با انتشار گزارش‌هایی درباره تأیید احکام اعدام اشکان مالکی و مهرداد محمدی‌نیا، دو بازداشت‌شده اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴، نگرانی‌ها درباره اجرای ناگهانی این احکام افزایش یافته است. فعالان حقوق بشر روند رسیدگی به این پرونده را فاقد معیارهای دادرسی عادلانه دانسته و نسبت به ابهامات موجود در فرآیند بازجویی، محاکمه و صدور حکم هشدار داده‌اند
کانون حقوق بشر ایران، یکشنبه ۱۰ خردادماه ۱۴۰۵ – اشکان مالکی و مهرداد محمدی‌نیا، دو زندانی سیاسی بازداشت‌شده در جریان اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴، با خطر جدی اجرای حکم اعدام روبه‌رو هستند. گزارش‌های منتشرشده حاکی از آن است که احکام اعدام صادرشده علیه این دو زندانی تأیید شده و احتمال اجرای آن در روزهای آینده وجود دارد. این پرونده که با عنوان «پرونده کوی نصر» شناخته می‌شود، سه متهم دارد و آرمان معرفتی نیز به عنوان سومین متهم پرونده با خطرات مشابهی مواجه است. همزمان، ابهامات فراوان درباره روند دادرسی، نحوه جمع‌آوری ادله، کیفیت دسترسی متهمان به وکیل و اتکای گسترده پرونده به اعترافات، نگرانی‌های حقوق بشری را افزایش داده است.
پرونده «کوی نصر» چیست و چرا اهمیت دارد؟
پرونده اشکان مالکی، مهرداد محمدی‌نیا و آرمان معرفتی به حوادثی بازمی‌گردد که پس از اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴ رخ داد. این سه نفر متهم شده‌اند که در ماجرای «تحریق و تخریب مسجد جعفری و حوزه علمیه امام هادی» در کوی نصر تهران نقش داشته‌اند.
اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ یکی از گسترده‌ترین موج‌های نارضایتی عمومی در سال‌های اخیر بود که با سرکوب شدید نیروهای امنیتی مواجه شد. پس از این اعتراضات، شمار زیادی از شهروندان بازداشت و با پرونده‌های امنیتی سنگین روبه‌رو شدند.
پرونده کوی نصر نیز در همین بستر شکل گرفت و به یکی از پرونده‌های مهم امنیتی تبدیل شد؛ پرونده‌ای که اکنون جان متهمان آن را در معرض خطر جدی قرار داده است.
چه اتهاماتی علیه اشکان مالکی و مهرداد محمدی‌نیا مطرح شده است؟
بر اساس گزارش منتشرشده، اشکان مالکی، مهرداد محمدی‌نیا و آرمان معرفتی با اتهاماتی از جمله اقدام علیه امنیت کشور، تخریب اموال عمومی و مشارکت در آتش‌سوزی مسجد جعفری و حوزه علمیه امام هادی محاکمه شده‌اند.
نماینده دادستان در جلسه دادگاه اتهام‌هایی نظیر اقدام عملیاتی برای «دول و گروه‌های متخاصم»، ایجاد رعب و وحشت در جامعه و اجتماع و تبانی علیه امنیت داخلی کشور را علیه آنان مطرح کرده است.
در جریان رسیدگی، قاضی پرونده با استناد به ماده ۲۸۰ قانون آیین دادرسی کیفری، دامنه اتهامات یکی از متهمان را گسترش داده و موضوع همکاری با رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا را نیز به پرونده اضافه کرده است.
همچنین در کیفرخواست ادعا شده که خسارت واردشده به مسجد جعفری و حوزه علمیه امام هادی حدود ۵۰ میلیارد تومان بوده است.
ابهامات در روند محاکمه و دادرسی چه بوده است؟
یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های مطرح‌شده درباره این پرونده، ابهامات متعدد در روند دادرسی و نحوه رسیدگی قضایی است.
در گزارش رسمی منتشرشده، اطلاعات دقیقی درباره نحوه جمع‌آوری ادله، شیوه تحقیقات، مدت بازداشت پیش از محاکمه و کیفیت دسترسی متهمان به وکیل ارائه نشده است.
هرچند در گزارش به حضور وکلا اشاره شده، اما مشخص نیست که این وکلا انتخابی بوده‌اند یا تسخیری و همچنین روشن نیست در چه مرحله‌ای از پرونده امکان دسترسی متهمان به آنان فراهم شده است.
فعالان حقوق بشر معتقدند در پرونده‌هایی که مجازات‌هایی همچون اعدام در آن مطرح است، رعایت کامل استانداردهای دادرسی عادلانه ضروری است و هرگونه ابهام در روند رسیدگی می‌تواند اعتبار احکام صادره را زیر سؤال ببرد.
نقش اعترافات اجباری در صدور احکام چه بوده است؟
بر اساس گزارش منتشرشده، بخش مهمی از کیفرخواست بر پایه اقرارها و اعترافات متهمان تنظیم شده است.
در جلسه دادگاه، تصاویری از شب حادثه پخش شد، اما نماینده دادستان بخش قابل توجهی از استدلال خود را بر اظهارات منتسب به متهمان بنا کرده است.
با این حال، گزارش رسمی هیچ توضیحی درباره شرایط اخذ این اعترافات اجباری ارائه نمی‌دهد. همچنین مشخص نیست که آیا متهمان در زمان بازجویی به وکیل دسترسی داشته‌اند یا خیر.
نبود شفافیت درباره روند بازجویی و نحوه اخذ اعترافات، نگرانی‌هایی جدی درباره احتمال اعمال فشار، اجبار یا استفاده از روش‌های غیرقانونی برای اخذ اقرار ایجاد کرده است.
چرا نگرانی‌ها درباره اجرای حکم اعدام افزایش یافته است؟
در روزهای اخیر گزارش‌هایی درباره تأیید احکام اعدام منتشر شده و همین موضوع نگرانی‌ها را افزایش داده است.
فعالان حقوق بشر هشدار داده‌اند که با توجه به سابقه اجرای ناگهانی احکام اعدام در پرونده‌های سیاسی و امنیتی در ایران، خطر اجرای سریع و بدون اطلاع قبلی این احکام وجود دارد.
در چنین شرایطی، اشکان مالکی و مهرداد محمدی‌نیا بیش از هر زمان دیگری با خطر از دست دادن جان خود روبه‌رو هستند.
خانواده‌ها و نهادهای حقوق بشری خواستار توقف اجرای احکام، بررسی مستقل پرونده و رسیدگی مجدد به ابهامات موجود در روند محاکمه شده‌اند.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
- لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر - فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
- آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات - جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
- اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
- پرونده شهرک اکباتان؛ صدور حکم اعدام برای چهار متهم در دادگاه انقلاب تهران
- اعدام زندانی سیاسی عباس اکبری؛ پس از دادرسی غیرشفاف
نقض حقوق بشر در پرونده اشکان مالکی و مهرداد محمدی‌نیا؛ ابهام در دادرسی و تهدید حق حیات
پرونده اشکان مالکی و مهرداد محمدی‌نیا از منظر حقوق بشری با نگرانی‌های جدی درباره رعایت اصول دادرسی عادلانه، شفافیت روند قضایی و حق حیات متهمان همراه است. نهادهای حقوق بشری تأکید دارند که در پرونده‌های منتهی به مجازات اعدام، تمامی استانداردهای حقوقی باید به‌طور کامل رعایت شود.
مواد نقض شده
نقض حق دادرسی عادلانه – ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
نبود اطلاعات شفاف درباره نحوه جمع‌آوری ادله، روند رسیدگی و کیفیت دسترسی متهمان به وکیل، نگرانی‌هایی جدی درباره رعایت دادرسی عادلانه ایجاد کرده است.
نقض حق دسترسی به وکیل – ماده ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی:
مشخص نبودن وضعیت وکلای پرونده و زمان دسترسی متهمان به آنان، از جمله ابهامات مهم در این پرونده است.
نگرانی از اعترافات اجباری – ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
اتکای گسترده کیفرخواست به اقرارهای متهمان، در شرایطی که اطلاعاتی درباره نحوه اخذ این اعترافات منتشر نشده، نگرانی درباره احتمال فشار یا اجبار را افزایش می‌دهد.
نقض اصل شفافیت قضایی – اصول بنیادین دادرسی منصفانه:
عدم انتشار جزئیات کافی درباره تحقیقات و مستندات پرونده، امکان ارزیابی مستقل روند دادرسی را محدود کرده است.
نقض حق حیات – ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر:
تأیید احکام اعدام در پرونده‌ای که با ابهامات متعدد حقوقی و قضایی همراه است، حق بنیادین حیات را در معرض تهدید جدی قرار می‌دهد.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
Discussion about this post