احسان افرشته، زندانی محکوم به اعدام با اتهام «جاسوسی»، بامداد امروز اعدام شد؛ در حالی که پیش‌تر تلاش برای انتقال او به قزلحصار با اعتراض و مقاومت جمعی زندانیان سیاسی بند ۷ اوین روبه‌رو شده بود
کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۲۳ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ – بامداد امروز احسان افرشته، اعدام شد. این زندانی پیش‌تر با اتهام «جاسوسی به نفع اسرائیل» بازداشت و به اعدام محکوم شده بود؛ اما جزئیات روند دادرسی، مستندات پرونده و نحوه رسیدگی قضایی به اتهامات او همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. فعالان حقوق بشر می‌گویند قوه قضاییه تحت نفوذ نهادهای امنیتی، حتی حداقل استانداردهای دادرسی را نیز رعایت نکرده و ماشین اعدام همچنان قربانی می‌گیرد.
احسان افرشته چگونه اعدام شد؟
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، بامداد امروز حکم اعدام احسان افرشته اجرا شد. او پیش‌تر با اتهام «جاسوسی به نفع اسرائیل» بازداشت و به مرگ محکوم شده بود. با وجود اجرای حکم، تاکنون اطلاعات شفافی درباره روند بازداشت، جلسات دادگاه، نحوه رسیدگی قضایی و مستندات ارائه‌شده علیه او منتشر نشده است.
فعالان حقوق بشر می‌گویند در بسیاری از پرونده‌های امنیتی، روند دادرسی در فضایی غیرعلنی و تحت نفوذ مستقیم نهادهای امنیتی انجام می‌شود و افکار عمومی از جزئیات واقعی پرونده بی‌اطلاع می‌ماند. به گفته آنان، استفاده گسترده از اتهام‌های امنیتی در سال‌های اخیر به ابزاری برای تشدید سرکوب و صدور احکام سنگین علیه زندانیان سیاسی تبدیل شده است.
چرا انتقال احسان افرشته به قزلحصار با اعتراض روبه‌رو شد؟
پیش‌تر در مهرماه ۱۴۰۴، مأموران زندان اوین قصد داشتند احسان افرشته را برای اجرای حکم اعدام به زندان قزلحصار کرج منتقل کنند. این اقدام با واکنش اعتراضی جمعی از زندانیان سیاسی بند ۷ اوین روبه‌رو شد. منابع مطلع می‌گویند زندانیان پس از اطلاع از هدف انتقال، در اقدامی اعتراضی درِ بند را بستند تا مانع اجرای حکم شوند.
گزارش‌ها حاکی است که زندانیان سیاسی با سر دادن شعارهایی چون «نه به اعدام» و «اعدام بس است»، مخالفت خود را با اجرای حکم اعلام کردند. به گفته منابع داخل زندان، فضای بند برای ساعاتی به‌شدت ملتهب شده بود و مأموران زندان با تهدید و هشدار درباره برخورد انضباطی تلاش کردند اعتراض زندانیان را متوقف کنند.
چرا نهادهای حقوق بشری درباره روند دادرسی هشدار می‌دهند؟
فعالان حقوق بشر می‌گویند یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها در پرونده احسان افرشته، نبود شفافیت درباره روند رسیدگی قضایی و مبهم‌بودن ریل دادرسی است. به گفته آنان، در بسیاری از پرونده‌های امنیتی، دادگاه‌ها به‌صورت غیرعلنی برگزار می‌شود و متهمان از دسترسی آزاد به وکیل مستقل و روند دادرسی شفاف محروم هستند.
ناظران حقوق بشر معتقدند قوه قضاییه تحت سلطه نهادهایی چون سپاه و وزارت اطلاعات، حتی ریل‌های قانونی و آیین دادرسی خود را نیز به‌طور کامل اجرا نمی‌کند. به باور آنان، فشار نهادهای امنیتی بر دستگاه قضایی باعث شده پرونده‌های سیاسی و امنیتی بیش از آن‌که روندی حقوقی داشته باشند، در چارچوب تصمیمات امنیتی بررسی شوند.
چرا افزایش اعدام‌ها نگرانی‌ها را بیشتر کرده است؟
در ماه‌های اخیر، نهادهای حقوق بشری بارها نسبت به افزایش اجرای احکام اعدام هشدار داده‌اند. فعالان حقوق بشر می‌گویند ادامه اجرای احکام اعدام، به‌ویژه در پرونده‌های سیاسی و امنیتی، نشانه تشدید فضای سرکوب و استفاده از مجازات مرگ برای ایجاد رعب در جامعه است.
به گفته آنان، در شرایطی که بحران‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی افزایش یافته، حاکمیت تلاش می‌کند با تشدید اعدام‌ها، فضای اعتراضی جامعه را کنترل کند. ناظران حقوق بشر معتقدند ماشین اعدام در ایران بدون توقف به قربانی‌گرفتن ادامه می‌دهد؛ آن هم در شرایطی که بسیاری از پرونده‌ها با ابهام، روند غیرشفاف قضایی و محدودیت‌های گسترده حقوق دفاعی همراه هستند.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- اعـدام محراب عبدالله‌زاده در ارومیه؛ اجرای حکم مرگ برای بازداشت‌شده اعتراضات ۱۴۰۱ بر پایه اعترافات اجباری
- اعـدام عرفان کیانی در اصفهان؛ ابهام در روند دادگاه و ادامه موج احکام مرگ علیه بازداشت‌شدگان اعتراضات
- اعـدام عامر رامش در زندان زاهدان؛ پایان پرونده‌ای پرابهام با ادعاهای شکنجه و اعتراف اجباری
- انتقال مخفیانه ده‌ها زندانی به زندان قزلحصار؛ نگرانی‌ها درباره تحرکات مشکوک در واحد امنیتی ۳ افزایش یافت
- صدور حکم اعدام برای سعید زارعی کردشولی، حمیدرضا فتحی، عبدالرضا فتحی و حمیدرضا ثابت رای، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه در شیراز
- عبدالجلیل شه‌بخش اعدام شد؛ ابهام کامل در روند بازداشت، دادگاه و دادرسی این زندانی سیاسی
- اعـدام ناصر بکرزاده و یعقوب کریم‌پور پس از پرونده‌های مبتنی بر اعترافات اجباری
- اعـدام سه زندانی سیاسی در مشهد؛ اجرای احکام مرگ برای بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴ پس از شکنجه و فریب خانواده‌ها
اعتراض زندانیان سیاسی اوین چه پیامی داشت؟
اعتراض زندانیان سیاسی بند ۷ اوین به انتقال احسان افرشته، بار دیگر مخالفت بخشی از زندانیان سیاسی با مجازات اعدام را برجسته کرد. فعالان مدنی می‌گویند اقدام زندانیان در بستن درِ بند و سر دادن شعار علیه اعدام، نشان‌دهنده گسترش مخالفت‌ها با استفاده از مجازات مرگ در پرونده‌های سیاسی است.
به گفته آنان، اعتراض زندانیان سیاسی در شرایطی صورت گرفت که هرگونه مخالفت در زندان‌ها با خطر برخورد انضباطی، فشار امنیتی و محدودیت‌های بیشتر همراه است.
نقض حقوق بشر؛ دادرسی غیرشفاف و استفاده امنیتی از مجازات اعدام
پرونده احسان افرشته از منظر حقوق بشری با نگرانی‌های جدی همراه است. نبود شفافیت در روند دادرسی، برگزاری دادگاه‌های غیرعلنی و نفوذ نهادهای امنیتی بر روند قضایی، نگرانی‌ها درباره نقض اصول دادرسی عادلانه را افزایش داده است. فعالان حقوق بشر می‌گویند قوه قضاییه تحت سلطه سپاه و وزارت اطلاعات، حتی ریل‌های قانونی خود را نیز نادیده گرفته و ماشین اعدام همچنان به‌طور بی‌وقفه قربانی می‌گیرد.
مواد نقض‌شده:
نقض حق حیات – ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
اجرای حکم اعدام در پرونده‌هایی با روند غیرشفاف قضایی، حق بنیادین حیات را تهدید می‌کند.
نقض حق دادرسی عادلانه – ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
دادگاه‌های غیرعلنی و نبود شفافیت قضایی، اصول دادرسی منصفانه را نقض می‌کند.
نقض حق برخورداری از دفاع مؤثر – میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی:
محدودیت در دسترسی به وکیل مستقل و روند قضایی آزاد، حق دفاع متهم را از بین می‌برد.
نقض اصل استقلال دستگاه قضایی – اصول بنیادین حقوق بشر:
نفوذ نهادهای امنیتی بر روند رسیدگی قضایی، استقلال دادگاه‌ها را زیر سؤال می‌برد.
نقض آزادی بیان و اعتراض مسالمت‌آمیز – میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی:
برخورد امنیتی با اعتراض زندانیان به مجازات اعدام، ناقض حق مخالفت مسالمت‌آمیز با اعدام است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post