای امنیتی برای تنبیه شهروندان خارج از روند قانونی ایجاد می‌کند.

ساسان جلیلیان؛ شلیک پس از بازداشت یک نوکیش مسیحی

ساسان جلیلیان، شهروندی حدوداً ۲۵ ساله، اوایل فروردین‌ماه هنگامی که در پارکی روی نیمکت نشسته بود بازداشت شد. منابع می‌گویند نیروهای بسیج پس از بازداشت، تلفن همراه و صفحه اینستاگرام او را بررسی کرده‌اند.

در آرشیو صفحه شخصی این شهروند مطلبی در ستایش عیسی مسیح پیدا شده بود. بر اساس روایت منبع، مأموران پس از اطلاع از نوکیش مسیحی‌بودن ساسان جلیلیان، او را «مرتد» خواندند. بااین‌حال، از عنوان رسمی اتهام یا محتوای پرونده او اطلاع دقیقی در دست نیست. گزارش دیگری نیز تأکید کرده است که اطلاعات موجود درباره اتهامات او متناقض است و نمی‌توان عنوان اتهامی مشخصی را با قطعیت به پرونده نسبت داد.

منابع داخل زندان می‌گویند به استخوان ساق پای راست ساسان جلیلیان شلیک شده و آسیب واردشده جدی‌تر از جراحات دو زندانی دیگر بوده است. اگر این روایت تأیید شود، شلیک پس از بازداشت و در شرایطی که فرد تحت کنترل مأموران قرار داشته، نمی‌تواند با ضرورت‌های متعارف استفاده از سلاح توجیه شود.

بیست روز تأخیر در اعزام به بیمارستان

ساسان جلیلیان پس از انتقال به زندان قزلحصار در سلول پنج سوئیت ۳۵ نگهداری شد. در روزهای نخست، به گفته منابع، رسیدگی پزشکی به تعویض پانسمان محدود بود و برای بررسی شکستگی یا آسیب استخوانی به مرکز تخصصی اعزام نشد.

این وضعیت حدود ۲۰ روز ادامه یافت. سرانجام اعتراض هم‌سلولی‌های او به وضعیت جسمی و تأخیر در درمان باعث شد مسئولان زندان با انتقال وی به بیمارستان موافقت کنند. هنوز مشخص نیست آیا عمل جراحی، تصویربرداری تخصصی یا درمان کامل برای او انجام شده است یا خیر.

تأخیر در درمان جراحت ناشی از گلوله می‌تواند خطر عفونت، آسیب عصبی، جوش‌خوردن نامناسب استخوان و اختلال حرکتی طولانی‌مدت را افزایش دهد. مسئولیت مراقبت از فرد بازداشت‌شده از لحظه سلب آزادی بر عهده نهاد بازداشت‌کننده و پس از انتقال، بر عهده مدیریت زندان و بهداری قرار دارد.

ادعای شلیک به بازداشت‌شدگان نیازمند تحقیق مستقل است

منبع داخل زندان مدعی شده است شمار افرادی که پس از بازداشت از ناحیه پا هدف شلیک قرار گرفته‌اند، به این سه نفر محدود نیست.

پیش‌تر نیز گزارش‌هایی درباره انتقال شماری از شهروندان مجروح به زندان‌های استان تهران منتشر شده بود. در این گزارش‌ها ادعا شده است که برخی بازداشت‌شدگان پس از قرارگرفتن در اختیار نیروهای امنیتی، از ناحیه دست یا پا هدف شلیک قرار گرفته‌اند.

تکرار روایت‌های مشابه، ضرورت تشکیل هیئتی مستقل برای بررسی محل و زمان شلیک، شناسایی مأموران دخیل، دریافت پرونده‌های پزشکی و مصاحبه محرمانه با قربانیان را برجسته می‌کند.

گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران

• لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا ‌کنون
• فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
• آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
• آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
• جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
• مستند حقوقی؛ بررسی کارنامه محمدمهدی شهمیرزادی؛ قاضی و رئیس شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران
• اعدام قائم حسینی در زندان دستگرد؛ پنجمین اعدام پرونده میدان علیخانی
• اعدام مجید آدینه، بازداشت‌شده اعتراضات سراسری ۱۴۰۴؛ پرونده‌ای با ابهامات گسترده

بررسی حقوقی وضعیت زندانیان قزلحصار بر اساس قوانین داخلی

قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران در سال‌های گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه، ابهام در رسیدگی به پرونده‌های امنیتی و محدودکردن حقوق و آزادی‌های شهروندان مورد انتقاد قرار گرفته‌اند. بررسی این پرونده بر اساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست؛ هدف، نشان‌دادن مواردی است که حتی همین قوانین نیز توسط مأموران امنیتی و مسئولان زندان رعایت نشده است.

ابهامات حقوقی پرونده

عنوان رسمی اتهامات، محل بازجویی، هویت ضابطان، علت استفاده از سلاح، محتوای گزارش پزشکی و وضعیت دسترسی این سه زندانی به وکیل مشخص نیست. همچنین معلوم نیست آیا درباره شلیک و تأخیر درمان، شکایتی ثبت یا تحقیقی انجام شده است.

مواد قانونی مرتبط

• اصل ۲۲ قانون اساسی؛ جان، حقوق و حیثیت اشخاص از تعرض مصون است؛
• اصل ۲۳ قانون اساسی؛ تفتیش عقاید را ممنوع می‌داند؛
• اصل ۳۲ قانون اساسی؛ بازداشت باید مطابق ضوابط قانونی انجام شود؛
• اصل ۳۵ قانون اساسی؛ حق برخورداری از وکیل را به رسمیت می‌شناسد؛
• اصل ۳۸ قانون اساسی؛ شکنجه برای گرفتن اقرار یا کسب اطلاع را ممنوع می‌کند؛
• اصل ۳۹ قانون اساسی؛ هتک حرمت و رفتار خلاف شأن با زندانی را ممنوع می‌داند؛
• مواد ۱۳۶ تا ۱۴۰ آیین‌نامه سازمان زندان‌ها؛ بر معاینه، درمان، اعزام اضطراری و حضور کادر پزشکی تأکید دارد.

موارد نقض قانون

• بازداشت احتمالی شهروندان به دلیل بیان دیدگاه و فعالیت مجازی؛
• گزارش شلیک به افراد پس از قرارگرفتن در بازداشت؛
• ابهام درباره ضرورت و مبنای قانونی استفاده از سلاح؛
• احتمال تفتیش عقیده در پرونده ساسان جلیلیان؛
• تأخیر حدود ۲۰ روزه در درمان جراحت جدی؛
• نامشخص‌بودن وضعیت دسترسی زندانیان به وکیل و پرونده پزشکی.

بررسی وضعیت زندانیان قزلحصار از منظر حقوق بشر و موارد نقض استانداردهای بین‌المللی

شلیک عمدی به فردی که در بازداشت و تحت کنترل مأموران قرار دارد، در صورت تأیید، می‌تواند مصداق شکنجه یا رفتار ظالمانه و غیرانسانی باشد. محروم‌کردن فرد مجروح از درمان مؤثر نیز ممکن است شدت این رفتار را افزایش دهد. برخورد امنیتی با اشخاص به دلیل انتقاد، فعالیت مجازی یا باور مذهبی نیز با آزادی بیان و آزادی عقیده و مذهب تعارض دارد.

اسناد بین‌المللی مرتبط

• ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر؛ منع شکنجه و رفتار غیرانسانی؛
• مواد ۱۸ و ۱۹ اعلامیه جهانی؛ آزادی عقیده، مذهب و بیان؛
• ماده ۷ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی؛ منع شکنجه و رفتار تحقیرآمیز؛
• ماده ۹ میثاق؛ منع بازداشت خودسرانه؛
• ماده ۱۰ میثاق؛ الزام به رفتار انسانی با افراد محروم از آزادی؛
• مواد ۱۸ و ۱۹ میثاق؛ حمایت از آزادی مذهب و بیان؛
• قواعد ۲۴ تا ۲۷ نلسون ماندلا؛ مسئولیت حکومت در تأمین خدمات پزشکی مناسب برای زندانیان.

انجام تحقیقات فوری و مستقل درباره ادعای شلیک، معاینه پزشکی بی‌طرفانه این سه زندانی، تضمین درمان کامل، دسترسی به وکیل انتخابی، حفاظت از آنان در برابر فشارهای بیشتر و پاسخگوکردن مأموران دخیل، از فوری‌ترین مطالبات مطرح‌شده است.

کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک